Προς μια «νέα Ευρώπη»

Η νίκη του Γκέρχαρντ Σρέντερ στις εκλογές της Κυριακής έχει προεκτάσεις πολύ
πέρα από τη Γερμανία. Ευρωπαίοι πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν την έκταση του
νέου αυτού φαινομένου ­ της ανόδου της κεντροαριστεράς στις περισσότερες χώρες
της ηπείρου.

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για μεγάλη αλλαγή κλίματος της οποίας οι ουσιαστικές εκφάνσεις δεν
έχουν φανεί ακόμη, αλλά δεν θα αργήσουν να εκδηλωθούν. Η πρώτη εντύπωση είναι
η δημιουργία ενός ισχυρού σοσιαλδημοκρατικου/σοσιαλιστικού άξονα, που
εκτείνεται από τη Σκανδιναβία ως την Ελλάδα περνώντας από τη Γερμανία, την
Αγγλία, τη Γαλλία και την Ιταλία.

Σοσιαλιστικές, κεντροαριστερές κυβερνήσεις όμως υπάρχουν και έξω από τον
κεντρικό αυτό άξονα ­ λόγου χάρη στην Πορτογαλία, με την κυβέρνηση Γκουτέρες.
Η μόνη σχετικά μεγάλη χώρα της Ευρώπης που εξακολουθεί να κυβερνάται από δεξιό
πρωθυπουργό είναι η Ισπανία του Χοσέ Μαρία Ασνάρ. (Η οποία όμως εξακολουθεί να
έχει ισχυρό σοσιαλιστικό κίνημα, παρ’ όλη την κρίση που πέρασε τα τελευταία
χρόνια το κόμμα του Γκονζάλες). Διεθνείς αναλυτές μιλούν πάντως για μια «νέα
Ευρώπη» με μια αλλαγμένη Γερμανία. Ο γνωστός Γάλλος δημοσιολόγος Ντομινίκ
Μοϊζί πιστεύει ότι σημειώνεται μια ουσιαστική μετατόπιση στόχων και
κατευθύνσεων.

ΑΞΟΝΕΣ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΟΥΝ

Οι αλλαγές βέβαια, λέει, δεν πρόκειται να είναι συνταρακτικές. Αλλά θα γίνει
αισθητή μια μεταβολή ως προς τους άξονες. «Ουσιαστικά, η αλλαγή έχει ήδη
συντελεσθεί. Οι Γερμανοί σκέφτονται τώρα περισσότερο τα εθνικά τους
συμφέροντα. Έχει εμφανιστεί μάλιστα το εξής παράδοξο. Ενώ η Βρετανία αποκτά
περισσότερο ευρωπαϊκή νοοτροπία, η Γερμανία γίνεται όλο και πιο χλιαρή στο
θέμα της Ευρώπης».

Ο παλιός γαλλογερμανικός άξονας, της εποχής Κολ-Μιτεράν, δεν υπάρχει πια. Αυτή
τη στιγμή δεν υπάρχει κανένας «ευρωπαϊκός» άξονας, κατά τον Μοϊζί, αλλά
σύντομα θα δημιουργηθούν και πάλι οι νέες ισορροπίες.

Αυτό που υπάρχει είναι ο «ιδεολογικός» άξονας. Αλλά η ιδεολογία έχει και αυτή
φιλτραριστεί από οικονομικές και πολιτικές ιδέες των τελευταίων χρόνων ­ της
«παγκοσμιοποίησης» και του πραγματισμού.

Η γενική εντύπωση πάντως είναι ότι με τη νίκη του Σρέντερ, η ευρωπαϊκή
αριστερά κερδίζει αποφασιστικά έδαφος. Και οι συνεννοήσεις μεταξύ σοσιαλιστών,
που θα αναπτυχθούν ιδίως στο πρώτο εξάμηνο του ’99, με τη Γερμανία να
προεδρεύει στην Ε.Ε., θα δώσουν ώθηση σε νέες πολιτικές και θα βοηθήσουν και
στη μάχη κατά της ανεργίας.

ΑΚΟΜΗ και οι πολιτικοί σύμμαχοι του Κολ έβλεπαν από καιρό ότι η Γερμανία είχε
ανάγκη την αλλαγή. Ακόμη και αν ο Σρέντερ απέφυγε επιμελώς να μιλήσει για
«τομές», για πολιτικούς «σεισμούς» κ.λπ., προσέχοντας να μην ταράξει
υπερβολικά τα νερά, ελάχιστοι αμφιβάλλουν για τις προθέσεις του ν’ αλλάξει
πολλά πράγματα στη χώρα του.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Ιταλού δεξιού Αντόνιο Μαρτίνο, πρώην
υπουργού Εξωτερικών (επί Μπερλουσκόνι), που είπε ότι δεν ανησυχεί καθόλου για
τη νίκη του Σρέντερ, ίσα ίσα τη θεωρούσε μάλλον αναγκαία.

«Αυτό που πρέπει να φοβάται κανείς σε μια δημοκρατία δεν είναι η αλλαγή αλλά η
έλλειψη αλλαγής ­ δήλωσε στην “Κορριέρε”. ­ Οι Γερμανοί τιμώρησαν τον Κολ για
τον υψηλό δείκτη ανεργίας. Στο κάτω κάτω, για τον απλό πολίτη, μεγαλύτερη
σημασία έχει η οικονομία παρά το διεθνές γόητρο». Η περίσκεψη πάντως του
Σρέντερ σε ό,τι αφορά τα καθαρά πολιτικά συνθήματα δεν ήταν αδικαιολόγητη. Από
τους ξένους ηγέτες είχε αλλεπάλληλα μηνύματα, έμμεσα ή άμεσα για την ανησυχία
τους μήπως η χώρα του αλλάξει πολιτική. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του
Γιέλτσιν: «Η Ρωσία ελπίζει ότι θα υπάρξει συνέχεια στην εξωτερική πολιτική της
Γερμανίας». Ανάλογη ήταν και η δήλωση του Ισπανού πρωθυπουργού Ασνάρ: «Είμαι
βέβαιος ότι η Γερμανία θα παραμείνει καλός εταίρος, φίλος και σύμμαχος της
Ισπανίας». Η πιο απροσδόκητη ήταν ίσως η δήλωση του Λιονέλ Ζοσπέν, που δεν
δίστασε, χαιρετίζοντας τον Σρέντερ, να εκθειάσει τον Κολ: «Τα θερμότατα
συγχαρητήριά μου ­ διαβίβασε στον νέο ηγέτη ο Γάλλος πρωθυπουργός. ­ Αλλά
επιθυμώ να τιμήσω και το έργο του απερχομένου καγκελαρίου».