[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ Ένωση (Ε.Ε.) έχει ήδη αρχίσει γενικότερη συζήτηση σχεδιασμού, που
πρόκειται να ενταθεί τους επόμενους μήνες, για το μέλλον, την ανάπτυξη και τις
προοπτικές της εν όψει της εισόδου στον εικοστό πρώτο αιώνα και τις νέες
πραγματικότητες που διαμορφώνονται με την επικείμενη εγκαθίδρυση της ΟΝΕ και
τη διεύρυνση με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Η συζήτηση αυτή έχει ως
κεντρικό άξονα την αναζήτηση τρόπων που θα επιτρέψουν στην Ένωση να έλθει
πλησιέστερα στην ευρωπαϊκή κοινωνία και τον πολίτη. Και τούτο γιατί καθημερινά
διαπιστώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει πρόβλημα δημοκρατικής
νομιμοποίησης, πρόβλημα δηλαδή ισχυρής υποστήριξης από τους πολίτες της. Δύο
άμορφες ώς τώρα προσεγγίσεις έχουν ήδη εμφανισθεί για την αντιμετώπιση του
προβλήματος. Η μία φαίνεται να αξιοποιεί την κοινωνική δυσφορία για την Ένωση,
προκειμένου να συρρικνώσει τον ρόλο και την αυτονομία των υπερεθνικών θεσμών
της Ένωσης και ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με επίκληση της αρχής της
επικουρικότητας, χώρες ή πολιτικές δυνάμεις διατείνονται ότι επιδιώκουν την
«αποκέντρωση θεσμών και λειτουργιών» σε επίπεδο Ε.Ε., πράγμα όμως που στην
πράξη ισοδυναμεί με υπονόμευση του υπερεθνικού θεσμικού συστήματος, αλλοίωση
του ενωσιακού κεκτημένου και επανεθνικοποίηση. Οι μεγαλύτερες χώρες-μέλη της
Ένωσης υποστηρίζουν ουσιαστικά την προσέγγιση αυτή. Η δεύτερη προσέγγιση
αναγνωρίζει το «πρόβλημα δημοκρατίας και νομιμοποίησης» σε επίπεδο Ε.Ε.
Επισημαίνει όμως ότι το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπισθεί με τον βαθύτερο
εκδημοκρατισμό των ενωσιακών λειτουργιών και θεσμών (ενίσχυση του ρόλου του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Επιτροπής Περιφερειών κ.λπ.) και κυρίως με την
ανάπτυξη των πολιτικών της Ένωσης που θα απαντούν στα προβλήματα και τις
ανησυχίες των Ευρωπαίων πολιτών. Στις πολιτικές αυτές περιλαμβάνονται αυτές
που αναφέρονται στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας (ΚΕΠΠΑ), στο
περιβάλλον, στην απασχόληση, στη δημόσια υγεία, στο οργανωμένο έγκλημα, στη
γνώση και επιστήμη.

Περιλαμβάνονται δηλαδή πολιτικές που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της Ένωσης, της
κοινωνικής δικαιοσύνης και δημοκρατίας. Την προσέγγιση αυτή υποστηρίζουν οι
μικρότερες χώρες-μέλη και φυσικά η Ελλάδα. Η αναπόφευκτη σύγκρουση απόψεων
πρόκειται να κυριαρχήσει και να προσδιορίσει την πορεία της Ένωσης τα επόμενα χρόνια.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.