Τουρκία, Ιράν, ίδια γεύση…

Ο δήμαρχος Ερντογκάν. Οι στρατηγοί δεν ανέχονται την κριτική, ο πολιτικός αντίπαλος πρέπει να πληρώσει…

Κατά περίεργη συγκυρία, δύο χώρες πολιτικά ανταγωνιστικές, η Τουρκία και το
Ιράν παρουσιάζουν αυτόν τον καιρό εκπληκτικές ομοιότητες σε ό,τι αφορά την
αυταρχικότητα στη συμπεριφορά των κυβερνήσεών τους.

Η ΤΟΥΡΚΙΑ θεωρείται από πολλούς σύμβολο της δυτικού τύπου δημοκρατίας στον
χώρο της Μέσης Ανατολής. Το Ιράν είναι η καρδιά του ισλαμικού
φονταμενταλισμού. Και στις δύο χώρες, όμως, η μισαλλοδοξία και η πολιτική του
αποκλεισμού εκδηλώνεται με τον πιο βίαιο τρόπο απέναντι στην αντιπολίτευση.

Κατά σύμπτωση και στις δύο διώχθηκαν δικαστικά ­ με κατηγορίες εξαιρετικά
δυσαπόδεικτες ­ οι δήμαρχοι των μεγαλύτερων πόλεών τους: της Κωνσταντινούπολης
και της Τεχεράνης.

Ο δήμαρχος της Πόλης, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογκάν, καταδικάστηκε πρόσφατα για
«αναμόχλευση παθών» με αφορμή λόγο που είχε εκφωνήσει πέρυσι υπέρ του Κόμματος
Ευημερίας, του οποίου άλλωστε ήταν στέλεχος (το κόμμα είναι πλέον εκτός νόμου).

Ο δήμαρχος της Τεχεράνης, Γκολαμχοσεΐν Καρμπασί, δικάζεται αυτές τις ημέρες
για καταχρήσεις, αλλά η ουσία της δίωξής του βρίσκεται στο ότι είναι
υποστηρικτής του προέδρου Χαταμί, τον οποίο οι φανατικοί ισλαμιστές επιδιώκουν
να αποδυναμώσουν.

Παρ’ όλο που ο Ερντογκάν είναι ισλαμιστής, ενώ ο Καρμπασί έχει τους ισλαμιστές
εναντίον του, οι δύο περιπτώσεις μοιάζουν. Και οι δύο δήμαρχοι είναι
μετριοπαθείς. Και οι δύο είναι αντίθετοι πολιτικά προς την παράταξη που
κυβερνά. Και οι δύο είναι εξαιρετικά δημοφιλείς.

Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΩΝ

Κινώντας δίκες εναντίον των δύο αυτών ανθρώπων, οι ηγέτες της Άγκυρας και της
Τεχεράνης έχασαν άλλη μία ευκαιρία να εισαγάγουν ήπιο πολιτικό κλίμα και να
καθιερώσουν δημοκρατικές συμπεριφορές.

Εκείνο που εντυπωσιάζει τον ξένο παρατηρητή είναι ότι οι υποτιθέμενοι
«δημοκρατικοί» στρατηγοί που ελέγχουν την Τουρκία, αυτοί οι υπέρμαχοι του
λαϊκού κράτους, είναι το ίδιο αδιάλλακτοι με τους Αγιατολάχ της Τεχεράνης
απέναντι σε κάθε κριτική και σε κάθε πολιτικά αντιφρονούντα.

Με τον δικό τους τρόπο, οι Τούρκοι στρατηγοί είναι και αυτοί φονταμενταλιστές:
άτομα προσηλωμένα σε απόλυτες αρχές, που δεν δέχονται καμιά συζήτηση, καμιά αμφισβήτηση.

Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΚΑΡΜΠΑΣΙ

Αλλά το αποτέλεσμα αυτής της στάσης είναι κάθε άλλο παρά αυτό που επιδιώκουν
οι αδιάλλακτοι. Ο Ερντογκάν έχει γίνει λαϊκός ήρωας. Η δημοτικότητά του
ανέβηκε κατακόρυφα. Το ίδιο ακριβώς συνέβη και με τον Καρμπασί.

Στη διάρκεια της δίκης του, που συνεχίζεται με διαλείμματα (η νέα φάση αρχίζει
αύριο), ο δήμαρχος της Τεχεράνης κέρδισε περιφανή νίκη στη μάχη των
εντυπώσεων. Ο Καρμπασί απέρριψε όλες τις κατηγορίες, και στην αναμέτρησή του
με τον δικαστή του, τον Σιίτη ιερέα Μοχσέν Ετζεϊ, βρήκε επανειλημμένα την
ευκαιρία να σφυροκοπήσει τους κατηγόρους του και το ίδιο το δικαστήριο ως «αναρμόδιο».

Ο τελευταίος αυτός όρος ερμηνεύθηκε από πολλούς ως γενικότερη απόρριψη, από
μέρους του δημάρχου, της κρατούσας τάξης στο Ιράν, ως ευρεία αμφισβήτηση που
ενθαρρύνει ήδη κάθε αντικαθεστωτική κίνηση.

Οι «ιδεολογικές» διώξεις γίνονται μπούμερανγκ γι’ αυτούς που τις ασκούν.

Απόλυση Μπιρντάλ. Μόνο που πέρασε την πύλη της φυλακής σε φορείο….

ΟΙ ΔΙΚΕΣ δημάρχων στην Τεχεράνη και στην Άγκυρα συνέπεσαν με ένα ακόμη
επεισόδιο κρατικής βίας εναντίον πολιτικού αντιπάλου: την περασμένη εβδομάδα
συνελήφθη και κλείστηκε πάλι στις τουρκικές φυλακές ο τυφλός δικηγόρος και
θεατρικός συγγραφέας Εσμπέρ Γιαγκμουρντερελί.

Το έγκλημά του ήταν ότι εκφράσθηκε σε ένα κείμενό του υπέρ των δικαιωμάτων των
Κούρδων. Ο συγγραφέας έχει περάσει κάμποσα χρόνια στις φυλακές για τις ιδέες
του. Αυτή τη φορά, όμως, η σύλληψή του συνέπεσε και με το ετήσιο Φεστιβάλ
Θεάτρου της Κωνσταντινούπολης.

Η εντύπωση που προκλήθηκε ήταν αλγεινή. Καλεσμένοι στο Φεστιβάλ ήταν μεγάλα
ονόματα της σκηνής, όπως ο Τζόρτζιο Στρέλερ, η Πίνα Μπάους, ο Ταντάσι Σουζούκι
και οι Ντεσάν, που δεν έκρυψαν την αγανάκτησή τους.

Ταυτόχρονα, σε θέατρο της Πόλης παιζόταν, ήδη επί αρκετές εβδομάδες, το έργο
του Γιαγκμουρντερελί «Ο Σκορπιός», πολεμική εναντίον της θανατικής ποινής στην Τουρκία.

Μέσα στην αμηχανία του το καθεστώς της Άγκυρας απέλυσε προχθές τον υπερασπιστή
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ακίν Μπιρντάλ, που ήταν κι αυτός στις φυλακές.
Απόλυση όμως ελάχιστα τιμητική για τους στρατηγούς, αφού ο Μπιρντάλ, άρρωστος
και εξασθενημένος από τις… περιποιήσεις που είχε δεχτεί, πέρασε την πύλη της
φυλακής ξαπλωμένος σε φορείο…

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε την Τουρκία σε δύο
διαφορετικές υποθέσεις, που η μία αφορούσε την κακοποίηση Κούρδου αυτονομιστή
και η άλλη παραβιάσεις της ελευθερίας της έκφρασης.

Στην πρώτη υπόθεση το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση 250.000
γαλλικών φράγκων στον Κούρδο δημοσιογράφο Σαλίχ Τεκίν, της εφημερίδας
«Οζγκρούρ Γκουντέμ», ο οποίος συνελήφθη και βασανίστηκε από την αστυνομία το
1993. Στη δεύτερη περίπτωση το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
επιδίκασε αποζημίωση 30.000 φράγκων στον Κούρδο ακτιβιστή Ιμπραχίμ Ινκάλ, 45
ετών, ο οποίος το 1993 είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 6 μηνών και χρηματικό
πρόστιμο, διότι επιχείρησε να μοιράσει φυλλάδια πολιτικού περιεχομένου.