ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δημοφιλής και ανάγωγος

Σ’ ένα γλυκό μωρό δύο ημερών

Το όνομα που κουβαλάει είναι βαρύ. Αλλά ο λόγος που ένα πορτραίτο του έγινε
ο ακριβότερος πίνακας που έχει πουληθεί στην Ευρώπη δεν έχει σχέση ούτε με τον
παππού του ούτε με την ψυχανάλυση.

Γυμνός στοχασμός. Στο άνω δεξιό μέρος του πίνακα, διακρίνονται τα… πόδια του καλλιτέχνη

Η ΒΡΕΤΑΝΙΑ πανηγυρίζει. Δικός της υπήκοος είναι ο άνθρωπος που έχει
χαρακτηριστεί από τον αυστραλο-αμερικανό κριτικό Ρόμπερτ Χιουζ «ο μεγαλύτερος
εν ζωή ρεαλιστής ζωγράφος στον κόσμο». Ο ίδιος άνθρωπος έσπασε την περασμένη
εβδομάδα το πανευρωπαϊκό ρεκόρ χρημάτων που προσφέρονται σε πλειστηριασμό για
έναν πίνακα: το «Γυμνό Πορτραίτο που Στοχάζεται», ένας πίνακας που
φιλοτεχνήθηκε το 1980, πουλήθηκε στο Sotheby’s αντί 2,8 εκατομμυρίων λιρών
(1.320.000.000 δρχ.). Αν ληφθεί υπόψη ότι μια εβδομάδα νωρίτερα ένα άλλο
πορτραίτο του καλλιτέχνη είχε «πιάσει» 914.500 λίρες, εύκολα συνάγει κανείς το
συμπέρασμα ότι ο Λούσιαν Φρόυντ είναι ένας πλούσιος άνθρωπος. Το ενδιαφέρον ­
και διόλου αυτονόητο ­ είναι ότι στην περίπτωσή του ο πλούτος συνοδεύεται και
από τη χαρά για τη ζωή.

Πόσο «βρετανός» είναι όμως ο 76χρονος ζωγράφος; Ο άνθρωπος που πριν από μερικά
χρόνια δήλωσε ότι όλο το ενδιαφέρον του, η συμπάθειά του και η ελπίδα του
περιστρέφονται γύρω από τα αγγλικά πράγματα γεννήθηκε στο Βερολίνο από τον
αυστροεβραίο αρχιτέκτονα Ερνστ Φρόυντ (μικρότερο γιο του ιδρυτή της
ψυχανάλυσης) και τη γερμανίδα Λούσυ Μπρας. Το 1933, η οικογένεια εγκατέλειψε
το φλεγόμενο Ράιχσταγκ, τις συμμορίες των Μελανοχιτώνων και τον καλπάζοντα
ναζισμό κι εγκαταστάθηκε στην Αγγλία. Στο οικοτροφείο του Ντέβον όπου τον
έστειλαν, όμως, ο Λούσιαν αισθανόταν μοναξιά. Αντί να παρακολουθεί τα
μαθήματα, φύλαγε τις κατσίκες. Κι έγραφε: «Με δυσκολία μιλούσα αγγλικά. Με
θεωρούσαν μάλλον ανάγωγο, πράγμα για το οποίο ήμουν υπερήφανος».

Έπειτα το ‘ριξε στο σχέδιο. Και στη γλυπτική. Τη δεκαετία του ’50 άρχισαν να
‘ρχονται τα βραβεία. Κι από τότε η φήμη του άρχισε να απλώνεται παντού. Είχε
αρχίσει ήδη να ειδικεύεται στα πορτραίτα και τα γυμνά. Όσο περνούσαν τα
χρόνια, όμως, η τεχνοτροπία του γινόταν λιγότερο «βρετανική»: το λιτό
περιβάλλον, η θέση και η στάση των μοντέλων (για τα οποία συνήθιζε να λέει ότι
στην πραγματικότητα τον ενδιέφεραν αποκλειστικά ως ζώα) και, πάνω απ’ όλα, η
γύμνια τους, παρέπεμπαν περισσότερο στη Βόρεια Ευρώπη. Περιέργως, όμως, από
τους πίνακες του Φρόυντ έλειπε πάντα ο ερωτισμός. Όσο κεντρική θέση κι αν
είχαν τα ανδρικά και γυναικεία γεννητικά όργανα. Όσο ταραχώδης κι αν ήταν η
σεξουαλική ζωή του καλλιτέχνη.

Ο Φρόυντ παντρεύτηκε δύο φορές, είχε άφθονες ερωμένες κι έκανε άγνωστο αριθμό
παιδιών. Επειδή όμως δεν του άρεσε ποτέ να φωτογραφίζεται ή να δίνει
συνεντεύξεις, δεν τροφοδοτούσε και τα κουτσομπολιά. Εχθρούς έκανε αρκετούς ­
αλλά οι θαυμαστές του είναι πολύ περισσότεροι. Αν πιστέψουμε τα γονίδια, χθες
γεννήθηκε στο Ηράκλειο ακόμη ένας. Σ’ αυτόν, στο μωρό του Δημήτρη και της
Μαρίνας, αφιερώνεται το σημερινό σημείωμα.