Θα διώκονται και οι γονείς

Ποινική δίωξη και στους γονείς των ανηλίκων που θα συλλαμβάνονται για
πράξεις βίας θα ασκείται πλέον από τους εισαγγελείς. Η διάταξη αυτή
αποφασίστηκε να ενεργοποιηθεί μετά τα τελευταία κρούσματα βίας που σημειώθηκαν
στον Πειραιά.

ΗΔΗ στην Αστυνομική Διεύθυνση της πόλης κρατούνται με την κατηγορία της
«παραμέλησης ανηλίκου» η μητέρα ενός δεκαεξάχρονου και ο πατέρας ενός
δεκαπεντάχρονου, οι οποίοι πρόκειται σήμερα να οδηγηθούν στον εισαγγελέα η
πρώτη και στον ανακριτή ο δεύτερος.

Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι επιστήμονες εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους σε ό,τι
αφορά το μέτρο της σύλληψης γονέων. «Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό που
χρειάζεται είναι η κοινωνική και ψυχολογική υποστήριξη των ανήλικων παραβατών
και των γονιών τους και όχι η ποινικοποίηση της αμέλειας του γονιού.

Έχω τις επιφυλάξεις μου στο τι μπορεί να προσφέρει ένα τέτοιο μέτρο», λέει η
επίκουρη καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κ. Βάσω Αρτινοπούλου.

ΚΑΙ ΑΛΛΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ

Μία ημέρα μετά τη σύλληψη, στην Καστέλλα, τεσσάρων νεαρών ­ ανάμεσα τους είναι
και ένας 15χρονος ­ (θα απολογηθούν στον ανακριτή την Πέμπτη) που απείλησαν με
μαχαίρια έναν 16χρονο μαθητή έξω από το σπίτι του προκείμενου να του πάρουν το
ρολόι και τα χρήματα που είχε πάνω του, η ιστορία επαναλήφθηκε…

Την Κυριακή το βράδυ, δύο ανήλικοι φίλοι που περπατούσαν στην Ακτή
Μουτσοπούλου, στον Πειραιά, ο Ευάγγελος Δ., 15 χρόνων και ο Κωνσταντίνος Π.,
16 χρόνων, αναγκάστηκαν κάτω από καθεστώς τρομοκρατίας να δώσουν όλες τους τις
οικονομίες ­ 9.000 δραχμές ­ στον 16χρονο μαθητή Ναυτικού Λυκείου Δημήτρη Π.,
και στον 19χρονο μαθητή Λυκείου Μιχαήλ Σμύρο, οι οποίοι απείλησαν να τους
δείρουν, αν δεν τους έδιναν τα χρήματα που είχαν πάνω τους.

«ΜΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΣΑΝ»

«Μας παρακολουθούσαν γύρω στο ένα χιλιόμετρο», είπαν στους αστυνομικούς, όταν
κατήγγειλαν το περιστατικό τα δύο παιδιά. «… όταν μας έφτασαν, το πρώτο
πράγμα που ρώτησαν ήταν τι ομάδα είμαστε. Τους είπαμε “Ολυμπιακός” και τότε
αυτοί μας ζήτησαν τα λεφτά μας για να μην μας χτυπήσουν…».

Χθες το μεσημέρι, οι αστυνομικοί συνέλαβαν στο σχολείο του τον 16χρονο και το
απόγευμα στο άλσος Δηλαβέρη τον φίλο του Μιχαήλ Σμύρο. Και εκεί που νόμιζαν
ότι τελείωσαν με τη συγκεκριμένη ιστορία, οι συλληφθέντες «έδωσαν» και τα
υπόλοιπα μέλη της συμμορίας που είχαν συστήσει. Τον 14χρονο Νίκο Γ., τον
16χρονο Χρήστο Τ. και τον 18χρονο Θεόδωρο Διασυνό. Οι τρεις τους, οι οποίοι
όπως αποδείχθηκε δεν είχαν συμμετοχή στο επεισόδιο της Κυριακής, αποκάλυψαν
στους αστυνομικούς ότι είχαν συστήσει συμμορία και έκαναν χρήση χασίς!

Έτσι, αύριο, όλοι τους, μαζί με τη μητέρα του 16χρονου, θα οδηγηθούν στον
εισαγγελέα Πειραιά με την κατηγορία της χρήσης ναρκωτικών, ενώ οι δύο πρώτοι
κατηγορούνται και για την επίθεση.

Στο μεταξύ, αστυνομικοί «χτένιζαν» τη νύχτα το κέντρο και τις συνοικίες του
Πειραιά σε μια προσπάθεια εντοπισμου και σύλληψης άλλων νεαρών με παρόμοια
δράση. Έγιναν, σύμφωνα με πληροφορίες, και αρκετές προσαγωγές υπόπτων οι
οποίοι «έπεσαν» σε μπλόκα της αστυνομίας.

ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

Σε ό,τι αφορά τη βία που παρατηρείται, σύμφωνα με αξιωματικούς της Ασφάλειας,
είναι ένα φαινόμενο που ξεκίνησε πριν από περίπου τρία χρόνια, κυρίως στην
περιοχή της Καλλιθέας. Όπως λένε, χρήστες ναρκωτικών έκαναν επιθέσεις σε
περαστικούς προκειμένου να εξασφαλίσουν τη δόση τους. Στη συνέχεια, πάντα
σύμφωνα με τους αστυνομικούς, οι επιθέσεις άρχισαν να σημειώνονται στον σταθμό
του Νέου Φαλήρου.

«Οι επιθέσεις γίνονταν κυρίως τις βραδινές ώρες, όταν τελείωναν τα παιδιά από
τα φροντιστήρια και τα αθλήματα», λέει ο διευθυντής του Α.Τ. Πειραιά, κ.
Ιωάννης Τσιρώνης. «Μέχρι πρόσφατα είχαμε ενδείξεις, αλλά όχι πολλές
καταγγελίες.

Από τα στοιχεία που έχουμε, προκύπτει ότι είναι κυρίως παιδιά που
παραμελούνται από τις οικογένειές τους, με πολλά οικογενειακά και οικονομικά
προβλήματα, που προβαίνουν σε αυτές τις πράξεις για να δείξουν στον κύκλο τους
ότι έχουν “εξουσία”, αλλά και για να αποκτήσουν οτιδήποτε δεν μπορούν να
αγοράσουν. Για εμάς, υπάρχει ευθύνη των γονιών, για αυτό και στο εξής θα
προβαίνουμε σε συλλήψεις…».

«ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΗΣ ΒΙΑΣ»

Στο λεγόμενο «τρίγωνο της βίας», την Αμφιάλη, τη Νεάπολη και τον Κορυδαλλό,
όπως λένε οι αστυνομικοί, η περιθωριοποίηση που νιώθουν οι νέοι, πολλοί από
τους οποίους είναι χωρίς επαγγελματική προοπτική, τους οδηγεί στη βία.
«Εκτονώνουν την επιθετικότητά τους σε συμπλοκές από γειτονιά σε γειτονιά και
αυτό που λένε για ποδοσφαιρικές διαφορές είναι απλώς η προκάλυψη».

Από τα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει στην Εισαγγελία Πειραιά για το προφίλ
των δραστών, φαίνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών αυτών προέρχονται
από οικογένειες που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, είτε στις σχέσεις μεταξύ
των μελών τους είτε από την ανεργία και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

ΤΑ ΟΡΙΑ είναι εξαιρετικά λεπτά. Η απόσταση που χωρίζει την παιδική
επιθετικότητα από την παραβατικότητα είναι είναι αρκετά μικρή. Αν και τα
τελευταία χρόνια ο συνολικός αριθμός αδικημάτων με δράστες εφήβους είναι
σχετικά περιορισμένος, παρ’ όλα αυτά το πρόβλημα είναι υπαρκτό.

Όπως αναφέρει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Νέστωρ Κουράκης, «από τα
στοιχεία που επίσημα υπάρχουν, δεν προκύπτει ότι οι συμμορίες ανήλικων έχουν
αποκτήσει ανησυχητική έκταση. Τα όσα συμβαίνουν, έχουν μάλλον περιστασιακό χαρακτήρα».

Στη χώρα μας, οι ανήλικοι παραβάτες δρουν περισσότερο ως ομάδα και λιγότερο ως
συμμορία, αναλύει η Βάσω Αρτινοπούλου, επίκουρος καθηγήτρια Εγκληματολογίας
του Παντείου Πανεπιστημίου. «Δεν υπάρχουν τα χαρακτηριστικά των συμμοριών
ανήλικων που δρουν σε χώρες του εξωτερικού.

Δεν υπάρχει η ιεραρχία, οι δοκιμασίες στις οποίες υποβάλλονται τα μέλη ούτε η
πειθαρχία.

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι δρουν αυτόνομα, στα πλαίσια ίσως μιας ομάδας,
αλλά τίποτα περισσότερο», συμπληρώνει.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ασφάλειας Αττικής, το μεγαλύτερο ποσοστό ανήλικων
παραβατών κατέχουν τα αγόρια (90%). Ενώ στο σύνολο των αξιοποίνων πράξεων που
πραγματοποιούν, το 85% καταγράφεται ως αυτόνομη δράση του ανήλικου και το 15%
ως δράση για λογαριασμό συμμοριών που ενδεχομένως συμμετέχουν και ενήλικες ή
για λογαριασμό οργανωμένων κυκλωμάτων.

ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ

Όπως προσθέτει η κυρία Αρτινοπούλου, «εάν θα θέλαμε να μιλήσουμε για το προφίλ
του ανήλικου δράστη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι συμμετέχει ενεργά στο σχολικό
περιβάλλον, είναι ομαδοποιημένος και έχει βεβαρημένα κοινωνικά χαρακτηριστικά.
Τις περισσότερες φορές οι αξιόποινες πράξεις στις οποίες προβαίνει είναι η
άσκηση σωματικής βίας ή η άσκηση απειλής με όπλο».

Τα παιδιά αυτά εκδηλώνουν την επιθετική συμπεριφορά μέσα σε διάφορους χώρους.
Στις εκατό περιπτώσεις παραβατικότητας ανηλίκου, τις 56 φορές οι πράξεις αυτές
έγιναν σε δημόσιο ανοικτό χώρο, ενώ μόλις το 11% στο σπίτι, το σχολείο ή σε
κάποιο άλλο δημόσιο κλειστό χώρο.

«Παράγοντες όπως η οικογένεια, η παιδεία, η εργασία των έφηβων αυτών, είναι
δυνατό να μας κάνουν να κατανοήσουμε την εκδήλωση αυτής της συμπεριφοράς»,
λέει ο κ. Κουράκης.

Τα περισσότερα από τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί έχουν γίνει σε περιοχές
με δείκτες υψηλής εγκληματικότητας. Παιδιά που συνήθως εμφανίζουν αυξημένη
επιθετικότητα ή δρουν στα πλαίσια μιας ομάδας μέσα στον χώρο του σχολείου
τους, είναι έφηβοι που έχουν στο παρελθόν προβεί σε παραβατικές πράξεις, όπως
μικροκλοπές από καταστήματα, κατανάλωση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών, καθώς
και σωματικές επιθέσεις σε συνομηλίκους τους και μη.

ΤΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ

Από τη μελέτη της «ένδικης» παραβατικότητας των εφήβων (ηλικίας 13 έως 17
ετών) του καθηγητή Κουράκη, που αφορά αδικήματα με τα οποία ασχολήθηκαν τα
Δικαστήρια Ανηλίκων στο διάστημα 1989-1995, προκύπτει ότι ο μικρότερος αριθμός
των παραβάσεων αφορά αδικήματα κατά της ιδιοκτησίας (ετήσιος μέσος όρος 867)
και σωματικές βλάβες (ετήσιος μέσος όρος 173).

Τα στοιχεία αυτά αφορούν περιπτώσεις ανηλίκων που φτάνουν στα δικαστήρια και
που δεν καταλήγουν σε αθωωτικές αποφάσεις.

Επομένως, δεν αποδίδουν την πραγματική έκταση της παραβατικότητας των εφήβων,
αφού δεν συνυπολογίζονται και οι περιπτώσεις εκείνες που ποτέ δεν καταγγέλλονται.

Τα 2/3 των περιπτώσεων που αφορούν επιθέσεις κατά ανηλίκων από συνομηλίκους
τους, καταγγέλλονται από τους γονείς ή φίλους και συμμαθητές των παιδιών
αυτών.

Πολλές φορές, ο φόβος λειτουργεί αποτρεπτικά στο να καταγγελθούν αυτές οι
πράξεις, ακόμα και εάν έχουν γίνει στον περιορισμένο χώρο του σχολείου. «Δεν
πρέπει να παραβλέψουμε και τις ομάδες των μεταναστών, που τα τελευταία χρόνια
ζουν στη χώρα μας. Γνωρίζουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και σε αρκετές
περιπτώσεις οι ίδιοι και τα παιδιά τους εκδηλώνουν μία επιθετικότητα, που
εξελίσσεται πολλές φορές και σε παραβατικότητα».