ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η ποδοσφαιρική μαγεία

Ίσως ο ισχυρότερος και διαρκέστερος μύθος του ανθρώπινου πολιτισμού, να είναι
ο μύθος του Χρυσού Αιώνα: ο μύθος μιας υπέροχης και ευτυχισμένης εποχής που
τάχα κάποτε υπήρξε και από την οποία εκπέσαμε, όπως ο Αδάμ του παραδείσου. Ο
μύθος αγκαλιάζει και το ποδόσφαιρο.

ΕΙΜΑΣΤΕ όλοι σίγουροι ότι το ποδόσφαιρο ήταν κάποτε πιο ωραίο, αγνό,
θεαματικό, γεμάτο γκολ και συγκινήσεις, απαλλαγμένο από φανατισμούς,
εθνικισμούς και σκοπιμότητες, που συνοδεύουν σήμερα τη μετατροπή του στην
ακριβότερη βιομηχανία θεάματος στον κόσμο.

Πάρτε για παράδειγμα τον πίνακα που δημοσίευσε η «ΟΜΑΔΑ» τις προάλλες: Στο
Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954 (τότε που η Γερμανία έκλεψε τον τίτλο από την
υπέροχη Ουγγαρία του Πούσκας) είχαν σημειωθεί κατά μέσον όρο 5,4 γκολ σε κάθε
αγώνα. Στα τελευταία Παγκόσμια Κύπελλα, ο μέσος όρος είχε πέσει στα 2 περίπου
γκολ ανά αγώνα. Κι αν το εν εξελίξει Παγκόσμιο Κύπελλο της Γαλλίας μάς
προσφέρει περισσότερα γκολ και περισσότερες στιγμές συγκίνησης από κάθε άλλο
Κύπελλο που είδαμε έπειτα από εκείνο της Ισπανίας του 1982, η εικόνα δεν αλλάζει.

Οι αναλυτές του ποδοσφαίρου νοσταλγούν πάντα την εποχή που οι ομάδες έπαιζαν
με πέντε κυνηγούς αντί για έναν, το γήπεδο έμοιαζε μεγάλο, οι κενοί χώροι
αχανείς και οι βιρτουόζοι της μπάλας είχαν όλον τον χρόνο να επιδείξουν την
υψηλή τεχνική τους προς τέρψιν των θεατών. Το παιχνίδι άλλαξε, δεν υπάρχει
αμφιβολία. Τα συστήματα αγγίζουν επίπεδα αλγεβρικής τελειότητας, οι άμυνες
μοιάζουν αεροστεγείς, το πρέσινγκ είναι αλύπητο, οι ποδοσφαιριστές μοιάζουν με
πρωταθλητές του δεκάθλου που καλύπτουν κάθε τετραγωνικό εκατοστό ενός γηπέδου
που μοιάζει τώρα πια μικρό και δίχως ελεύθερους χώρους, τα περιθώρια για
αυτοσχεδιασμούς στενεύουν και ο βιρτουόζος έχει πια στη διάθεσή του ελάχιστα
κλάσματα του δευτερολέπτου πριν δύο και τρεις αντίπαλοι επιπέσουν ως
δρεπανηφόρα άρματα στα πόδια του.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αθλητικοί συντάκτες σε μια ψηφοφορία για την
ανάδειξη του καλύτερου ποδοσφαιριστή όλων των εποχών, για πρώτη φορά
προτίμησαν τον αμφιλεγόμενο Μαραντόνα έναντι του χαρισματικού και γενναιόδωρου
Πελέ ­ με το επιχείρημα ότι είναι πολύ πιο δύσκολο να είσαι αστέρι, ηγέτης και
σκόρερ στην εποχή των τελειοποιημένων αμυντικών συστημάτων, παρά στην εποχή
του ελεύθερου, επιθετικού ποδοσφαίρου.

Το παιχνίδι άλλαξε. Αλλά ποιος μπορεί να πει ότι έχει γίνει χειρότερο ή
λιγότερο συναρπαστικό, επειδή έγινε δυσκολότερο και πιο απαιτητικό; Ή ότι οι
σημερινοί ποδοσφαιριστές είναι λιγότερο αξιοθαύμαστοι ή υστερούν σε ταλέντο,
επειδή υπερτερούν σε αθλητικά προσόντα;

Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι στο σύγχρονο ποδόσφαιρο το γκολ, αυτή η ύψιστη
στιγμή ερωτικής έξαψης του γηπέδου, γίνεται είδος εν ανεπαρκεία. Είναι αλήθεια
ότι μια μικρή ομάδα μπορεί τώρα, με το σύστημα, την αμυντική διάταξη, τη
φυσική κατάσταση, το τρεχαλητό και τη μελέτη του αντιπάλου μέσω ηλεκτρονικών
υπολογιστών, να εξισορροπεί το ταλέντο του ανώτερου αντιπάλου και να τον
«σκοτώνει» και αυτόν και το θέαμα. Κι είναι αλήθεια, τέλος, ότι καθώς οι
αγώνες γίνονται πιο ισορροπημένοι και τα γκολ πιο σπάνια, τα στραβοσφυρίγματα
του διαιτητή αποκτούν μια σημασία καθοριστική, αφού μία και μόνη απόφασή του
μπορεί να κρίνει οριστικά το αποτέλεσμα.

Κι ίσως έχουν κάποιο δίκιο όλοι αυτοί που κατεβάζουν ιδέες για να αλλάξουν
τους κανόνες του ποδοσφαίρου και να διευκολύνουν το γκολ: να φαρδύνει το
τέρμα, να μειωθεί ο αριθμός των παικτών κάθε ομάδας, να καταργηθεί το οφ
σάιντ, να εισαχθεί από το πόλο ο θεσμός της προσωρινής αποβολής αντί της
κίτρινης κάρτας, να διευρυνθεί η επανορθωτική ζώνη ή να υποστηριχθούν οι
διαιτητές από ηλεκτρονικά βοηθήματα, για να μηδενιστούν τα λάθη.

Ωραίες ιδέες, ίσως. Αρκεί να μην ξεχνάμε ότι η γοητεία του ποδοσφαίρου
οφείλεται στην απλότητα των κανόνων του, στο αναπάντεχο και απροσδόκητο που
πάντοτε καραδοκεί, ότι και του διαιτητή το λάθος είναι μέρος της δραματικής
αφήγησης του παιχνιδιού και ότι η μαγεία που ασκεί το παιχνίδι σε εκατοντάδες
εκατομμύρια ανθρώπων στον πλανήτη μεγαλώνει μεν όταν το ποδόσφαιρο που
παίζεται είναι υψηλής ποιότητας και τα γκολ πολλά, αλλά δεν εξηγείται ούτε
περιορίζεται σ’ αυτό. Δεν κρύβεται στο γήπεδο, μα έξω από αυτό. Γι’ αυτό και
είναι άτρωτη και ακατάλυτη.