«Δωρεάν» υγεία με το χέρι βαθιά στην τσέπη…

Αν ένας ασφαλισμένος δεν βάλει το χέρι στην τσέπη, θα πρέπει να περιμένει
για αρκετό καιρό σε κάποια λίστα, για να εξεταστεί ή να χειρουργηθεί. Ακόμη
και για πιο απλές ανάγκες είναι ξανά υποχρεωμένος να μην αρκεστεί στα λεφτά
που για χρόνια πλήρωνε στο Ασφαλιστικό του Ταμείο. Ένα ζευγάρι γυαλιά να θέλει
να αγοράσει, θα τα πληρώσει σχεδόν από την τσέπη του. Ποιος σκελετός κοστίζει
σήμερα 9.000 δραχμές μαζί με τα κρύσταλλα; Χρηματικό ποσό δηλαδή που καλύπτει
ένα από τα μεγαλύτερα Ασφαλιστικά Ταμεία, προτείνοντας μάλιστα στους
ασφαλισμένους του τέσσερα συγκεκριμένα είδη σκελετών, για τα οποία η αγορά δεν
διαθέτει ούτε ανταλλακτικά. Την κατάσταση που έχει παγιωθεί παραδέχονται και
κάποιοι από τους διευθυντές των Ταμείων. «Οι παροχές περίθαλψης που δίνουμε
είναι λίγες. Αστεία είναι και τα ποσά που καλύπτουμε. Αυτό όμως μας υπαγορεύει
ο νόμος. Δεν μπορούμε να ακολουθήσουμε διαφορετική πολιτική».

Για παράδειγμα, ένας ασφαλισμένος στο ΙΚΑ μπορεί να κάνει δωρεάν τα
σφραγίσματά του στα ιατρεία ή στους συμβεβλημένους γιατρούς του Ταμείου, ενώ
αν χρειαστεί κάποιος να βάλει μία «κορόνα» ή μία «γέφυρα» στα δόντια του, τότε
θα πρέπει να πληρώσει ίσως και 150.000 δραχμές από την τσέπη του, αφού το
Ταμείο δεν περιλαμβάνει υπηρεσίες ακίνητης προσθετικής σε ό,τι αφορά την
οδοντιατρική περίθαλψη. Φυσικά υπάρχουν και Ταμεία, τα οποία δεν προβλέπουν
οδοντιατρική περίθαλψη.

Η ανεπάρκεια των Ταμείων αναφορικά με τις παροχές τους, συνιστά τη μία όψη
του θέματος. Η άλλη έχει να κάνει με τον διαχωρισμό των ασφαλισμένων σε
προνομιούχους και μη, εξαιτίας της έλλειψης ενός μίνιμουμ πακέτου υπηρεσιών
υγείας, κοινό για όλα τα Ταμεία.

Όλα αυτά ωθούν τους ασφαλισμένους στον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με έρευνα
πανεπιστημιακών, τα επιπλέον χρήματα που οι Έλληνες δίνουν από την τσέπη τους
για την υγεία τους, υπολογίζονται στο 3% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος,
την στιγμή που η δημόσια δαπάνη φθάνει στο 5%.

Μένει στη λίστα. Ακόμα και για κάτι τόσο απλό όσο ο έλεγχος της οστεοπόρωσης, οι ασθενείς πρέπει να περιμένουν για μήνες.

ΑΠΟ σαράντα κύματα περνάνε αναρίθμητοι Έλληνες ασφαλισμένοι όταν έρχεται η ώρα
να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες υγείας που τους παρέχουν τα Ταμεία τους.
Άλλοι περιμένουν μήνες στις λίστες αναμονής για να κάνουν μία εγχείρηση ή μία
εξέταση. Άλλοι καλούνται να πληρώσουν από την τσέπη τους για υπηρεσίες που
μόνον θεωρητικώς καλύπτουν τα Ταμεία τους. Και άλλοι αναγκάζονται να…
ξενιτευτούν για να μπορέσουν να κάνουν και την πιο απλή εξέταση. Η πρόσβαση
στις υπηρεσίες υγείας που παρέχουν τα Ασφαλιστικά Ταμεία, καθίσταται
ιδιαιτέρως δύσκολη για ορισμένες ομάδες του πληθυσμού ­ όπως είναι κάποιοι
νησιώτες ή κάτοικοι απομονωμένων περιοχών. Και αυτό, διότι συχνά αναγκάζονται
να διανύσουν πολλά χιλιόμετρα, έως ότου φθάσουν στο πλησιέστερο Κέντρο Υγείας
ή νοσοκομείο.

Η περίπτωση της κ. Ευαγγελίας Λιβανίου είναι χαρακτηριστική. Αν εξαιρέσει
κανείς τα φάρμακα και τις επισκέψεις στον γιατρό, που μπορεί να τις κάνει στον
τόπο διαμονής της, όλες τις άλλες ιατρικές υπηρεσίες τις βρίσκει μόνον στην
Αθήνα. Γιατί; Διότι στο νησί της, τη Σέριφο, δεν υπάρχει κανενός είδους
διαγνωστικό εργαστήριο ­ ούτε βεβαίως Κέντρο Υγείας.

«Καμιά φορά δεν ξέρω αν πρέπει να γελάσω ή να κλάψω με τα χάλια μας», λέει.
«Για ό, τι και αν χρειαστεί να κάνω ­ από το να αλλάξω τα γυαλιά μου έως το να
ελέγξω τη χοληστερίνη μου ­ πρέπει να κατέβω στην Αθήνα. Και καλά όταν δεν
έχει Μπωφόρ. Τον χειμώνα, όμως, περνάνε ημέρες ολόκληρες χωρίς να έρθει πλοίο
στο νησί μας ­ και να φανταστείτε ότι εμείς δεν ανήκουμε καν στην άγονη γραμμή».

Αυτό που σώζει τους Σεριφιώτες, κατά την κ. Λιβανίου, είναι το γεγονός ότι στο
νησί υπάρχει αγροτικός γιατρός και φαρμακείο. «Δεν έχω παράπονο από τον
αγροτικό γιατρό», λέει. «Αν αρρωστήσω και δεν είμαι στο κρεβάτι, μπορώ να πάω
στο ιατρείο του και να με εξυπηρετήσει. Και τα φάρμακα θα μου γράψει στο
βιβλιάριο, και θα με εξετάσει χωρίς να του δώσω χρήματα. Αν, όμως, δεν μπορώ
να σηκωθώ από το κρεβάτι και έρθει στο σπίτι, θα του δώσω 5.000 – 6.000 δραχμές».

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ

Όλα στην Αθήνα. Η κ. Ευαγγελία Λιβανίου μένει στη Σέριφο, η οποία δεν διαθέτει κανενός είδους εργαστήριο ούτε Κέντρο Υγείας. Έτσι, για κάθε ιατρική εξέταση που πρέπει να κάνει, έρχεται στην Αθήνα

Το πρόβλημα επιτείνει το γεγονός ότι «στη Σέριφο, που έχει γύρω στους 1.000
μόνιμους κατοίκους, πολλοί είναι ηλικιωμένοι οι υπερήλικες», κατά την κ.
Λιβανίου. «Μπορούν αυτοί οι άνθρωποι να κατεβαίνουν κάθε τρεις και λίγο στην
Αθήνα για να κάνουν τις εξετάσεις τους; Όχι μόνον δεν μπορούν, αλλά δεν το
κάνουν κιόλας. Έτσι, πολλοί από αυτούς δεν έχουν κάνει ποτέ ούτε μία γενική αίματος».

Και όταν, πάντως, η κ. Λιβανίου έρχεται στην Αθήνα, προτιμά πολλές φορές να
απευθυνθεί σε ιδιώτες γιατρούς και να μην χρησιμοποιήσει το βιβλιάριό της.
«Για τα γυαλιά, π.χ., το ΙΚΑ μου δίνει 9.000, ενώ μόνον τα κρύσταλλα κάνουν
45.000», λέει. «Για 9.000 δρχ. δεν αξίζει τον κόπο ούτε να καθίσω μία ημέρα
παραπάνω στην Αθήνα για να δώσω στο Ταμείο του ΙΚΑ την απόδειξη ούτε να φύγω
για το νησί και να επιστρέψω ύστερα από αρκετές ημέρες για να τα πάρω». Σε
ιδιωτικό κέντρο αναγκάζεται επίσης να πάει όταν δεν την ενημερώνουν σωστά για
το πού μπορεί να εξεταστεί με το βιβλιάριό της. «Την άνοιξη έπρεπε να κάνω μία
ειδική ακτινογραφία στην άνω γνάθο», θυμάται. «Ο γιατρός του ΙΚΑ μού είπε να
πάω σε ένα κρατικό νοσοκομείο, διότι δεν είχαν το κατάλληλο μηχάνημα τα
πολυιατρεία του. Παρά τις επίμονες ερωτήσεις και τα τηλεφωνήματά μου, όμως,
δεν μου είπε σε ποιο. Έτσι, αφού ρώτησα σε μερικά νοσοκομεία, όπως στο
Ιπποκράτειο και στο ΚΑΤ, αναγκάστηκα να πάω σε ένα ιδιωτικό διαγνωστικό
κέντρο, που μου σύστησε ένας γνωστός μου οδοντίατρος. Δεν είναι τα 5.000 που
έδωσα, αλλά το ότι δεν μπορούν καν να σε κατευθύνουν σωστά. Τελικά, ο ρόλος
τους ποιος είναι;».

ΧΑΟΣ

Διάβαζε εφημερίδα. Ο γιατρός του ΙΚΑ στον οποίο απευθύνθηκε ο κ. Κώστας Τσορωτάς, δεν είχε χρόνο να ασχοληθεί μαζί του, διότι… διάβαζε την εφημερίδα του. Στο ιδιωτικό ιατρείο του, όμως, θα μπορούσε να τον φροντίσει…

Αντιμέτωπος με το χάος των Ασφαλιστικών Ταμείων βρέθηκε πριν από λίγους μήνες
και ο 27χρονος Κώστας Τσορωτάς. Ύστερα από ένα ατύχημα με τη μηχανή του,
βρέθηκε με 14 ράμματα στο ένα πόδι και το άλλο στον γύψο. Κατά το διάστημα της
νοσηλείας του στο ΚΑΤ δεν αντιμετώπισε κανένα πρόβλημα ­ «όχι ότι οι συνθήκες
ήταν ιδανικές, αλλά και με περιποιήθηκαν οι γιατροί και οι νοσοκόμες, και
λεφτά δεν έδωσα», διευκρινίζει.

Τα δύσκολα άρχισαν όταν βγήκε από το νοσοκομείο, και ήρθε η ώρα να κάνει
αλλαγή στο τραύμα του. «Ο γιατρός του ΚΑΤ που με παρακολουθούσε, με είχε
συμβουλεύσει ­ για να μην ταλαιπωρούμαι λόγω της κατάστασής μου ­ να πηγαίνω
στο ΙΚΑ της περιοχής μου για να με ελέγχουν οι γιατροί και να μου κάνουν τις
αλλαγές», θυμάται. «Έτσι και έκανα. Η πρώτη φορά που πήγα στο ΙΚΑ ήταν και η
τελευταία. Ο γιατρός όχι μόνον δεν με εξέτασε, αλλά διαβάζοντας την εφημερίδα
του μού έλεγε τι να κάνω: πώς να βγάλω τη γάζα, πώς να βάλω αντισηπτικό και
πώς να δέσω το τραύμα μου. Μόνο τα ράμματα δεν μου είπε πώς να κόψω…».

Όταν ο κ. Τσορωτάς ζήτησε γεμάτος απορία από τον γιατρό να δει το τραύμα για
να του πει σε τι κατάσταση βρίσκεται, εκείνος του είπε ότι αν θέλει, μπορεί να
τον επισκεφθεί στο ιδιωτικό του ιατρείο για να τον εξετάσει. «Όταν το άκουσα
αυτό, πέθανα από τα γέλια», παραδέχεται. «Ήξερα πολύ καλά πόσο χαώδης είναι η
κατάσταση, αλλά δεν είχα φανταστεί το θράσος ορισμένων οι οποίοι, αν μη τι
άλλο, από εμένα και τους άλλους φορολογούμενους πολίτες πληρώνονται. Εννοείται
ότι ούτε στο ιατρείο πήγα ούτε ξαναπάτησα στο ΙΚΑ. Είχα έναν γνωστό
ορθοπεδικό, ο οποίος με φρόντισε έως ότου έγινα καλά. Η μόνη μου απορία είναι
γιατί πρέπει να πληρώνω σε ένα Ταμείο, που με εξυπηρετεί… εκ περιτροπής».

Η κ. Ελένη Σπαθή κλείνει ραντεβού στο ΚΑΤ 3-5 μήνες νωρίτερα, ώστε να εξεταστεί στην ώρα της

«Ξέρετε τι είναι να νιώθεις μια μέρα έναν έντονο πόνο στο στήθος, να πηγαίνεις
στον γιατρό, να σου λέει να κάνεις τις άπειρες εξετάσεις και τελικά λίγες
ημέρες αργότερα να βρίσκεσαι μπροστά στο δίλημμα πού θα πας για να σε
χειρουργήσουν στην καρδιά σου, επειδή δεν ξέρεις πόσο θα σου κοστίσει;». Το
ερώτημα που θέτει ο κ. Νίκος (τα πλήρη στοιχεία του βρίσκονται στη διάθεση της
εφημερίδας) είναι κάτι που έχει απασχολήσει πολλούς ασθενείς.

«Δεν το πίστευα, όταν μου το έλεγαν, αλλά πραγματικά αν δεν πληρώσεις, δεν
μπορείς να εξυπηρετηθείς άμεσα», λέει. «Το πρόβλημα που είχε η καρδιά μου ήταν
μία μεγάλη βλάβη στη βαλβίδα της αορτής, που μου είχε προκαλέσει ανεπάρκεια
και στην καρδιά. Πήγα σε αρκετούς γιατρούς και όλοι μου είπαν ότι έπρεπε να
χειρουργηθώ γρήγορα. Οι λίστες αναμονής στα κρατικά καρδιοχειρουργικά κέντρα,
όμως, είναι μεγάλες, και εγώ δεν πληρούσα όλα τα κριτήρια του επείγοντος
περιστατικού. Μοιραία, λοιπόν, κατέφυγα στον ιδιωτικό τομέα».

Τα χρήματα που ζήτησαν από τον κ. Νίκο σε τρία μεγάλα ιδιωτικά νοσοκομεία
κυμαίνονταν από 1.300.000 έως 8 εκατομμύρια δραχμές, για να χειρουργηθεί εκτός
λίστας και χωρίς την ασφαλιστική κάλυψη του ταμείου του. «Με το 1.300.000 κάτι
γινόταν, αλλά περισσότερα δεν μπορούσα να δώσω», λέει. «Κάπου μέσα μου είχα
αρχίσει να νιώθω πανικό, διότι από τη μία μου ζητούσαν χρήματα που δεν
μπορούσα να διαθέσω, και από την άλλη μια ζωή πληρώνω για να έχω κάλυψη κάτι
τέτοιες στιγμές και τελικά ήμουν ξεκρέμαστος».

Όπως, όμως, συμβαίνει με την πλειονότητα των ασθενών, έτσι και ο κ. Νίκος
βρήκε τη λύση. «Δανείστηκα το 1.300.000 από κάτι συγγενείς μου και πήγα στο
Ωνάσειο», λέει. «Έδωσα τα χρήματα στο ταμείο, για να με βάλουν σε καλύτερο
δωμάτιο από αυτό που μου δικαιολογεί το ΙΚΑ και έτσι να χειρουργηθώ πιο
γρήγορα. Πραγματικά, μέσα σε 20 μέρες η εγχείρηση είχε τελειώσει και εγώ
ανάρρωνα στην εντατική. Αναρρωτιέμαι, όμως, τι θα μπορούσα να έχω πάθει, αν
δεν έβρισκα τα χρήματα».

«Είναι γεγονός ότι οι παρακάμψεις της όποιας λίστας δημιουργούν διακρίσεις, οι
οποίες σε καμία περίπτωση δεν είναι παραδεκτές», σχολιάζει ο πρόεδρος του
Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών κ. Κωνσταντίνος Οικονόμου. «Το κριτήριο
προτεραιότητας στην περίθλαμψη πρέπει να συναρτάται αποκλειστικά με τη
βαρύτητα και το επείγον της καταστάσεως του αρρώστου, και να μη γίνεται
αντικείμενο ταμειακών σκοπιμοτήτων».

Τι γίνεται, όμως, όταν κάποιος δεν έχει να πληρώσει για να εξυπηρετηθεί
γρήγορα; «Κάθεται και περιμένει», απαντά με φυσικότητα η κ. Ελένη Σπαθή. «Όπως
περιμένω εγώ 3 έως 5 μήνες, για να κάνω μέτρηση οστεϊκής μάζας στο ΚΑΤ. Έχω
οστεοπόρωση από το 1988 και κάθε 1,5 με 2 χρόνια πρέπει να κάνω μέτρηση για να
βλέπουν οι γιατροί αν με “πιάνουν” τα φάρμακα. Έτσι, αρκετούς μήνες πριν έρθει
η στιγμή της μέτρησης, πηγαίνω στον γιατρό του ΙΚΑ, μου γράφει την εξέταση και
δίνω το χαρτί στο ΚΑΤ, για να μου κλείσουν το ραντεβού. Δεν έχω και πολλές
επιλογές: ή θα περιμένω ή θα πρέπει να πληρώσω από την τσέπη μου ­ κάτι που
είναι αδύνατον, όταν ο άντρας μου παίρνει σύνταξη 130.000 δρχ.».

Κατερίνα Παρρά, οπτικός. «Από τη δική τους τσέπη καλούνται να πληρώσουν οι ασφαλισμένοι τα γυαλιά τους. Όσο για τα χρήματα που επιστρέφονται, είναι ελάχιστα»

ΑΚΟΜΑ και για πράγματα πολύ πιο απλά από μία εξέταση ή μία χειρουργική
επέμβαση, ο ασφαλισμένος έρχεται αντιμέτωπος με λογαριασμούς που πρέπει ο
ίδιος να πληρώσει, ενώ το Ασφαλιστικό του Ταμείο, τυπικά μόνο, καλύπτει τα
συγκεκριμένα έξοδα. Όταν, μάλιστα, η οικονομική δυνατότητα του ανθρώπου αυτού
είναι περιορισμένη, φτάνει στο σημείο να στερηθεί και βασικά αγαθά για να
μπορέσει να αποκτήσει ακόμα και ένα ζευγάρι γυαλιά.

«Υπάρχουν ταμεία που πιθανότατα θεωρούν ότι οι ασφαλιζόμενοι τους δεν
αντιμετωπίζουν οφθαλμολογικά προβλήματα», λέει η Κατερίνα Παρρά, οπτικός.
«Ασφαλιστικά Ταμεία όπως ο ΟΓΑ, το ΤΕΒΕ, το Ταμείο Εμπόρων δεν περιλαμβάνουν
στις παροχές τους τα έξοδα για την αγορά γυαλιών για όλες τις παθήσεις. Όμως
και άλλα ταμεία όπως το ΙΚΑ, το ΝΑΤ ή το Ταμείο Ξενοδοχοϋπαλλήλων δικαιολογούν
ποσά που δεν φτάνουν ούτε για την αγορά του ενός από τα δύο κρύσταλλα»,
συνεχίζει η κ. Παρρά.

Σύμφωνα με το τιμολόγιο του ΙΚΑ, το ταμείο προσφέρει τη δυνατότητα στους
ασφαλισμένους του να επιλέξουν ανάμεσα σε προκαθορισμένους σκελετούς γυαλιών
και κοστολογεί την αξία τους στις 3.500 δραχμές. Ο ασφαλισμένος μπορεί να
ζητήσει τη συγκεκριμένη δαπάνη κάθε δύο χρόνια. Για τους συγκεκριμένους
σκελετούς του ΙΚΑ δεν υπάρχουν στην αγορά ανταλλακτικά. Έτσι, λοιπόν, εάν σε
κάποιο ατύχημα σπάσει ο βραχίονας του σκελετού, τότε ο ασφαλισμένος θα
χρειαστεί ­ εάν δεν έχει να πληρώσει και να αντικαταστήσει με δικά του έξοδα
τον σκελετό ­ να περιμένει δύο χρόνια, που είναι το όριο για το οποίο το
ταμείο δικαιολογεί έξοδα για αγορά νέου σκελετού.

Στην περίπτωση, όμως, των κρυστάλλων τα πράγματα είναι ακόμα πιο σοβαρά. Το
ταμείο δικαιολογεί για κάθε κρύσταλλο 2.500 δραχμές για περιπτώσεις από 0 έως
και 7 βαθμούς. «Ένα ζευγάρι γυαλιά με σκελετό και κρύσταλλα δεν κοστίζει 9.000
δραχμές που δικαιολογεί το ΙΚΑ. Κοστίζει πολύ περισσότερο και φυσικά ο
ασφαλιζόμενος καλείται να πληρώσει τη διαφορά από την τσέπη του. Υπάρχουν και
ταμεία που δίνουν λιγότερα χρήματα. Για παράδειγμα το ΝΑΤ κοστολογεί τα
κρύσταλλα στην τιμή των 1.500 δραχμών το καθένα, τη στιγμή που στην αγορά η
τιμή για τα πιο απλά κρύσταλλα ξεκινά από 4.500 δραχμές το ένα», προσθέτει η
κ. Παρρά.

Σύμφωνα με τα ισχύοντα, ο ασφαλιζόμενος θα πρέπει να πληρώσει στο κατάστημα
ολόκληρο το πόσο της αξίας των γυαλιών και στη συνέχεια να εισπράξει από το
ταμείο του τα χρήματα που αυτό του δικαιολογεί. Φυσικά υπάρχουν και
καταστήματα οπτικών που αφαιρούν το ποσό του ταμείου και το εισπράττουν
εκείνα. «Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις ασθενών που καλούνται να πληρώσουν ποσά
της τάξεως των 50.000 ή των 60.000 δραχμών και τελικά τους επιστρέφονται μόνο
9.000 δραχμές.