ΔΡΟΜΟΙ

… went together. Και πήρε καθένας τον δρόμο του. Αυτή η τελευταία φράση από
το «Τορτίλα Φλατ» του Στάινμπεκ ήταν η αγαπημένη του. Πολλές φορές στεκόταν
μπροστά της με απορία, όταν έξω έπεφτε το σκοτάδι και αλάφρωναν οι ώμοι από το
άχθος της καθημερινής δουλειάς. Ποτέ δεν βρήκαμε πώς θα μπορούσε να αποδοθεί
πιο σωστά στα ελληνικά. Ήταν όμως μια μόνιμη αφορμή για συζήτηση, για απορία
μπροστά στα μυστήρια της γλώσσας, του κειμένου, των ιδεών. Γιατί αυτό το
σπάνιο χάρισμα της απορίας, αυτή η μαμμή της γνώσης και της σοφίας, κατοικούσε
πάντα τον Κώστα Γαλανόπουλο. Μπορούσε να απορεί πάντα, μπροστά σε όλα, σαν ένα
μικρό παιδί που απορώντας πλάθει τον δρόμο του προς τον κόσμο. Καλό δρόμο. Με
την ίδια πυξίδα, ένα ακόμη ταξίδι ξεκινάει σήμερα, μια ακόμη αναζήτηση ανάμεσα
στα στίγματα, τις στιγμές και τα σήματα που φέρνουν τον άνθρωπο πιο κοντά στον
κόσμο, δηλαδή πιο κοντά στον εαυτό του.

… του ναού της Παρθένου Μαρίας καλεί πένθιμα, στον πρώτο σταθμό σε αυτό το
ταξίδι, στην ενορία του Πόντε Κιάσο. Ο καλός ιερέας του Κόμο δεν υπάρχει πια.
Στα περισσότερα από τα 78 χρόνια της ζωής του, ο Δον Ρέντσο (φωτ.) ήταν ο
φύλακας άγγελος των μεταναστών, των φτωχών, των περιθωριακών. Έπεσε από το
μαχαίρι ενός Μαροκινού, που, λαθρομετανάστης, παράνομος, για χρόνια
κυνηγημένος, έπαψε άξαφνα να ξεχωρίζει ποιος είναι εχθρός και ποιος φίλος,
ποιο χέρι να δαγκώσει και ποιο να φιλήσει. «Κανένας δεν μπορεί να εμποδίσει
τον πεινασμένο να ξεπεινάσει», έγραφε ο Δον των μεταναστών στην τελευταία
επιστολή του («Ρεπούμπλικα», 21/1). «Ποιος άνθρωπος, ποιος νόμος, μπορεί να με
εμποδίσει να βοηθήσω αυτά τα αδέσποτα πλάσματα;»

… που φώναζαν στην κηδεία του, το Σάββατο, οι οπαδοί των ακροδεξιών
παρατάξεων, δεν είχαν τίποτα από την ευγένεια της ψυχής του Δον Ρέντσο. «Έξω
οι ξένοι». «Κομμουνιστές, πηγαίνετε στα σπίτια σας». Οι αρχηγοί της Λέγκας και
των άλλων ξενοφοβικών κομμάτων δεν θα έβρισκαν καλύτερη ευκαιρία για να
προπαγανδίσουν το πάγιο αίτημά τους: την αλλαγή της νομοθεσίας ώστε να
κλείσουν οι πόρτες της Ιταλίας στους ξένους.

… θα λυθεί από τους νόμους της αγοράς, υποστηρίζει η ηγεσία των βιομηχάνων
(«Κοριέρε», 20/1). Ζητούν μάλιστα την κατάργηση των ποσοστώσεων που προβλέπει
ο νόμος Τούρκο – Ναπολιτάνο. Ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης
(μεταναστών) θα βρει τη σωστή ισορροπία. Ο ξένος μετανάστης είναι ένα
εμπόρευμα. Όμως, τι είναι τότε η γλώσσα του, η κουλτούρα του, ο Θεός του; Τα
κοινωνικά, τα πολιτικά και τα ανθρώπινα δικαιώματά του; Και τι είναι το
δικαίωμα του έμφοβου πολίτη να συνυπάρχει ειρηνικά μετά των αλλοφύλων; Απλές
παράμετροι της αγοράς. Ένα απέραντο εργαστήριο φτώχειας έχουν γίνει το Τορίνο,
το Μιλάνο και η Γένοβα («Ρεπούμπλικα», 9/12/98). Εκεί, η αγορά άνοιξε διάπλατα
τις πόρτες στους χωρίς πατρίδα, σε ένα «πείραμα» που καταργεί την κλασική
εργασία. Άραγε πόσοι Δον Ρέντσο θα χρειαστούν ακόμη; Και πώς να αφοπλίσουν το
χέρι που οπλίζει η ανάγκη;