[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΠΟΙΑ ΚΟΙΝΗ Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) χρειάζεται τελικά
η Ευρωπαϊκή Ένωση; Το αναπάντητο αυτό ερώτημα, που απασχολεί την Ευρώπη
τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, δεν έχει ακόμη απαντηθεί
πειστικά ή οριστικά. Και το ερώτημα επανήλθε στο επίκεντρο του προβληματισμού
για το μέλλον της Ευρώπης, με την ευκαιρία της διαδικασίας της τοποθέτησης του
ύπατου εκπροσώπου για την ΚΕΠΠΑ, θέση που θεσπίζει η νέα Συνθήκη του
Άμστερνταμ. Ο ύπατος εκπρόσωπος θα είναι ταυτόχρονα και γενικός γραμματέας του
Συμβουλίου της Ένωσης.

Η θέσπιση του ύπατου εκπροσώπου ανταποκρίνεται σε πραγματική ανάγκη: στην
ανάγκη να προσλάβει η ΚΕΠΠΑ «ορατότητα» με την προσωποποίησή της, ώστε να
γνωρίζει κάθε παράγων του διεθνούς συστήματος ποιος εκφράζει πολιτικά την
Ευρώπη. Ή, για να χρησιμοποιήσουμε την περίφημη φράση του Η. Kissinger, «να
γνωρίζει τον τηλεφωνικό αριθμό της Ευρώπης», προκειμένου να επικοινωνήσει σε
περίπτωση κρίσης.

Η τοποθέτηση ωστόσο του ύπατου εκπροσώπου (που πρέπει να γίνει μέχρι το τέλος
του έτους) έφερε στην επιφάνεια συγκρούσεις που αποκαλύπτουν τις έντονα
αντιτιθέμενες απόψεις γύρω από το περιεχόμενο και τη μελλοντική διάρθρωση της
ΚΕΠΠΑ, γύρω από τον ρόλο δηλαδή της Ευρώπης στο διεθνές σύστημα. Οι χώρες-μέλη
της Ε.Ε., ανάμεσά τους και η Ελλάδα, που επιθυμούν την ανάπτυξη της ΚΕΠΠΑ
θέλουν ισχυρό πολιτικό πρόσωπο, ως ύπατο εκπρόσωπο, που θα λειτουργεί ως
οιονεί Ευρωπαίος υπουργός Εξωτερικών και θα έχει τις δυνατότητες «να
απογειώσει» την ΚΕΠΠΑ.

Αντίθετα, μια άλλη ομάδα χωρών που επιθυμεί να κρατήσει την ΚΕΠΠΑ κάτω από τον
ασφυκτικό έλεγχό της υποστηρίζει την τοποθέτηση γραφειοκράτη στη θέση του
ύπατου εκπροσώπου, προσώπου δηλαδή που θα υπόκειται λίγο – πολύ στις
υποδείξεις και τον έλεγχο των ισχυρών. Είναι προφανές το τι ανταποκρίνεται στα
ευρύτερα συμφέροντα της Ευρώπης (και βεβαίως της Ελλάδας). Ισχυρή ΚΕΠΠΑ που θα
επιτρέψει στην Ένωση να διαδραματίσει αποτελεσματικότερο ρόλο στο έντονα
κλυδωνιζόμενο διεθνές σύστημα. Η κοινή εξωτερική πολιτική χρειάζεται και έναν
(κοινό) Ευρωπαίο υπουργό Εξωτερικών για να εκφρασθεί με στοιχειώδη αξιοπιστία
στο διεθνές σύστημα.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.