«Πώς είπατε πως λέγεστε;»

Ράπισμα… ευρωπαϊκό δέχθηκε χθες ο τέως, καθώς η Επιτροπή Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης απέρριψε το αίτημά του να χρησιμοποιεί
το όνομα «Κωνσταντίνος, πρώην βασιλεύς των Ελλήνων» σε όλες του τις πράξεις με
το ελληνικό Δημόσιο.

ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ

ΔΙΚΑΙΩΣΕ έτσι την άρνηση της ελληνικής κυβέρνησης να του χορηγήσει διαβατήριο
όσο δεν υιοθετεί ένα επίθετο, όπως όλοι οι άλλοι πολίτες. Το ζήτημα του
ονόματος με το οποίο ο τέως μπορεί να προσφεύγει στα ελληνικά δικαστήρια έχει
ήδη λυθεί με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ανωτάτου Ειδικού
Δικαστηρίου: μπορεί να χρησιμοποιεί όποιο επώνυμο επιθυμεί.

Η Επιτροπή έκρινε επίσης, με την ίδια απόφαση, ότι χρειάζεται περαιτέρω
εξέταση των επιχειρημάτων των δύο πλευρών ­ του τέως και του ελληνικού κράτους
­ για το θέμα της λεγόμενης βασιλικής περιουσίας. Έτσι η Επιτροπή, αφού τα
ενδιαφερόμενα μέρη εξηγήσουν εκ νέου τις θέσεις τους, θα συντάξει έκθεση στην
οποία θα αποφαίνεται εάν έχει υπάρξει παραβίαση του ανθρωπίνου δικαιώματος της
ιδιοκτησίας ­ και αν αυτή η παραβίαση συνιστά διακριτική μεταχείριση εις βάρος
του τέως.

ΣΕ 2 ΜΗΝΕΣ

Με την απόφασή της αυτή η Επιτροπή απέρριψε ουσιαστικά τις προσπάθειες του
Κωνσταντίνου να εκμεταλλευθεί πολιτικά την υπόθεση και περιόρισε το θέμα σε
πλαίσιο στενό οικονομικό. Σε περίπτωση που η έκθεση της Επιτροπής ­ η οποία
αναμένεται να δημοσιοποιηθεί σε περίπου δύο μήνες ­ δικαιώσει την
επιχειρηματολογία του τέως για τη «βασιλική περιουσία», η υπόθεση θα
παραπεμφθεί στο Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που θα την εξετάσει από
την αρχή.

Ο Κωνσταντίνος, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, Άννα – Μαρία, και τρία παιδιά
του ­ την Αλεξία, τον Παύλο και τον Νικόλαο ­ καθώς επίσης και από την αδελφή
του Ειρήνη, έφθασε στο κτίριο της Επιτροπής και του Δικαστηρίου λίγο πριν από
τις εννέα το πρωί. Μαζί του προσήλθαν και οι δικηγόροι του, ο Άγγλος σερ
Λέστερ και οι Έλληνες Απ. Γεωργιάδης και Ι. Μπράβος και η Ν. Αρναούτη.
Αρνήθηκε πάντως, τόσο προσερχόμενος όσο και στα διαλείμματα της ακροαματικής
διαδικασίας, να κάνει την οποιαδήποτε δήλωση ­ αφού κάτι τέτοιο «πληρώνεται»
ακριβά από τους δικαστές.

Την ίδια περίπου ώρα έφθασαν και οι άνθρωποι της ελληνικής πλευράς: ο Άγγλος
νομικός Πίτερ Ντάφι, οι Έλληνες νομικοί, καθηγητές Μ. Σταθόπουλος και Ν.
Αλιβιζάτος, ο Έλληνας πρεσβευτής στο Συμβούλιο της Ευρώπης Δημήτρης Κώνστας,
και οι εκπρόσωποι του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και της Νομικής Υπηρεσίας
του υπουργείου Εξωτερικών.

Η ακροαματική διαδικασία ­ που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών ­ άρχισε σε
ήπια ατμόσφαιρα, με τις δύο πλευρές να αποφεύγουν τους υψηλούς τόνους.

«ΠΥΡΟΤΕΧΝΗΜΑ»

Ωστόσο λίγη ώρα αργότερα ο σερ Λέστερ, εκ μέρους του τέως, έριξε ένα
«πυροτέχνημα», με όλα τα χαρακτηριστικά της προβοκάτσιας: υποστήριξε ενώπιον
της Επιτροπής πως σύμφωνα με δημοσιεύματα των ελληνικών μέσων ενημέρωσης ­ τα
οποία κατηγόρησε μάλιστα για μαύρη προπαγάνδα της κυβέρνησης ­ η Ελλάδα δεν
προτίθεται να υπακούσει στις όποιες αποφάσεις της Επιτροπής. Τότε ο πρέσβης κ.
Κώνστας επικοινώνησε με τον υπουργό Τύπου Δημήτρη Ρέππα και εδόθη εντολή στον
Πίτερ Ντάφι να διαψεύσει τους ισχυρισμούς της πλευράς του τέως. «Η Ελλάδα έχει
σεβαστεί και στο παρελθόν και θα συνεχίσει να σέβεται όλες τις αποφάσεις της
επιτροπής» είπε ο κ. Ντάφι ­ προσθέτοντας πως σε μια δημοκρατία τα μίντια δεν
παίρνουν εντολές από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Ο σερ Λέστερ ­ που ήταν και ο μόνος εκ των δικηγόρων του Κωνσταντίνου που
έλαβε τον λόγο ­ υποστήριξε πως η ελληνική κυβέρνηση «κρύβεται πίσω από έναν
νόμο της χούντας», μολονότι αποδοκιμάζει τη χούντα. Προσπάθησε έτσι να
απαντήσει στο επιχείρημα της Αθήνας ότι η λεγόμενη βασιλική περιουσία πέρασε
στο Δημόσιο το 1973, όταν η Ελλάδα δεν είχε ακόμη υπογράψει τη Σύμβαση των
Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η πλευρά του τέως υποστήριξε ακόμη ότι οι βασιλείς πάντα, σε όλες τις
ευρωπαϊκές δημοκρατίες, είχαν και ιδιωτική περιουσία ­ για την οποία άλλωστε,
όπως και ο Κωνσταντίνος, φορολογούνται. Επιπλέον, πρόσθεσε ο σερ Λέστερ, εάν
το ελληνικό κράτος πίστευε πως Τατόι, Πολυδένδρι και Μον Ρεπό ήταν κτήματα του
Δημοσίου, γιατί τα απαλλοτρίωσε;

Ωστόσο ­ σε μια σαφή προσπάθεια να δοθεί πολιτική χροιά στην υπόθεση ­ ο
Άγγλος δικηγόρος του τέως έφθασε να υποστηρίξει ότι η υπόθεση του ονόματος του
Κωνσταντίνου είναι αντίστοιχη με αυτή των διωκόμενων Εβραίων, που
υποχρεώνονταν να αλλάξουν επίθετο! Πρόσθεσε ακόμη ότι ο «νόμος Βενιζέλου» του
1994 ήταν η «τιμωρία του Κωνσταντίνου» για την περιοδεία που έκανε στη Λακωνία
λίγους μήνες νωρίτερα.

ΔΗΜΟΣΙΑ

Η ελληνική πλευρά επανέλαβε μετ’ επιτάσεως πως η λεγόμενη βασιλική περιουσία
είναι δημόσια και όχι ιδιωτική ­ αν μη τι άλλο, διότι προέρχεται από δωρεές
προς τον τέως, τις οποίες «εισέπραξε» ακριβώς διότι είχε την ιδιότητα του βασιλέα.

Νομικοί κύκλοι του Συμβουλίου της Ευρώπης έλεγαν ότι η απόφαση της Επιτροπής ­
να απορρίψει τους ισχυρισμούς του Κωνσταντίνου για τα του ονόματος, αλλά να
εξετάσει το θέμα της περιουσίας ­ δείχνει τη βούληση του δικαστικού οργάνου να
μείνει μακριά από αμέσως ή εμμέσως πολιτικά θέματα. Παράλληλα, επιβεβαιώνει τη
σημασία που αποδίδει η Επιτροπή, όπως και το έτερο όργανο, το Δικαστήριο, στο
απαραβίαστον του δικαιώματος της ιδιοκτησίας.

Οι ίδιοι κύκλοι προσέθεταν πως με την άρση των όποιων πολιτικών παραμέτρων της
υπόθεσης, τα δύο μέρη θα μπορούσαν πλέον, σε κάποια φάση, να καταλήξουν σε
έναν «φιλικό διακανονισμό» ­ βάση του οποίου θα ήταν η χρηματική αποζημίωση
του τέως, με ποσό πάντως μικρότερο της αντικειμενικής αξίας των ανακτόρων του Τατοΐου.

Όπως και να έχει, η υπόθεση ­ ακόμη και αν παραπεμφθεί από την Επιτροπή στο
Δικαστήριο ­ δεν πρόκειται να τελεσιδικήσει πριν από τα τέλη του 1999 ή τις
αρχές του 2000.

Μον Ρεπό. Μετά την αποτυχία των νομικών του Γλύξμπουργκ στο να δοθεί πολιτική χροιά στις διεκδικήσεις του, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στην απόφαση για την τύχη των ανακτόρων

Η απόφαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

1. Απερρίφθη το αίτημα του Κωνσταντίνου και της οικογενείας του να μην είναι
υποχρεωμένοι να φέρουν επίθετο, προκειμένου να έχουν πρόσβαση στα δικαστήρια,
ελληνική υπηκοότητα και διαβατήρια.

2. Απερρίφθη ο ισχυρισμός τού τέως ότι η υπόθεση του ονόματος συνιστά τιμωρία
για πολιτικούς λόγους εκ μέρους της κυβέρνησης.

3. Απερρίφθη ο ισχυρισμός τού τέως ότι η επιβολή επιθέτου στο όνομά του
συνιστά παραβίαση της προσωπικής και οικογενειακής του ζωής.

4. Έκρινε παραδεκτό (σ.σ.: προς εξέταση) τον ισχυρισμό τού Κωνσταντίνου ότι ο
«νόμος Βενιζέλου» παραβιάζει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας σε συνδυασμό με
διακριτική μεταχείριση εις βάρος του.