ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το δικαίωμα στην τουαλέτα

Γραμμή παραγωγής. Στο εξής, αυτή η εργαζόμενη θα μπορεί να πηγαίνει (υπό όρους) και στην τουαλέτα

Πρωτοπόρες αποδεικνύονται για άλλη μια φορά οι Ηνωμένες Πολιτείες στον τομέα
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και ανοίγουν δρόμους καινούργιους, επαναστατικούς.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ βήμα είχε γίνει το 1978 από την κυβέρνηση του Τζίμυ Κάρτερ. Για πρώτη
φορά στην αμερικανική ιστορία είχε θεσπιστεί τότε διά νόμου η υποχρεωτική
κατασκευή αποχωρητηρίων σε όλους τους χώρους εργασίας. Η κατάκτηση αυτή των
εργαζομένων δεν μεταφράστηκε όμως ποτέ στην πράξη: τουαλέτες μπορεί να
κατασκευάστηκαν, αλλά οι όροι χρησιμοποίησής τους ήταν τόσο αυστηροί ώστε οι
εργαζόμενοι προτιμούσαν να περιμένουν να πάνε σπίτι τους ­ στον βαθμό του
δυνατού, φυσικά.

Έπρεπε να περάσουν είκοσι ολόκληρα χρόνια, να σαρώσει την Αμερική το
ρεπουμπλικανικό κύμα και να ολοκληρώσει την πρώτη του θητεία ένας Δημοκρατικός
πρόεδρος, για να γίνει το επόμενο βήμα. Και είναι αξιέπαινος ο Μπιλ Κλίντον
που βρήκε καιρό ανάμεσα στα τόσα του πάθη (για τις υπαλλήλους του Λευκού
Οίκου, για τα κατοικίδια ζώα, για την ειρήνη στην Ιρλανδία) και τα έβαλε με το
μεγάλο κεφάλαιο, δίνοντας εντολή στην Υπηρεσία Ασφαλείας και Προστασίας της
Εργασίας (OSHA) να ξεκαθαρίσει μια και καλή τα πράγματα. Την περασμένη
εβδομάδα, έτσι, εκδόθηκε μια οδηγία που έκανε τους εργοδότες να χλωμιάσουν.
«Όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει κατά τη διάρκεια της εργασίας τους να έχουν
πρόσβαση στην τουαλέτα», τονίζεται. Και προστίθεται ένα επίρρημα-κλειδί:
«εγκαίρως». Κρίμα που δεν είναι πια στο φόρτε της η «Πράβντα» για να
επισημάνει με την ευκαιρία την υπεροχή του σοσιαλιστικού συστήματος έναντι του
απάνθρωπου καπιταλισμού, σχολιάζει ο Βιτόριο Τσουκόνι από την πρώτη σελίδα της
«Ρεπούμπλικα». Κρίμα που δεν διαθέτουμε το πλήρες κείμενο αυτού του
«Μανιφέστου του 1998», παρά μόνο μερικές χαρακτηριστικές παραγράφους όπως
εκείνη που καλεί τους εργοδότες να καθορίσουν πόσες φορές και για πόση ώρα
μπορούν οι σύγχρονοι προλετάριοι να κάνουν την ανάγκη τους. «Λογικοί
περιορισμοί μπορούν να τεθούν στα εργοστάσια και τα τηλεοπτικά στούντιο που
μεταδίδουν “ζωντανά” πλειστηριασμούς», αναφέρεται στην οδηγία, «ενώ στις
γραμμές παραγωγής πρέπει να προβλέπονται μηχανισμοί άμεσης αντικατάστασης των
εργαζομένων που είναι προς στιγμήν αναγκασμένοι να απουσιάσουν». Όλα τα
προβλέπει η οδηγία του αμερικανικού Υπουργείου Εργασίας: ακόμη και τις
χειρονομίες με τις οποίες ο εργαζόμενος θα μπορεί να υποδηλώνει αν θέλει το
«χοντρό» του ή το «ψιλό» του. Όταν το δικαίωμά του αυτό καταπατάται, θα μπορεί
να ζητήσει αποζημίωση. Ιδιαίτερη προσοχή καλούνται όμως να δείχνουν οι
επιθεωρητές εργασίας όταν εξετάζουν τις σχετικές καταγγελίες, αφού πρέπει να
λαμβάνουν σοβαρά υπόψη «τη φύση των περιορισμών που τίθενται στους
εργαζομένους, το χρονικό διάστημα που τους ζητείται να καθυστερήσουν να πάνε
στην τουαλέτα και τις εξηγήσεις των εργοδοτών για τους περιορισμούς αυτούς».

Να λοιπόν που οι θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού αποστομώνουν τους επικριτές
τους: όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, το κράτος παρεμβαίνει αποφασιστικά,
ξεδιπλώνει τις ευαισθησίες του και διορθώνει τις ατέλειες του συστήματος…