[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΚΑΜΙΑ έννοια δεν είναι περισσότερο δύσκολη στην κατανόησή της και ακόμη
δυσκολότερη στην εφαρμογή της από την έννοια που εμφανίζεται τελευταία ως
κεντρική στη συζήτηση για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή η έννοια
της επικουρικότητας (subsidiarity). Όπως προσπαθούμε να δείξουμε σε μελέτη μας
που μόλις κυκλοφόρησε για τη Συνθήκη του Άμστερνταμ (βλέπε Π.Κ. Ιωακειμίδης,
«Η Συνθήκη του Άμστερνταμ: Νέο Πρότυπο Ολοκλήρωσης ή Σύμπτωμα
Απο-ολοκλήρωσης», Αθήνα, «Θεμέλιο»), η έννοια της επικουρικότητας σημαίνει
«διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικές καταστάσεις αλλά και χώρες».

Ωστόσο η ερμηνεία που τόσο η Συνθήκη και ιδιαίτερα το σχετικό πρωτόκολλο που
έχει επισυναφθεί στη Συνθήκη του Άμστερνταμ όσο και η ιστορική καταβολή της
έννοιας νομιμοποιούν, είναι αυτή της «περισσότερης δημοκρατίας». Δηλαδή η
εφαρμογή της έννοιας της επικουρικότητας σημαίνει ότι οι αποφάσεις θα πρέπει
να λαμβάνονται «όσο το δυνατόν πιο κοντά στον πολίτη», αλλά και με την ενεργό
συμμετοχή του πολίτη στη σχετική διαδικασία. Σ’ ένα πρόσφατο σεμινάριο του
Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Σπουδές» του
Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών
γύρω από την ερμηνεία και εφαρμογή της έννοιας προέκυψε ότι η επικουρικότητα
στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, και την
«προστασία» των μικρότερων κρατών-μελών της Ένωσης έναντι των υπερβολών των
μεγαλυτέρων ή των ανεπιθύμητων συνεπειών ορισμένων πολιτικών (ενιαία αγορά, ΟΝΕ).

Η ερμηνεία αυτή επιβάλλει ορισμένες συγκεκριμένες θεσμικές ρυθμίσεις για τη
διασφάλιση της (ισότιμης) θέσης των μικρών κρατών-μελών στο πολιτικό σύστημα
της Ε.Ε. Επιβάλλει όμως και την ανάπτυξη δέσμης πολιτικών, κυρίως
αναδιανεμητικού χαρακτήρα, για την αποτροπή της δημιουργίας ή διεύρυνσης των
διαπεριφερειακών ανισοτήτων στα πλαίσια τής οικονομικά και νομισματικά
ενοποιούμενης περιοχής. Επιβάλλει ακόμη τη μεταφορά της αρμοδιότητας για την
εξωτερική πολιτική και άμυνα στους κεντρικούς θεσμούς της Ένωσης, όπως
συμβαίνει σε όλα τα ομοσπονδιακά συστήματα Ευρώπης ή Αμερικής. Με άλλα λόγια,
η έννοια της επικουρικότητας δεν μπορεί να σημαίνει επανεθνικοποίηση κοινών
πολιτικών ή επιβράδυνση της ενοποίησης. Σημαίνει ακριβώς το αντίθετο…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.