Άνοιγμα μετ’ εμποδίων

Στις αρχές Ιουλίου, σε μια δημόσια συγκέντρωση όπου η ιρανική αστυνομία θα
έκαιγε πενήντα τόνους χασίς ­ επιδεικνύοντας έτσι τον ζήλο της στη δίωξη των
ναρκωτικών ­ μια μικρή ομάδα θεατών άρχισε να χειροκροτεί, μόλις εμφανίστηκε ο
πρόεδρος Μοχάμεντ Χαταμί.

Μοχάμεντ Χαταμί. Εδώ, ο πρόεδρος σε συνέντευξή του στο CNN. Η δημοσιογράφος υποχρεώθηκε να φορέσει τσαντόρ…

ΕΠΕΙΔΗ όμως στο Ιράν το χειροκρότημα θεωρείται ξενόφερτη συμπεριφορά,
ασυμβίβαστη προς τα ισλαμικά ήθη, μια άλλη ομάδα θεατών άρχισε στεντόρεια να
απαγγέλλει προσευχές για να καλύψει το χειροκρότημα. Οι χειροκροτητές όμως
συνέχισαν και μάλιστα ακόμη πιο δυνατά, οπότε και οι άλλοι δυνάμωσαν τις
ψαλμωδίες, υμνώντας με πάθος τον Προφήτη Μωάμεθ και τους απογόνους του.

Άλλες ομάδες άρχισαν τότε να σφυρίζουν και να ωρύονται, όποτε προς κατάπληξη
των ξένων επισήμων που είχαν προσκληθεί ­ διπλωματών και εκπροσώπων του ΟΗΕ ­
οι θεατές της εκδήλωσης άρχισαν να συμπλέκονται άγρια μεταξύ τους και
ακολούθησε γενικός ξυλοδαρμός, ώσπου η αστυνομία συνέλαβε τους πιο θερμόαιμους.

«ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟ ΙΡΑΝ»

Η εικόνα ήταν χαρακτηριστική του «μεταβαλλόμενου Ιράν», και της πάλης που
διεξάγεται ανάμεσα στο θεοκρατικό σύστημα αξιών και την τάση αλλαγής τής
περσικής κοινωνίας σύμφωνα με πιο σύγχρονα πρότυπα.

Είναι η πρώτη φορά, στα 19 χρόνια από την Ισλαμική Επανάσταση που
παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα και ο καταλύτης είναι προφανώς ο Χαταμί, που
κλείνει αυτές τις ημέρες ένα χρόνο στην εξουσία. Ο Χαταμί είναι και αυτός
κληρικός αλλά ανήκει στους νεωτεριστές: Με τις ευλογίες του χαλάρωσε ήδη η
λογοκρισία στον Τύπο και στον κινηματογράφο, βελτιώθηκαν οι σχέσεις με τις
αραβικές χώρες και την Ευρώπη, και τώρα τήξη των πάγων διακρίνεται και στις
επαφές με τις ΗΠΑ.

Τα χέρια όμως του Χαταμί είναι σε μεγάλο βαθμό δεμένα. Ο «συντηρητικός»
πνευματικός ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει βάσει του Συντάγματος
τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων, της αστυνομίας, των μυστικών υπηρεσιών, του
ραδιοφώνου, της τηλεόρασης και της δικαιοσύνης.

«Ο πρόεδρος δεν έχει όλες τις εξουσίες ­ λέει ο σύμβουλος του Χαταμί, Αλί
Αμπταχί. Πολλοί στενοχωρήθηκαν που εξελέγη σ’ αυτό το αξίωμα, και δεν τον
βοηθούν καθόλου».

Η ΑΓΟΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Ο Χαταμί προσπαθεί μέσα σ’ όλα τα άλλα, να εκμεταλλευθεί όσο μπορεί την αγορά
του πετρελαίου αλλά, αλίμονο, οι τιμές είναι σε διαρκή πτώση. Όσο για το
βιοτικό επίπεδο στο Ιράν κάθε άλλο παρά είναι αξιοζήλευτο: Το κατά κεφαλήν
εισόδημα στο Ιράν είναι σήμερα το ένα τρίτο απ’ ό,τι ήταν στα χρόνια του Σάχη.

Μια παρηγοριά τουλάχιστον είναι οι ελευθερίες που κερδήθηκαν τον τελευταίο
καιρό. Οι Ιρανοί είδαν για πρώτη φορά σε ζωντανή μετάδοση από την τηλεόραση
μία πολιτική δίκη ­ του δημάρχου Τεχεράνης, Γκολάμ Καρμπασί που κατηγορήθηκε
από πολιτικούς του αντιπάλους για κακοδιοίκηση και καταχρήσεις. Οι μεταδόσεις
κρατούσαν έως τις 3 το πρωί και πολλοί Ιρανοί ξενυχτούσαν για να μη χάσουν
ούτε μια λέξη. Η απόφαση δεν βγήκε ακόμη.

Στον Τύπο η γλώσσα των αρθρογράφων λύθηκε, ενώ οι γελοιογράφοι αποτολμούν
ακόμη και διακωμώδηση (εντός ορίων) του κλήρου. Εννοείται ότι όλα αυτά κάθε
τόσο πληρώνονται ακριβά.

Οι αρχές έκλεισαν την εφημερίδα «Τζαμεά» που έκανε την πιο έντονη κριτική ­
και μάλιστα υπό τη διεύθυνση του Μασαλάχ Μαεζί, ο οποίος υπήρξε διευθυντής της
καθεστωτικής «Καϊχάν» επί Χομεϊνί. Έπειτα από ώριμη σκέψη όμως, της επέτρεψαν
να εκδοθεί με νέο τίτλο, υπό τον όρο να κατεβάσει και τους τόνους της κριτικής της.