ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μια κάρτα κατά του θανάτου

«Παρακαλώ πολύ να μην εκτελεστεί ο δολοφόνος μου»: προληπτική κραυγή 75.000
Αμερικανών. Οι υπόλοιποι θέλουν αίμα και θεάματα.

Σούζαν Σάραντον. Η πρωταγωνίστρια του «Dead Man Walking» (εδώ, σε μια σκηνή με τον μελλοθάνατο που υποδύεται ο Σων Πεν) υπέγραψε την πρωτοβουλία της Ντ’ Αριέντσο

Η ΙΤΑΛΙΚΗΣ καταγωγής αμερικανίδα καλόγρια Καμίλλα Ντ’ Αριέντσο έκανε την εξής
σκέψη: σ’ αυτό το βασίλειο καρτών κάθε είδους που λέγεται Αμερική, γιατί να
μην υπάρχει άλλη μία που να χρησιμεύει κατά της ποινής του θανάτου; Εκτός από
την πιστωτική, την εισπρακτική, την επαγγελματική, την τηλεφωνική και όλες τις
άλλες καταναλωτικές κάρτες που έχει κανείς στο πορτοφόλι του, να έχει ακόμη
μία που να γράφει το εξής απλό μήνυμα: στην περίπτωση που, ο μη γένοιτο, με
δολοφονήσουν, θα ήθελα ο δράστης να μην καταδικαστεί σε θάνατο. Δεν θέλω ο
κάθε δικαστής, ο κάθε ένορκος, ο κάθε εισαγγελέας και ο κάθε κυβερνήτης να
εφαρμόσει στην πλάτη μου το απεχθές δόγμα «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» που
χαρακτηρίζει πρωτόγονες κοινωνίες κι όχι εκείνες που ετοιμάζονται να μπουν
στον 21ο αιώνα.

Το δικαίωμα του θύματος στη μεταθανάτια βεντέτα, η κραυγή εκείνου που δεν
μπορεί να μιλήσει πια και να ζητήσει εκδίκηση, αποτελούν το ηθικό θεμέλιο πάνω
στο οποίο οι οπαδοί της ποινής του θανάτου στην Αμερική έχουν στήσει από το
1976 τις αγχόνες τους και τις ηλεκτρικές τους καρέκλες, σημειώνει ο
ανταποκριτής της «Ρεπούμπλικα». Ο δολοφόνος έχει όλα τα μέσα να υπερασπιστεί
τον εαυτό του στο δικαστήριο, το θύμα του όχι. Ο αγώνας είναι άνισος. Και για
να άρει το κράτος αυτή την ανισότητα, για να δικαιώσει τον μεγάλο απόντα,
πρέπει να δολοφονήσει τον δολοφόνο.

Αυτή τη λογική έρχεται να ανατρέψει η πρωτοβουλία της Καμίλλα Ντ’ Αριέντσο,
επιτρέποντας στους νεκρούς να σώσουν τους ζωντανούς. Η κάρτα δεν έχει βέβαια
νομική αξία ούτε μπορεί να ανατρέψει τους ισχύοντες νόμους. Αν στις 38 από τις
50 αμερικανικές πολιτείες όπου ισχύει η ποινή του θανάτου για ορισμένα
εγκλήματα αποδειχθεί χωρίς καμιά αμφιβολία η ενοχή του κατηγορουμένου, δύσκολα
ο εισαγγελέας ή ο δικαστής θα μπορέσει να αποφύγει αυτή την ετυμηγορία. Η
κάρτα είναι χρήσιμη στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν επιφυλάξεις, όπου οι
ένορκοι δεν είναι βέβαιοι για την ενοχή του ανθρώπου που καλούνται να κρίνουν
και δεν θέλουν να αναλάβουν την ευθύνη ενός μοιραίου λάθους.

Μέχρι τώρα έχουν υπογράψει αυτή την πρωτοβουλία 75.000 Αμερικανοί. Ανάμεσά
τους, πολλές προσωπικότητες της τέχνης και της πολιτικής όπως η ηθοποιός και
πρωταγωνίστρια της ταινίας «Dead Man Walking» Σούζαν Σάραντον, ο Μάριο Κουόμο
και η βουλευτής της Νέας Υόρκης Μέριον ΜακΚάρθυ που έχασε τον άνδρα της από
δολοφονική επίθεση ενός ένοπλου σχιζοφρενούς στο μετρό. Αλλά η ιδέα της
καλόγριας έχει πολύ δρόμο να διανύσει ακόμη. Οι αριθμοί είναι ισοπεδωτικοί: το
70% των Αμερικανών τάσσονται υπέρ της ποινής του θανάτου και οι εκτελέσεις
αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Οι ίδιοι όμως ένορκοι που εκτελούν δηλώνουν
πως θα προτιμούσαν άλλες ποινές. Η κάρτα της Ντ’ Αριέντσο προσφέρει μια σανίδα σωτηρίας.