Στροφή στις σπουδές «αγοράς» παρά τις αντιδράσεις

Παρά το εκρηκτικό κλίμα που έχει δημιουργηθεί τελευταία, τα επίμαχα
Προγράμματα Σπουδών Επιλογής (ΠΣΕ) έχουν ιδιαίτερα μεγάλη ζήτηση από τον κόσμο
και μάλιστα σε υποψηφίους όλων των ηλικιών, από 18 έως 60 ετών, καθώς αφορούν
τη διά βίου κατάρτιση.

ΕΙΝΑΙ ενδεικτικό ότι σε πολλά ΠΣΕ που λειτουργούν, όπως αναφέρουν στοιχεία του
υπευθύνου για την παρακολούθησή τους κ. Αρ. Σαμίτα, η ζήτηση είναι ίση και
συχνά μεγαλύτερη από ομοειδή συμβατικά τμήματα. Για παράδειγμα, στο ΠΣΕ
«Διαχείριση ανθρωπίνων πόρων και διοίκησης» που θα ξεκινήσει τη λειτουργία του
στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας τον Δεκέμβριο ­ συγκεντρώνοντας τις όποιες
αντιδράσεις ­ κατατέθηκαν 4.060 αιτήσεις για 255 θέσεις, δηλαδή η σχέση
προσφοράς – ζήτησης ήταν περίπου 1/18. Μάλιστα, 1.200 περίπου από τους
αιτούντες ήταν πάνω από 25 ετών και 120 άνω των 40 ετών. Εντυπωσιακό είναι ότι
θέλησαν να εγγραφούν στο ΠΣΕ 602 ήδη πτυχιούχοι, 62 φοιτητές εξωτερικού και 94
φοιτητές συμβατικών τμημάτων, κάτι που αποδεικνύει ότι και ανάμεσα στους
φοιτητές πολλοί αποδέχονται τα ΠΣΕ. Και σε άλλα ΠΣΕ, όπως στο «Καλές Τέχνες
και Τεχνολογία» του Πολυτεχνείου Κρήτης και το «Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες
στις ανατολικές χώρες» του ΤΕΙ Πειραιά, η σχέση προσφοράς – ζήτησης ήταν της
τάξης του 1/10, κατά πολύ μεγαλύτερη από τα αντίστοιχα συμβατικά τμήματα, παρά
τα δίδακτρα που ζητούνται από τους φοιτητές άνω των 25 ετών.

ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ

Για την υπεύθυνη του ΠΣΕ της Αθήνας, καθηγήτρια κ. Λούκα Κατσέλη, οι
αντιδράσεις που εκδηλώνονται σε επίπεδο φοιτητών συμβατικών τμημάτων,
οφείλονται στην παραπληροφόρηση και στον φόβο ορισμένων για τη μελλοντική τους
ένταξη στην αγορά εργασίας. «Όμως ο θεσμός των ΠΣΕ, αντίθετα από ό,τι
νομίζουν, προωθεί το δικαίωμα του πολίτη στην εκπαιδευτική πρόσβαση και
διευρύνει σημαντικά τις επιλογές του. Πρέπει να κατανοήσουν ότι είναι καιρός
το δημόσιο Πανεπιστήμιο να διευρύνει τις υπηρεσίες του, αν θέλει να γίνει
ισχυρότερο σε μία εποχή που οι συνθήκες στην αγορά εργασίας αλλάζουν ταχύτατα.
Όσο για τη λεγόμενη “υποβάθμιση” των πτυχίων είναι ψευδαίσθηση, αφού και
σήμερα κάθε πολίτης με οικονομικές δυνατότητες μπορεί να σπουδάσει στο
εξωτερικό. Οι προοπτικές ένταξης στην αγορά εξαρτώνται από το περιεχόμενο των
σπουδών και την προσωπικότητα του υποψηφίου και όχι από το πόσοι κατέχουν ένα πτυχίο».

Πάντως, οι γνώμες των πανεπιστημιακών διίστανται. Η Σύγκλητος του Παν. Πατρών
έχει ταχθεί ομόφωνα εναντίον των ΠΣΕ. Ο πρύτανης κ. Στ. Αλαχιώτης σημειώνει:
«Εμείς δεν προτείναμε ΠΣΕ, γιατί το Πανεπιστήμιο έχει τεχνολογική κατεύθυνση
και θα ήταν δύσκολο να στηριχθούν. Περαιτέρω, αν σκεφτεί κανείς ότι σήμερα
πολλά συμβατικά τμήματα δυσκολεύονται να υλοποιήσουν προγράμματα σπουδών και
έχουν ελλιπή υλικοτεχνική υποδομή, πόσω μάλλον τα ΠΣΕ που έχουν έναν πυρήνα
καθηγητών και οι υπόλοιποι είναι προσκεκλημένοι διδάσκοντες. Η κυρίαρχη ανάγκη
των ΠΣΕ είναι να δημιουργηθούν ευέλικτα προγράμματα σπουδών, όμως πολλοί
τίτλοι αποτελούν αναβάθμιση κατευθύνσεων που υπάρχουν ήδη σε συμβατικά
τμήματα. Έτσι, όμως, ενδέχεται να προκύψουν “δύο ταχυτήτων” φοιτητές και πτυχία».

Αντίθετα, στο Παν. Ιωαννίνων, η Σύγκλητος υιοθέτησε ομόφωνα τα ΠΣΕ και έτσι
λειτουργούν τρία. Ο πρύτανης κ. Χρ. Μασσαλάς δήλωσε: «Τα ΠΣΕ είναι θετικά
γιατί σχετίζονται με την αγορά εργασίας, δίνουν πρόσβαση σε όποιον θέλει να
σπουδάσει και εισάγουν νέα γνωστικά αντικείμενα. Η αιχμή ότι “είναι υποταγμένα
σε ευκαιριακές ανάγκες της αγοράς” είναι εσφαλμένη, γιατί τα ΠΣΕ ουσιαστικά
προέρχονται από την καρδιά του Πανεπιστημίου, αφού οι πανεπιστημιακοί τα
προτείνουν. Όμως, όσο η υποταγή σε ευκαιριακές ανάγκες αγοράς οδηγεί σε
αλλοίωση της έννοιας του Πανεπιστημίου, άλλο τόσο ο άκρατος ακαδημαϊσμός
οδηγεί σε μαρασμό.

ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Θα έπρεπε να υπάρχουν λοιπόν “στρατηγικές συμμαχίες”, ώστε να συνδυαστούν με
τον καλύτερο τρόπο οι αντίρροπες νοοτροπίες, αλλά και καλύτερη ενημέρωση για
τη φιλοσοφία των ΠΣΕ, κάτι για το οποίο ευθύνεται το υπ. Παιδείας. Προβλήματα
υπάρχουν και στον σχεδιασμό, αλλά πρέπει κανείς να τα δει καλοπροαίρετα και
χωρίς προκατάληψη».

Έτσι, απέναντι στο ιδιαίτερα μεγάλο ενδιαφέρον που δείχνει ο κόσμος για τα
ΠΣΕ, έχει προκύψει μία ασαφής κατάσταση και πολλές δυσλειτουργίες.

Για παράδειγμα, στο Πολυτεχνείο της Κρήτης λόγω της μεγάλης κόντρας που
υπάρχει για τα ΠΣΕ, δεν έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή Ερευνών τα κονδύλια
που δόθηκαν προκαταβολικά για τη λειτουργία των 3 ΠΣΕ με αποτέλεσμα, όπως
αναφέρει σε έγγραφό του ο υπεύθυνος της υπηρεσίας παρακολούθησης του ΚΠΣ κ. Γ.
Σταματίου, να κινδυνεύουν τα προγράμματα «με οριστική απένταξη» από τη
χρηματοδότηση ­ άρα με παύση λειτουργίας.

Στο Πάντειο έχουν ήδη εισπραχθεί χρήματα για 2 ΠΣΕ που τελικά δεν θα γίνουν,
τα οποία τώρα πρέπει να επιστραφούν, ενώ στο Αριστοτέλειο προτάθηκαν 5 ΠΣΕ, τα
οποία «μπλόκαρε» η Σύγκλητος. Αλλά και η διαδικασία επιλογής φοιτητών
χρειάζεται βελτιώσεις, ειδικά σε ΠΣΕ με τεχνικό προσανατολισμό, αφού
δημιουργεί προβλήματα.

Όπως παρατηρεί λ.χ. ο υπεύθυνος του ΠΣΕ «Τηλεπικοινωνίες και δίκτυα Η/Υ» στο
ΤΕΙ Ηρακλείου κ. Ι. Καλιακάτσος, με το υπάρχον σύστημα εισάγονται φοιτητές που
στερούνται βασικών γνώσεων σε μαθήματα υποδομής (Μαθηματικά – Φυσική), με
αποτέλεσμα «αν σημειωθεί μεγάλη αποτυχία στις εξετάσεις, το πρόγραμμα να
χαρακτηριστεί αποτυχημένο, ενώ θα φταίει ο τρόπος εισαγωγής».

Νικήτας Καλογιαννάκης: Έχω δύο πτυχία και το τρίτο, που θα πάρω από ΠΣΕ, θα με βοηθήσει να διευρύνω την αντίληψή μου ώστε να πετύχω και επαγγελματική ανέλιξη και κυρίως καλύτερη επαφή με τους πολίτες, λέει ο αστυνομικός-φοιτητής σε ΠΣΕ

Ο 35χρονος αστυνομικός Νικήτας Καλογιαννάκης και ο 24χρονος φοιτητής τού
Πολυτεχνείου Κρήτης Κώστας Παπάζογλου, εκ πρώτης όψεως δεν έχουν τίποτα κοινό
και όμως είναι ιδεολογικά αντίπαλοι για τα ΠΣΕ!

Η «αντιπαλότητά» τους, όμως, δεν αφορά την συχνά «ολέθρια σχέση»
φοιτητών-αστυνομικών, αλλά σχετίζεται με την οπτική τού καθενός για το μέλλον
του.

Είναι, λοιπόν, μια ουσιαστική διαφωνία. Ο φοιτητής, που είναι και πρόεδρος του
συλλόγου φοιτητών στο Πανεπιστήμιό του, αντιδρά έντονα στα ΠΣΕ γιατί θεωρεί
ότι υποβαθμίζουν το πτυχίο του και δημιουργούν δύο ταχύτητες σπουδών στα
Πανεπιστήμια.

Ο αστυνομικός είναι ένας μορφωμένος άνθρωπος που έχει ήδη δύο πτυχία (Σχολής
Αξιωματικών και κοινωνικού λειτουργού) και τώρα ενεγράφη στο ΠΣΕ του Παν.
Αθηνών ώστε να πάρει και τρίτο πτυχίο, που θα τον βοηθήσει τόσο στην
επαγγελματική του εξέλιξη όσο και στη σχέση του με τους πολίτες.

«Εμείς λέμε όχι στα ΠΣΕ», λέει ο Κ. Παπάζογλου, «γιατί με αυτά γίνεται
προσπάθεια εγκαθίδρυσης δύο ΑΕΙ σε ένα, χωρίς να υπάρχει υλικοτεχνική υποδομή
ούτε για τις ανάγκες τού ενός.

Εξάλλου τα ΠΣΕ που γίνονται είναι απίστευτα εξειδικευμένα και προσανατολισμένα
σε ανάγκες της αγοράς που είναι πρόσκαιρες, δεν έχει γίνει δηλαδή ένας σωστός
σχεδιασμός που ίσως μάς έπειθε ότι ανταποκρίνονται σε πραγματικές εργασιακές
ανάγκες.

Και φοβόμαστε ότι μόλις λήξει η κοινοτική χρηματοδότηση θα χρηματοδοτηθούν από
τα δίδακτρα και από επιχορηγήσεις επιχειρήσεων, άρα τα Πανεπιστήμια θα
υποταχθούν τελείως στην αγορά».

Κώστας Παπάζογλου: Οι προχειρότητες και αυθαιρεσίες στα ΠΣΕ, η ανεπάρκεια υποδομών και η υποταγή σε ευκαιριακές ανάγκες εργασίας, μας κάνουν να αντιδρούμε, λέει ο πρόεδρος του συλλόγου φοιτητών Πολυτεχνείου Κρήτης

Αλλά δεν μοιάζει με ιδιότυπο «εκπαιδευτικό ρατσισμό», να αντιδρούν ήδη
φοιτητές στη διεύρυνση της εκπαίδευσης και μάλιστα να συμπλέκονται με
συμφοιτητές τους των ΠΣΕ στην Κρήτη;

Ο φοιτητής δεν το βλέπει έτσι: «Είμαστε υπέρ της ανοιχτής Παιδείας, αλλά με
σωστούς όρους και προϋποθέσεις που δεν εξασφαλίζουν τα ΠΣΕ, πρόχειρα όπως
έχουν οργανωθεί. Και δεν είναι ρατσισμός να αντιδρούμε, αλλά προσπάθεια
διαφύλαξης της ποιότητας στα ΑΕΙ. Όσο για τα επεισόδια, είναι μεμονωμένα και
οφείλονται στη συσσώρευση αγανάκτησης από τις παράνομες ενέργειες της Πρυτανείας».

Στον αντίποδα, ο αστυνομικός Νικήτας Καλογιαννάκης. Γόνος οικογένειας με… 11
παιδιά, εργάζεται ήδη 17 χρόνια στο Σώμα.

Δεν «ανταγωνίζεται», λοιπόν, τους ήδη φοιτητές ­ μεταξύ των οποίων και μερικά
από τα αδέλφια του ­ αλλά θέλει να πάρει τρίτο πτυχίο στη διαχείριση
ανθρωπίνων πόρων και τη διοίκηση επιχειρήσεων για λόγους επαγγελματικής
εξέλιξης.

Αλλά και για κάτι πολύ πιο σημαντικό: «Στο αντικείμενό μου, που αφορά τα
ναρκωτικά και την παιδική εγκληματικότητα, τα πτυχία που έχω δεν αρκούν αν θες
να κάνεις καλά τη δουλειά σου.

Πρέπει να έχεις και οικονομικές γνώσεις, αφού όλα ξεκινούν από την ανέχεια.
Επίσης, πρέπει να ξέρεις να αντιμετωπίζεις με σεβασμό τον πολίτη και να
μπορείς να συνεργαστείς μαζί του.

Πιστεύω, λοιπόν, ότι η φοίτησή μου στα ΠΣΕ θα με βοηθήσει στη διεύρυνση της
αντίληψης, με τελικό στόχο την καλύτερη υπηρεσία προς το κοινωνικό σύνολο. Αν
δεν υπήρχαν τα ΠΣΕ, θα μου ήταν δύσκολο έως ακατόρθωτο να δώσω εξετάσεις για
να προχωρήσω τις γνώσεις μου.

Όσο για τις αντιδράσεις, τις σέβομαι, αλλά θα προτιμούσα να γίνονται με
πολιτισμένα μέσα και διάλογο, ώστε ό,τι δεν είναι σωστό να διορθωθεί.

Στενοχωριέμαι μόνο για τα δίδακτρα, καθώς δεν έχω μεγάλες οικονομικές
δυνατότητες και πιστεύω ότι δεν πρέπει να εξαρτώνται από την ηλικία τού
φοιτητή και η δημόσια εκπαίδευση να παραμείνει δωρεάν για όλους».

Αν οι απόψεις τους είναι αντίθετες, έχουν πάντως και κάτι κοινό: διεκδικούν το
ίδιο δικαίωμα στη μόρφωση και την εργασία.