Διχασμένοι οι Ρώσοι

Ήταν γύρω στα μεσάνυχτα, πριν από εφτά χρόνια, όταν ένα μεγάλο πλήθος είχε
συγκεντρωθεί έξω από το αρχηγείο της Κα Γκε Μπε, για να παρακολουθήσει τον
γιγαντιαίο γερανό που αφαιρούσε το άγαλμα του περιβόητου Φέλιξ Ντερζίνσκι. Του
ιδρυτή της σοβιετικής μυστικής αστυνομίας, θεματοφύλακα του σοβιετικού κράτους
επί 74 χρόνια.

Ώρα μηδέν. Οι δρόμοι της Μόσχας σφύζουν από κίνηση, αλλά καθημερινό φαινόμενο είναι η επαιτεία

ΤΟΝ ΠΕΡΑΣΜΕΝΟ μήνα, το ρωσικό κοινοβούλιο, η περίφημη Δούμα, ψήφισε ότι πρέπει
να επιστρέψει το άγαλμα του Ντερζίνσκι στη θέση του.

Και οι δύο αποφάσεις αποτελούν ορόσημα για την ιστορία της Ρωσίας.

Με την πρώτη ανοίγει η εποχή μιας ζαλισμένης αισιοδοξίας για την προοπτική
προς την ελευθερία και την οικονομική ανάπτυξη που περίμεναν οι Ρώσοι αιώνες.

Με τη δεύτερη κλείνει η προοπτική ότι ο δυτικού ύφους καπιταλισμός θα
ξεπηδούσε από τα ερείπια της σοβιετικής αυτοκρατορίας. Τώρα θάβεται με την
οικονομική κατάρρευση και την πικρία που έχει σαρώσει τη ρωσική κοινωνία από
το φθινόπωρο.

Η συζήτηση στη Δούμα για την αποκατάσταση του Ντερζίνσκι πρόβαλε ως ενοχλητικό
παράδειγμα του διχασμού στη ρωσική κοινωνία. Που αντικατοπτρίζεται και με τον
τρόπο που βλέπουν πίσω στην Ιστορία. Ύστερα από εφτά χρόνια δημοκρατίας και
οικονομικής αναταραχής που θεωρήθηκε καπιταλισμός, οι Ρώσοι είναι διαιρεμένοι
ως προς την κατεύθυνση που θα πρέπει να πάρει η χώρα: θα πρέπει να αγκαλιάσει
τη Δύση και τα μοντέλα της ή να παραμείνει απόμακρη μέσα στις ιδιαιτερότητες
της ρωσικής Ιστορίας;

«ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΑΠΑΣ;»

Σε μια προσπάθεια να διαβεβαιώσει το έθνος, ο πρόεδρος Μπορίς Γιέλτσιν
επέμεινε στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του ότι με κρίση ή χωρίς αυτήν, οι
οικονομικές μεταρρυθμίσεις θα συνεχιστούν. Για τους περισσότερους όμως Ρώσους
οι μεταρρυθμίσεις τούς θυμίζουν εκείνο το παιχνίδι που παίζεται στο πεζοδρόμιο
με τρία χαρτιά: «Πού είναι ο παπάς;». Και έχουν πιστέψει πως δεν είναι ποτέ
δυνατόν να το κερδίσουν.

Επίσης κοινή πεποίθησή τους έχει γίνει πως ο Γιέλτσιν, ο άνθρωπος που τους
υποσχέθηκε να τους οδηγήσει μακριά από τον κομμουνισμό, τους έχει προδώσει. Οι
δημοσκοπήσεις τού δίνουν πλέον ποσοστό μόλις 1%, όσο και του προκατόχου του,
Μιχαήλ Γκορμπατσώφ.

Καθώς οι Ρώσοι γιόρταζαν τον ερχομό του καινούργιου χρόνου, στα αστεία και
στις προπόσεις τους έκαναν υπαινιγμούς για τα δεινά που τους περιμένουν.

Όπως όλα δείχνουν πως η εποχή Γιέλτσιν πλησιάζει προς το τέλος της, είναι πολύ
νωρίς ακόμα να ειπωθεί πως ήρθε η ώρα να γραφεί ο επιτάφιος των ρωσικών
μεταρρυθμίσεων. Παρά τη νοσταλγία για την ασφάλεια των ημερών της σοβιετικής
διακυβέρνησης, όταν οι συντάξεις και οι μισθοί ήταν εγγυημένοι, πολύ λίγοι
είναι εκείνοι που θέλουν να επιστρέψουν στο παρελθόν.

Ακόμα και οι ανώτατοι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου παραδέχονται πως η Ρωσία έχει
εξουθενωθεί με τον πολιτικό πόλεμο εναντίον του εαυτού της

«Αντιμετωπίζουμε πολύ δύσκολα χρόνια, η στασιμότητα δεν αποκλείεται, ενώ θα
πρέπει να περάσουν αρκετά χρόνια πριν γίνει νέα απόπειρα να γίνει δυνατή η
φιλελευθεροποίηση της οικονομίας», δήλωσε ο Ολέγκ Σισούγεφ, βοηθός προσωπάρχης
στο Κρεμλίνο.

Μια ματιά στη σημερινή Ρωσία δείχνει πως τα πράγματα βρίσκονται πολύ πέραν της
στασιμότητας. Το εθνικό προϊόν έπεσε 5% το 1998 και οι προβλέψεις για φέτος
είναι πως θα σημειώσει νέα πτώση. Σχεδόν η μισή οικονομία της χώρας στηρίζεται
στον αντιπραγματισμό.

Ακόμα και οι δημογραφικοί δείκτες είναι πεσμένοι, με τη θνησιμότητα να ξεπερνά
τις γεννήσεις, ενώ ο πληθυσμός της Ρωσίας τον περασμένο χρόνο μειώθηκε στα
146,4 εκατομμύρια (κάτω 600 και πλέον χιλιάδες).

«Έχουμε περάσει πολύ δύσκολους καιρούς, αλλά δεν έχω δει ανθρώπους τόσο
πανικόβλητους, όπως σήμερα», δήλωσε ο εκδότης της εφημερίδας του Κεμέροβο, της
περιοχής των ανθρακωρυχείων στη Νότια Σιβηρία.

ΟΙ ΡΩΣΟΙ πολίτες απολαμβάνουν μια θορυβώδη δημοκρατία και όλοι τους μπορούν
πλέον να ταξιδέψουν στο εξωτερικό. Όλες οι πολιτικές απόψεις
αντικατοπτρίζονται στα έντυπα που μπορεί να αγοράσει ο Ρώσος στα χιλιάδες
περίπτερα που έχουν ξεπηδήσει στη Μόσχα.

Οι χρήστες του Ίντερνετ αυξάνουν αλματωδώς και ακόμα και το Κομμουνιστικό
Κόμμα έχει δική του ηλεκτρονική σελίδα.

Ούτε οι οικονομικοί δείκτες είναι τόσο απογοητευτικοί. Οι έρημοι δρόμοι της
Μόσχας πριν από 15 χρόνια, σφύζουν από ζωή 18 ώρες την ημέρα. Ο αριθμός των
αυτοκινήτων έχει τριπλασιαστεί μέσα σε επτά χρόνια και η μόλυνση της
ατμόσφαιρας είναι κάτι το τρομακτικό.

Τα ράφια των καταστημάτων δεν είναι πια άδεια, αλλά γεμάτα με ξένα
καταναλωτικά αγαθά, που ωστόσο είναι δυσβάσταχτα για το πορτοφόλι των
περισσότερων Ρώσων. Η Ναντέζντα Ινσόφ και ο σύζυγός της Λεονίντ μαζί με τα δύο
παιδιά τους τα βγάζουν εξίσου δύσκολα, όπως και με το προηγούμενο καθεστώς. Η
μόνη διαφορά είναι μια μεγάλη γιαπωνέζικη έγχρωμη τηλεόραση που αγόρασε ο
Λεονίντ, όταν πληρώθηκε με έξι μηνών καθυστερούμενους μισθούς…