Ζώνη αποκλεισμού πτήσεων

Σε μια απροσδόκητη κίνηση στη βαλκανική σκακιέρα, ο «πρόεδρος» των Αλβανών
του Κοσσυφοπεδίου Ιμπραήμ Ρουγκόβα ανακοίνωσε χθες την επιβολή «ζώνης
αεροπορικού αποκλεισμού» πάνω από τη σερβική αυτή επαρχία.

Οι άμαχοι. Αλβανόφωνοι πρόσφυγες επιστρέφουν σε χωριό της δυτικής περιοχής του Κοσσυφοπεδίου. Στα μέρη τους αποκαταστάθηκε σχετική ηρεμία. Αλλά θα κρατήσει; (φωτό Ρώυτερ)

Ο ΡΟΥΓΚΟΒΑ κατηγόρησε το Βελιγράδι ότι για την ανακατάληψη του Γιούνικ, στην
αρχή της εβδομάδας, χρησιμοποίησε «αεροπλάνα και ελικόπτερα». Το Γιούνικ, στο
δυτικό τμήμα της επαρχίας κοντά στα αλβανικά σύνορα, ήταν το τελευταίο
σημαντικό οχυρό του UCK (Ου Τσε Κα), Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου.

Το χαρακτηριστικό πολλών από τις επιχειρήσεις στην ταραγμένη αυτή γωνιά της
Ευρώπης είναι το μυστήριο. Παρ’ όλο που πέρασαν αρκετά 24ωρα από τη σερβική
επιχείρηση στο Γιούνικ, οι περιγραφές των δύο πλευρών δεν συναντώνται.

«Δεκάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν», δήλωσε ο Ρουγκόβα
στη χθεσινή του συνέντευξη Τύπου.

Οι Σέρβοι το διαψεύδουν. Η επίθεση στο Γιούνικ, λένε, πραγματοποιήθηκε χωρίς
ουσιαστικά να υπάρξει αντίσταση: ο πληθυσμός είχε εγκαταλείψει την κωμόπολη
πριν μπουν οι σερβικές δυνάμεις.

Κατά τον Ρουγκόβα, βομβαρδισμοί συνεχίζονται και σε αλλά σημεία του Κόσοβο,
ιδίως στην κεντρική περιοχή. Ο Αλβανός ηγέτης δεν παρέλειψε να ζητήσει
εξωτερική βοήθεια. «Καλούμε τη διεθνή κοινότητα να μας προστατεύσει ­ είπε.
Και προπάντων τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκη Ένωση και το ΝΑΤΟ. Η διεθνής κοινότητα
οφείλει να διασφαλίσει την τήρηση της ζώνης αεροπορικού αποκλεισμού».

ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

Η μοίρα των προσφύγων είναι τώρα το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το
Κοσσυφοπέδιο. Ο Ρουγκόβα δηλώνει ότι από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν άρχισαν οι
συγκρούσεις με τον σερβικό στρατό, «περίπου 300.000 άτομα εγκατέλειψαν τα
σπίτια τους και οι συνθήκες υπό τις οποίες ζουν είναι άθλιες».

Οι διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις, με μετριοπαθέστερες εκτιμήσεις,
υπολογίζουν τον αριθμό των προσφύγων σε 230.000, περίπου το 1/10 του συνολικού
πληθυσμού της επαρχίας.

Οι μάχες που έχουν γίνει στο Κοσσυφοπέδιο το τελευταίο εξάμηνο στοίχισαν τη
ζωή σε 500 και πλέον άτομα, προπάντων Αλβανούς. Γεγονός είναι πάντως ότι οι
σερβικές δυνάμεις, που αρχικά είχαν καταληφθεί εξαπίνης, έχουν ανακτήσει ήδη
τον έλεγχο του συνόλου της επαρχίας.

Τι ακριβώς επιδιώκει ο Ρουγκόβα; Στη συνέντευξή του, ο ηγέτης των αλβανοφώνων
προσδιόρισε κάπως ακριβέστερα τους στόχους του:

«Η καλύτερη λύση για το Κόσοβο ­ είπε ­ είναι η ανεξαρτησία. Εννοείται ότι θα
υπάρχουν όλες οι εγγυήσεις για το σερβικό τμήμα του πληθυσμού. Το Κόσοβο θα
μπορούσε να τεθεί υπό διεθνή προστασία, υπό τύπον μεταβατικής φάσης».

ΔΙΣΤΑΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ

Η εμμονή του στο αίτημα της ανεξαρτησίας, που δεν θα βοηθήσει ίσως και πολύ
στην επίλυση της τρέχουσας κρίσης, δεν εμποδίζει πάντως τον Ρουγκόβα να
συνεχίζει ένα είδος «εκ του σύνεγγυς» διαλόγου με το Βελιγραδι. Ο μεσολαβητής
που μεταφέρει τα μηνύματα από τη μία πλευρά στην άλλη, προσθέτοντας και τις
δικές του «ιδέες», είναι ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Κρίστοφερ Χιλ. Ο
τελευταίος, χθες, δεν ήταν και πολύ δυσαρεστημένος.

Προς το παρόν, είπε ο Χιλ, δεν υπάρχει λόγος να γίνουν απευθείας συνομιλίες
μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας. «Ο έμμεσος διάλογος είναι αρκετός. Αργότερα, βλέπουμε».

Πληροφορίες όμως του Ρώυτερ ανέφεραν ήδη, χθες, ότι έχουν αρχίσει και
απευθείας συνομιλίες. Κατά το Πρακτορείο, αυτό επιβεβαιώνεται και από τις δύο
πλευρές ­ αν και ο απευθείας διάλογος παραμένει σε περιορισμένη κλίμακα.

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ της πρώην Γιουγκοσλαβίας πέφτει βαριά στους ώμους των δημοκρατιών
που γέννησε η διάλυση. Κροατία και Σλοβενία είναι πάλι στα μαχαίρια ­ με
οικονομικές, μεθοριακές και…. πυρηνικές διαφορές.

Οι τελευταίες έχουν οξυνθεί μετά τη διόγκωση των χρεών της Κροατίας προς τη
Σλοβενία για το ηλεκτρικό ρεύμα που η πρώτη αγοράζει από τη δεύτερη. Το ρεύμα
παράγεται στον πυρηνικό σταθμό του Κρέσκο, που βρίσκεται σε κροατικό έδαφος ­
και η Λιουμπλιάνα αποφάσισε χθες να λάβει μέτρα εναντίον των κακοπληρωτών.

Οι Σλοβένοι ειδοποίησαν το Ζάγκρεμπ ότι θα ελαττώσουν την παρεχόμενη ποσότητα
ηλεκτρικού ρεύματος επειδή υπάρχουν απλήρωτοι λογαριασμοί από τον Ιούνιο.

Η Κροατία όμως, από την πλευρά της, μπορεί να εμποδίσει την είσοδο των
σλοβενικών σκαφών στον κόλπο Κου Πιράν, που είναι υπό τον δικό της έλεγχο ­
και έτσι η κάθε μιά από τις δύο χώρες έχει ευρείες δυνατότητες άσκησης πιέσεων
στην άλλη.

Τις τελευταίες εβδομάδες Κροάτες και Σλοβένοι θυμήθηκαν και τις εδαφικές
διαφορές τους, σε πολλά σημεία της κοινής μεθορίου τους.

Πολλοί φοβούνται ότι η ένταση μπορεί να κλιμακωθεί σε παροξυσμό ανάμεσα στα
δύο κρατίδια. Ένα πράγμα μόνο συγκρατεί τις δύο χώρες, τουλάχιστον για την
ώρα. Τόσο η μία όσο και η άλλη ενδιαφέρονται για στενότερες σχέσεις με την
Ευρωπαϊκη Ένωση με την ελπίδα, αργά ή γρήγορα, και της ένταξης.

Γνωρίζουν ότι αν εμπλακούν σε άγρια διαμάχη μεταξύ τους, οι Βρυξέλλες θα
παγώσουν τις σχέσεις μαζί τους. Στην Κοινότητα δεν αρέσουν οι «άτακτοι».