10 ερωτήσεις και απαντήσεις για τα κινητά τηλέφωνα

Θα κυκλοφορούν άραγε, σε λίγο καιρό, και τα κινητά τηλέφωνα με προειδοποίηση
«Προσοχή! Βλάπτουν σοβαρά την Υγεία»; Η πρόσφατη έρευνα Βρετανών επιστημόνων,
σύμφωνα με την οποία η χρήση κινητών τηλεφώνων μπορεί να προκαλέσει προσωρινή
απώλεια μνήμης ή ξαφνική σύγχυση, δεν είναι η πρώτη κραυγή αγωνίας για τους
κινδύνους που ενδεχομένως εγκυμονεί για την υγεία η κινητή τηλεφωνία. Πολλές
φορές στο παρελθόν, τα κινητά τηλέφωνα, η ιονίζουσα ακτινοβολία και τα
ηλεκτρομαγνητικά κύματα που εκπέμπουν, έχουν κατηγορηθεί πως προκαλούν βλάβες
στον εγκέφαλο, προβλήματα συμπεριφοράς, ακόμη και καρκίνο. «ΤΑ ΝΕΑ»,
επιχειρούν σήμερα να ξεδιαλύνουν τη… νεφελώδη σχέση υγείας και κινητής
τηλεφωνίας, προτείνοντας τρόπους για να προστατευθείτε από τις βλαπτικές
επιδράσεις τους. Σε συνεργασία με δύο ειδικούς επιστήμονες, τον δρα Στέφανο
Τσιτομενέα, πρόεδρο της Επιτροπής Μη Ιονιζουσών Ακτινοβολιών της Ένωσης
Ελλήνων Φυσικών και καθηγητής Τηλεπικοινωνιών στο ΤΕΙ Πειραιά και τον κ. Νίκο
Ουζούνογλου, διευθυντή του Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνίας και
Υπολογιστών, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, παρουσιάζονται 10 ερωτήσεις
και απαντήσεις γύρω από τις βλαπτικές επιδράσεις των κινητών τηλεφώνων στον
ανθρώπινο οργανισμό.

1Προκαλεί καρκίνο η χρήση των κινητών τηλεφώνων;

Οι μέχρι στιγμής επιστημονικές έρευνες δεν έχουν καταφέρει να δώσουν σαφείς
απαντήσεις. Τα ερευνητικά αποτελέσματα που έχουν στη διάθεσή τους οι
επιστήμονες προσφέρουν μόνο ενδείξεις και αναφέρουν πως υπάρχουν πιθανότητες η
ακτινοβολία που εκπέμπουν τα κινητά τηλέφωνα να προκαλεί καρκίνο, χωρίς ωστόσο
κάτι τέτοιο να έχει αποδειχθεί. Είναι πάρα πολύ νωρίς για να μπορούν οι
επιστήμονες να εξάγουν οριστικά συμπεράσματα και να δώσουν σαφείς απαντήσεις.
Κι αυτό γιατί, συνήθως, περνούν πολλά χρόνια από την στιγμή που κάποιος
εκτίθεται σε καρκινογόνους παράγοντες μέχρι την εκδήλωση της ασθένειας.

2 Τι προβλήματα δημιουργεί η μη ιονίζουσα ακτινοβολία, που προέρχεται από
τα κινητά τηλέφωνα, στον ανθρώπινο οργανισμό;

Είναι δύσκολο να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα και να εξετασθεί πειραματικά ο
ανθρώπινος εγκέφαλος, όταν δίπλα του λειτουργεί κινητό τηλέφωνο. Είναι σίγουρο
όμως πως όταν κρατάμε το κινητό τηλέφωνο κοντά στο κεφάλι, η ακτινοβολία
συσσωρεύεται σε ορισμένα σημεία του εγκεφάλου. Επιστημονικές μελέτες σε
ακτινοβολίες της ιδίας συχνότητας με αυτές των κινητών δείχνουν πως ο
ανθρώπινος οργανισμός επηρεάζεται κατά τρόπο θερμικό ή μη θερμικό. Πιο
επικίνδυνες είναι οι θερμικές επιδράσεις, όταν δηλαδή αυξάνεται η θερμοκρασία
των ιστών που απορροφούν τα ραδιοκύματα. Οι συνέπειες, αν και άγνωστες στο
σύνολό τους, είναι πολλές και μπορεί να φτάσουν μέχρι και τη νέκρωση των
εγκεφαλικών ιστών. Οι μη θερμικές επιδράσεις είναι κυρίως νευρολογικής φύσεως
και αφορούν τη συμπεριφορά.

3 Υπάρχουν όρια ασφαλούς έκθεσης στην μη ιονίζουσα ακτινοβολία;

Υπάρχουν θεσπισμένα όρια, τα οποία όμως δεν είναι πάντα και ασφαλή. Για τα
κινητά τηλέφωνα, το όριο είναι μεταξύ 4,35 έως 4,85 Watt/ τετραγωνικό μέτρο
(πυκνότητα ισχύος). Εφόσον όμως η γνώση μας σχετικά με τα αποτελέσματα της
έκθεσης στη μη ιονίζουσα ακτινοβολία είναι ανεπαρκής, τα όρια αυτά είναι
«ανεκτά», δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί απόλυτα ασφαλή. Είναι χαρακτηριστικό πως,
ενώ τα παραπάνω όρια τα έχει αποδεχθεί ο ΟΗΕ, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ελληνική
νομοθεσία, υπάρχουν χώρες που έχουν θεσπίσει όρια 1.000 ή ίσως και 5.000 φορές
χαμηλότερα από αυτά.

4 Μπορεί η μη ιονίζουσα ακτινοβολία να επηρεάσει τη συμπεριφορά, να
προκαλέσει απώλεια μνήμης ή ξαφνική σύγχυση;

Η πρόσφατη έρευνα Βρετανών επιστημόνων που αναφέρεται σε προσωρινή απώλεια
μνήμης από τη χρήση κινητού τηλεφώνου, έγινε σε ποντίκια. Δεν υπάρχουν
αποδείξεις για αντίστοιχο κίνδυνο για τον άνθρωπο. Κανείς ωστόσο δεν το
αποκλείει, μιας και το κινητό τηλέφωνο ακτινοβολεί ηλεκτρομαγνητικά κύματα
κοντά στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Οι ειδικοί λένε πως όλα είναι πιθανά, αν η
διάρκεια της συνομιλίας είναι μεγάλη, αν είναι εξίσου μεγάλη η αύξηση της
θερμοκρασίας των ιστών, αν η ισχύς είναι μεγάλη ή αν η κεραία του κινητού
βρίσκεται πολύ κοντά στο κεφάλι. Τα θέματα αυτά είναι ακόμη ανοιχτά προς
περαιτέρω έρευνα.

5 Όλα τα κινητά τηλέφωνα που κυκλοφορούν στην αγορά εκπέμπουν την ίδια
ποσότητα μη ιονίζουσας ακτινοβολίας;

Οι προδιαγραφές των κινητών τηλεφώνων προβλέπουν να έχουν όλα μια οριακή
ακτινοβολία ίδια. Όλα δηλαδή τα κινητά τηλέφωνα της αγοράς εκπέμπουν ­ λίγο
έως πολύ ­ την ίδια ποσότητα ακτινοβολίας.

6 Ποια είναι η επιτρεπτή ισχύς των κινητών και πώς μπορεί κανείς να
επιλέξει ένα τηλέφωνο με μικρότερη ισχύ;

Η μέγιστη επιτρεπτή ισχύς των κινητών τηλεφώνων είναι 2 Watt. Τα κινητά
τηλέφωνα του δικτύου GSM (από τις εταιρείες Panafon και Telestet) έχουν
ανώτερη ισχύ 2 Watt. Αυτά του δικτύου DSC 1800 (της CosmOTE) έχουν ανώτερη
ισχύ 1 Watt. Σημειώνεται ωστόσο, πως όσο μικρότερης είναι η ισχύς τόσο πιο
αδύναμη είναι η λειτουργία του τηλεφώνου (το σήμα).

7 Για πόση ώρα μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί με ασφάλεια το κινητό του και γιατί;

Από εργασίες που έχουν παρουσιαστεί, ήδη από το 1993, σε συνέδρια Φυσικής,
προκύπτει ότι υπάρχει υπέρβαση του ορίου επιτρεπτής έκθεσης και κατά συνέπεια
η συντομία στα κινητά τηλέφωνα είναι επιβεβλημένη. Σύμφωνα με τον κ.
Τσιτομενέα, σε χρονικό διάστημα 6 λεπτών επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουμε το
κινητό μόνο για μισό έως ένα λεπτό. «Δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούμε το κινητό
τηλέφωνο για περισσότερο από ένα λεπτό, ανά εξάλεπτο».

8 Πόσο περιορίζουν τον κίνδυνο τα ειδικά εξαρτήματα που επιτρέπουν τη
συνομιλία από απόσταση (hands-free);

Τα εξαρτήματα αυτά μειώνουν πραγματικά τους κινδύνους, μιας και τα
ηλεκτρομαγνητικά κύματα δεν βρίσκονται κοντά στον εγκέφαλο, κατά τη διάρκεια
της συνομιλίας. Αρκεί η κεραία του κινητού να μη βρίσκεται κοντά στο σώμα,
αλλά να απέχει αρκετά, να βρίσκεται δηλαδή σε απόσταση από ένα έως δύο μέτρα.
Μέσα στο αυτοκίνητα, όπου λόγω των μεταλλικών τοιχωμάτων η ακτινοβολία
αυξάνεται, το κινητό τηλέφωνο θα πρέπει να συνδέεται με εξωτερική κεραία.

9 Ένας ασθενής με βηματοδότη, ένας επισκέπτης ή γιατρός σε νοσοκομείο
επιτρέπεται να χρησιμοποιεί κινητό τηλέφωνο;

Ναι, υπό προϋποθέσεις. Ο ασθενής με τον βηματοδότη ή άλλο ιατρικό μηχάνημα θα
πρέπει να ακολουθεί πλήρως τις οδηγίες του κατασκευαστή του βηματοδότη και να
χρησιμοποιεί οπωσδήποτε βοηθήματα που επιτρέπουν τη συνομιλία από απόσταση. Σ’
ό,τι αφορά τη χρήση κινητού σε νοσοκομεία ή κοντά σε ηλεκτρονικά μηχανήματα
από τα οποία εξαρτάται η ζωή του ανθρώπου, οι έρευνες δεν έχουν δώσει ακόμη
σαφείς απαντήσεις. Σίγουρα υπάρχουν προβλήματα ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας,
που ενδεχομένως να επηρεάζουν τη λειτουργία των μηχανημάτων αυτών. Για να
είναι όμως κανείς σε θέση να απαντήσει με βεβαιότητα, θα πρέπει να έχει στη
διάθεσή του αναλυτικές μετρήσεις, σε κάθε νοσοκομείο και για κάθε μηχάνημα
ξεχωριστά, να γνωρίζει ειδικότερα από ποια απόσταση υπάρχει ενδεχόμενο
παρεμβολής στα ιατρικά μηχανήματα.

10 Είναι επικίνδυνες για την υγεία οι κεραίες – αναμεταδότες της κινητής
τηλεφωνίας που βρίσκονται τοποθετημένες σε κατοικημένες περιοχές;

Εδώ οι γνώμες διίστανται. Σύμφωνα με τον κ. Ουζούνογλου, «οι κεραίες –
αναμεταδότες της κινητής τηλεφωνίας είναι εντελώς ακίνδυνες, αφού η ισχύς τους
είναι πάρα πολύ χαμηλή». Ο κ. Τσιτομενέας όμως επισημαίνει πως «κανείς δεν
μπορεί να είναι σίγουρος, αν δεν έχει επιτόπιες μετρήσεις. Μετρήσεις που έχουν
γίνει μέχρι στιγμής σε κεραίες και αναμεταδότες της κινητής τηλεφωνίας, έχουν
αποδείξει ότι η ακτινοβολία ξεπερνά τα αποδεκτά όρια σε πολύ μικρή απόσταση
από αυτούς: πέντε έως 15 μέτρα, στο ύψος της κεραίας. Αντίθετα, αν μετρήσει
κανείς στον χώρο κάτω από την κεραία, οι τιμές είναι χιλιάδες φορές μικρότερες
από το επιτρεπτό όριο».

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ μόνο τα κινητά τηλέφωνα ύποπτα. Δεκάδες συσκευές, σύγχρονες,
τελευταίας τεχνολογίας, από εκείνες που οι κατασκευαστές διατείνονται πως
κάνουν ευκολότερη τη ζωή μας, βρίσκονται τώρα κατηγορούμενες πως μας
«καταστρέφουν». Ακόμη μια φωνή διαμαρτυρίας ενάντια στους κινδύνους της
σύγχρονης ζωής έρχεται από έναν νέο επιστήμονα, τον Ρότζερ Κόχιλ, απόφοιτο του
Κέμπριτζ και κάτοχο μάστερ από το Πανεπιστήμιο του Γουέιλς που ειδικεύεται στη
βιο-ηλεκτρομαγνητική τεχνολογία.

Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Daily Mail», ο
Βρετανός επιστήμονας θεωρεί πως πολλές από τις ηλεκτρονικές συσκευές, που
έχουν γίνει πλέον απαραίτητες στη ζωή μας, κρύβουν μεγάλους κινδύνους για την
υγεία. Ο κ. Κόχιλ αναφέρεται σε μια σειρά από μελέτες που καταδεικνύουν,
μεταξύ άλλων, πως η χρήση κινητού τηλεφώνου για περισσότερο από 15 λεπτά
μπορεί να προκαλέσει αίσθημα κούρασης και ισχυρούς πονοκεφάλους.

«Τα κινητά τηλέφωνα δεν είναι η μοναδική σύγχρονη συσκευή που θα πρέπει να μας
ανησυχεί», τονίζει ο κ. Κόχιλ. «Υπάρχει μια επιστημονική συνωμοσία που δεν
αφήνει να βγουν στο φως οι αληθινοί κίνδυνοι από τις ηλεκτρονικές συσκευές που
μας περιτριγυρίζουν», γράφει στην «Daily Mail». «Από τον φούρνο μικροκυμάτων,
τα ηλεκτρονικά ρολόγια και τα πιστολάκια για τα μαλλιά, όλες αυτές οι συσκευές
μάς εκθέτουν σε ενδεχομένως επικίνδυνα πεδία ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Το
ηλεκτρικό πεδίο που δημιουργούν τα πιστολάκια για τα μαλλιά ή οι ηλεκτρικές
ξυριστικές μηχανές μπορεί να είναι και πιο επικίνδυνο από εκείνο των κινητών
τηλεφώνων. Θα συνιστούσα όλες αυτές τις συσκευές να μην τις χρησιμοποιούμε για
περισσότερο από δέκα λεπτά».