ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η συζήτηση που δεν θα γίνει

Εν τάξει: για πρώτη φορά στην ιστορία της Δυτικής Ευρώπης, ένας πρώην
κομμουνιστής αναλαμβάνει την εξουσία. Το θέμα είναι τι θα την κάνει. Ή μάλλον:
τι θα της κάνει.

Μάσσιμο Ντ’ Αλέμα. Αντί για άσπρο άλογο, είχε μια θηλειά περασμένη στο λαιμό του

«ΑΣ αφήσουμε τις υπερβολές, ο Ντ’ Αλέμα δεν είναι πια παιδί ενός κατώτερου
θεού», αναφώνησε ο δήμαρχος της Βενετίας και φιλόσοφος Μάσιμο Κατσάρι όταν
άκουσε αυτόν τον βαρύγδουπο χαρακτηρισμό από έναν Ιταλό δημοσιογράφο. «Οι δύο
πραγματικές καινοτομίες των τελευταίων χρόνων είναι η Ιταλία των αξιών, της
δικαιοσύνης και των Καθαρών Χεριών, και η Ιταλία των αυτονομιών και των
δημάρχων. Όσο για τον Ντ’ Αλέμα, καλά θα κάνει να περάσει τον προϋπολογισμό
από τη Βουλή και να οδηγήσει τη χώρα στην εκλογή νέου προέδρου της
δημοκρατίας. Στη συνέχεια, να παραιτηθεί και να προκηρύξει εκλογές. Οι
ιστορικές καμπές, άλλωστε, μόνον από τις κάλπες μπορούν να επικυρωθούν».

Για μια απίστευτη και καθόλου ευπαρουσίαστη κυβερνητική συμμαχία μιλά και η
μεγάλη κυρία της ιταλικής Αριστεράς, η Ροσσάνα Ροσσάντα. Είναι κρίμα, γράφει
στο «Μανιφέστο», που ο νέος πρωθυπουργός δεν έφτασε στο Παλάτσο Κίτζι καβάλα
στο άσπρο άλογο της σοσιαλδημοκρατίας, αλλά με περασμένη στο λαιμό του τη
θηλειά που του έβαλε ένας από τους πιο φιλόδοξους και πιο σκοτεινούς ανθρώπους
του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος: ο Φραντσέσκο Κοσσίγκα.

Η μεγάλη πρόκληση της εποχής μας, σημειώνει ο Πωλ Γκίνσμποργκ στη
«Ρεπούμπλικα», είναι να επανεφευρεθεί ένας μεταρρυθμιστικός σοσιαλισμός που θα
είναι απηλλαγμένος τόσο από τις πλάνες του παρελθόντος όσο και από τις
ταπεινώσεις του παρόντος. Μια πρώτη προσέγγιση αυτού του προβλήματος ανήκει
χωρίς αμφιβολία στον Νομπελίστα πλέον οικονομολόγο Αμάρτυα Σεν, ο οποίος
πιστεύει ότι σοσιαλιστική είναι μια πολιτική η οποία παρέχει το
κοινωνικοοικονομικό και πολιτιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξη των ατομικών
ικανοτήτων. Στις συνθήκες της Δύσης, ένα τέτοιο πλαίσιο προϋποθέτει μια
αποφασιστική ανάπτυξη της εκπαίδευσης, καθώς και την ισότιμη και οικουμενική
πρόσβαση σ’ αυτήν.

Μια δεύτερη προσέγγιση είναι εκείνη που απορρίπτει τις επιθέσεις της μόδας
εναντίον του κράτους και προτείνει την επαναθεμελίωσή του, έτσι ώστε ο πολίτης
να αρχίσει να το βλέπει ως φίλο και όχι ως εχθρό. Και ένα τρίτο πεδίο
προβληματισμού, άρρηκτα συνδεδεμένο με τα δύο προηγούμενα, αφορά τον χαρακτήρα
των μεταρρυθμίσεων και το ξεχασμένο πια θέμα της συμμετοχής και του ελέγχου.
Όταν η ποιότητα της εκπαίδευσης βελτιώνεται, και παράλληλα το κράτος προσφέρει
τις αναγκαίες υπηρεσίες, οι πολίτες εισπράττουν τις μεταρρυθμίσεις όχι ως
απλές και άνωθεν επιβαλλόμενες νομοθετικές πράξεις, αλλά ως μια διαδικασία
όπου μπορούν να συμμετέχουν.

Η ενεργητική αυτή εμπειρία ­ όπως κι αν την ονομάσουμε ­ βρίσκεται στον
αντίποδα των παγίων ιδεών της Δεξιάς περί ιεραρχίας και υπακοής.

Ενδιαφέρουσα η συζήτηση. Μόνο που στην Ιταλία, ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι η
Αριστερά ήθελε να την κάνει, τώρα είναι υποχρεωμένη να την αναβάλει.