Τελευταίο αντίο με ύμνους για τη λεβεντιά του

Ήταν λίγο μετά τις 2 το μεσημέρι. Οι δρόμοι που οδηγούν στο Α’ Νεκροταφείο
δίνονταν σιγά-σιγά στην κυκλοφορία. Στις γωνίες και τα φανάρια όσοι συνόδευσαν
τον Σεραφείμ μιλούσαν δυνατά για τις αρετές του.

Η πομπή. Σύσσωμη η Ιεραρχία της Ελλάδος συνόδευσε τον Σεραφείμ έως το Α’ Νεκροταφείο. Μαζί της και συναγωνιστές του Αρχιεπισκόπου

ΟΛΕΣ αυτές τις ημέρες, από την περασμένη Παρασκευή που έχασε τη μάχη για τη
ζωή στο Λαϊκό Νοσοκομείο, όλοι «τις αρετές του εξήραν». Χθες το πρωί στην
εξόδιο ακολουθία ­ «στερνό ξόδι» το είπε ο Χαρίλαος Φλωράκης, χρησιμοποιώντας
τη δική τους απλή γλώσσα ­ γι’ αυτές μίλησαν όλοι. Για τον αντάρτη, τον
αγωνιστή, τον ασυμβίβαστο Αρχιεπίσκοπο. Και τα είπαν όλοι, κληρικοί και
λαϊκοί, δίνοντάς του μια θέση στην αιωνιότητα…

Από νωρίς, δεξιά και αριστερά, οι επίσημοι πήραν θέσεις. Τελευταίος έφθασε ο
Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος. Είχε προηγηθεί ο Πρωθυπουργός
Κώστας Σημίτης με τη σύζυγό του Δάφνη, ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κώστας
Καραμανλής, ο πρόεδρος του ΔΗΚΚΙ Δημήτρης Τσοβόλας, η γενική γραμματέας του
ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα, ο πρόεδρος του Συνασπισμού Νίκος Κωνσταντόπουλος και ο
πρόεδρος της Πολιτικής Άνοιξης Αντώνης Σαμαράς, καθώς υπουργοί και πολλοί
βουλευτές. Στις 10 άρχισε η τελετή.

«ΔΕΝ ΦΟΒΟΥΜΑΙ»

Τι και αν τροπάρια της νεκρώσιμης ακολουθίας ­ παρά την γλυκύτητα της φωνής
του Μητροπολίτη Δημητριάδος Χριστόδουλου ­ προσγείωναν στην σκληρή
πραγματικότητα του τέλους («Ως ανθός μαραίνεται και ως όναρ διαλύεται και
παρέρχεται πας άνθρωπος»), όλοι είχαν να πουν πολλά για τη ζωή του. Ο
Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος, που ανέβηκε στον άμβωνα του μητροπολιτικού ναού
για να εκφωνήσει τον επικήδειο ως εκπρόσωπος της Ιεράς Συνόδου, θυμήθηκε τα
λόγια που είχε πει παλιότερα: «Αν υπήρξα αγωνιστής κατά των κατακτητών, αυτό
έδειχνε ότι δεν φοβούμαι τον θάνατο»…

Όλοι μαζί. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός, υπουργοί, βουλευτές και εκπρόσωποι κομμάτων συμφώνησαν ότι ο Σεραφείμ ήταν πάνω από πολιτικές και σκοπιμότητες

Ο πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης αναφέρθηκε στην 24χρονη πορεία του
στο τιμόνι της Εκκλησίας: «Η Αρχιεπισκοπία του ήταν εξαιρέτως σημαντική στην
πορεία της Εκκλησίας και του Έθνους». Ο υπουργός Παιδείας κ. Γεράσιμος Αρσένης
υποσχέθηκε ότι θα συνεχιστούν οι προσπάθειες για έναν καλύτερο κόσμο». Και
καθώς η τελετή πλησίαζε προς το τέλος, οι δήμαρχοι Αθηνών, Άρτας και Ιωαννίνων
μίλησαν για τον αντάρτη Αρχιεπίσκοπο, για τα έργα που βοήθησε να γίνουν στην
Ήπειρο, όπου διετέλεσε Μητροπολίτης πριν εκλεγεί στον θρόνο της Εκκλησίας της Ελλάδος…

Ο ΧΑΡΙΛΑΟΣ

Οι εκπρόσωποι των κομμάτων είχαν και αυτοί να πουν τα δικά τους. Και
περισσότερα από όλους ο επίτιμος πρόεδρος του ΚΚΕ Χαρίλαος Φλωράκης.
Συμπατριώτες και φίλοι ήταν. Προτίμησε να τον αποχαιρετήσει αυτός με λόγια
απλά, όπως μιλούσαν οι δυο τους. «Καλό ταξίδι μακαρίτη συντοπίτη», είπε. Όχι,
δεν χρησιμοποίησε τη λέξη «Μακαριστός», ούτε ο Σεραφείμ τη χρησιμοποιούσε.
«Μαζί ξεκινήσαμε στη δεύτερη δεκαετία του αιώνα, από τα χωριά του κάμπου εσύ
και των Αγράφων εγώ. Η ζωή και η πορεία σου επιβεβαιώνουν μια ιστορική
αλήθεια. Ότι δηλαδή έντιμοι αγωνιστές υπήρξαν σε όλες τις παρατάξεις της
Εθνικής Αντίστασης. Όσο ψηλά και αν έφτασες δεν χάθηκε από μέσα σου ο ξωμάχος
του Θεσσαλικού Κάμπου. Η ιστορία θα στο αναγνωρίσει αυτό», είπε ο επίτιμος
πρόεδρος του ΚΚΕ και του ευχήθηκε «καλό ταξίδι»…

Ο Κώστας Σκανδαλίδης από το ΠΑΣΟΚ, ο Δημήτρης Σιούφας από τη Ν.Δ., ο Δημήτρης
Τσοβόλας από το ΔΗΚΚΙ, ο Νίκος Κωνσταντόπουλος από τον Συνασπισμό, ο Αντώνης
Σαμαράς από την Πολιτική Άνοιξη στάθηκαν στη λεβεντιά του Σεραφείμ, σ’ αυτόν
τον άλλο τρόπο επικοινωνίας που είχε.

Και μετά μίλησε ο πρόεδρος της κοινότητας Αρτεσιανού Βαγγέλης Δημάκης.
«Μακαριστέ Αρχιεπίσκοπε, αδελφέ μας και πατέρα μας», άρχισε να λέει. Και ήταν
σαν να του έδινε αναφορά για το τι ένιωσαν οι συγχωριανοί του. «Στο χωριό μας
ήρθε πιο νωρίς η Μεγάλη Παρασκευή», είπε. Και θυμήθηκε τις επισκέψεις του στο
Αρτεσιανό. Τότε που καλούσε τα παιδιά κοντά του και τους έδινε συμβουλές για
«τίμια πορεία στη ζωή». Του είπε ακόμη και για το χώμα που έφεραν από τον τόπο
του για να γίνει πιο ελαφρύ αυτό «της αττικής γης που θα τον σκεπάσει»…

Και αυτό το λίγο χώμα άφησε πάνω στο φέρετρο ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος κ.
Κλεόπας, όταν η τελετή έπαιρνε τέλος μέσα σε χειροκροτήματα και τιμές από τα
στρατιωτικά αγήματα που από νωρίς είχαν παραταχθεί μέσα και έξω από το Νεκροταφείο…

* Σε δύο ομάδες χωρίστηκαν οι μητροπολίτες που πήραν μέρος στην εξόδιο
ακολουθία. Αριστερά της Ωραίας Πύλης ήταν ο Δημητριάδος Χριστόδουλος, ο οποίος
έψαλλε τα τροπάρια της νεκρώσιμης ακολουθίας. Δεξιά, επικεφαλής των
μητροπολιτών είχε ορισθεί ο Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος. Ο διαχωρισμός αυτός
έγινε με ευθύνη των μελών της Ιεράς Συνόδου με βάση τις φωνητικές ικανότητες.
Και οι δύο είναι από τους πιο ικανούς ψάλτες της Ιεραρχίας.

* Θέση στην κεντρική πύλη του μητροπολιτικού ναού κατέλαβε ο Τοποτηρητής της
Αρχιεπισκοπής Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος. Δεξιά του και σε καθίσματα
που είχαν τοποθετηθεί κάθησαν οι Πατριάρχες Σερβίας, Τσεχοσλοβακίας και
Βουλγαρίας. Αριστερά κάθησαν οι Αρχιεπίσκοποι Ρουμανίας και Αλβανίας.

* Ο Μητροπολίτης Τριφυλίας Στέφανος ζήτησε από την Ιερά Σύνοδο να συνοδεύσει
το φέρετρο. Οι άλλοι τρεις ήταν οι Μητροπολίτες Κίτρους και Εδέσσης, που
ορίστηκαν από την ΔΙΣ και ο νεώτερος στην Ιεραρχία Καστοριάς Σεραφείμ ως «το
αγαπημένο παιδί του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου». Κάποια στιγμή ένας από τους
τέσσερις αποχώρησε και τη θέση του πήρε ο Θεσσαλιώτιδος Κλεόπας.

* Οι Μητροπολίτες Καρυστίας, Μυθήμνης και Διδυμοτείχου με απόφαση της Ιεράς
Συνόδου ορίστηκαν να φέρουν το «Πένθος της Εκκλησίας». Ήταν πίσω ακριβώς από
τον κιλλίβαντα, ενώ πιο πίσω ακολουθούσαν οι συγγενείς. Προπορεύονταν μαθητές
από τη Ριζάρειο Σχολή, αλλά και από άλλα σχολεία που έφεραν τα εξαπτέρυγα…
Αρχιμανδρίτες Μητροπόλεων της Αττικής κρατούσαν τα παράσημα που είχαν
απονεμηθεί κατά καιρούς στον Σεραφέιμ.

* Ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος ενταφιάστηκε δίπλα στους Αρχιεπισκόπους
Χρυσόστομο Β’ και τον Θεόκλητο στον ειδικό χώρο που υπάρχει στο Α’ Νεκροταφείο
για τους Αρχιερείς.

Ο ενταφιασμός. Το άγημα απέδωσε τιμές. Ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος άφησε λίγο χώμα από το Αρτεσιανό Καρδίτσας στο φέρετρο του Μακαριστού Αρχιεπισκόπου μέσα σε κλίμα συγκίνησης

ΑΝ ΚΑΤΑ τη διαδικασία της εκλογής δίνονταν η δυνατότητα στους υποψηφίους να
εκφράσουν δημόσια τις θέσεις τους για την Εκκλησία της Ελλάδος πολλοί ιεράρχες
θα είχαν την ευκαιρία να μιλήσουν για πολλά. Τώρα κάτι τέτοιο δεν γίνεται.
Όμως και οι τέσσερις υποψήφιοι ήδη έχουν σχεδιάσει τις πρώτες κινήσεις τους σε
περίπτωση εκλογής.

Και οι τέσσερις (Άνθιμος, Θεόκλητος, Ιερώνυμος και Χριστόδουλος) αλλά και η
πλειονότητα της Ιεραρχίας της Ελλάδας έχουν διαπιστώσει ότι χρειάζεται να
γίνουν πολλά ώστε η Εκκλησία να αποκτήσει ουσιαστικό λόγο.

Σύμφωνα με τους στενούς τους συνεργάτες ήδη έχουν καταρτίσει ένα πρόγραμμα
δράσης ώστε να κάνουν αισθητή την παρουσία τους τις πρώτες ημέρες.

Ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως σε περίπτωση που εκλεγεί θα δώσει βάρος στην
ενίσχυση των δεσμών με τις υπόλοιπες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Ταυτόχρονα θα
καλέσει επίσημα στην Αθήνα τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, κάτι που δεν
έγινε επί Σεραφείμ.

Η μεγάλη αγάπη του Μητροπολίτη Ιωαννίνων Θεοκλήτου είναι οι νέοι. Η
ηλεκτρονική βιβλιοθήκη που έχει κάνει στην περιφέρειά του, οι ενισχύσεις σε
συλλόγους, η παροχή υποτροφιών είναι από τα θέματα που θα προωθήσει. Παράλληλα
θα επιδιώξει επανατοποθέτηση της Εκκλησίας με αιχμή να βρεθεί κοινή γλώσσα με
τον λαό. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δώσει επίσης στις σχέσεις με τις άλλες
Ορθόδοξες Εκκλησίες με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες σε συνεργασία πάντα με την
εκάστοτε κυβέρνηση. Βασικό του «σύνθημα» είναι η Εκκλησία κοντά στον λαό.
Βεβαίως θα επιδιώξει ξεκαθάρισμα στις σχέσεις με το Οικουμενικό Πατριαρχείο
και θα καλέσει και αυτός τον Βαρθολομαίο στην Αθήνα.

Το έργο του Μητροπολίτη Θηβών Ιερωνύμου είναι σημαντικό στην περιοχή του.
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δώσει στη νεολαία, στην προστασία των
ηλικιωμένων και στον τρόπο επικοινωνίας με τον απλό κόσμο. Θα επιδιώξει επίσης
η Εκκλησία να κάνει αισθητή την παρουσία της με διάφορα ιδρύματα. Στο
εξωτερικό η συνεργασία με τους ορθόδοξους σε όλο τον κόσμο αναμένεται να
διευρυνθεί με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Πρωτοβουλίες θα αναλάβει και για την
αποκατάσταση των σχέσεων με τον Οικουμενικό Πατριάρχη.

ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Από την πλευρά του ο Μητροπολίτης Δημητριάδος Χριστόδουλος θα προσπαθήσει να
συνεχίσει σε πανελλαδικό επίπεδο την προσπάθεια που κάνει στην περιφέρειά του
κατά των ναρκωτικών. Η στροφή της Εκκλησίας προς την κοινωνία θα είναι από τα
βασικά του μελήματα. Η συνεργασία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο θα επιδιώξει να
είναι καλή. Η πρόσκληση για επίσκεψη στην Αθήνα είναι αναμενόμενη. Καλός
γνώστης των διεθνών σχέσεων, θα αναπτύξει και αυτός πρωτοβουλίες για τη
συνεργασία των Ορθόδοξων Εκκλησιών των Βαλκανίων. Σίγουρα όμως θα φροντίσει να
αξιοποιήσει και τα ευρωπαϊκά προγράμματα για την ανέγερση διαφόρων ιδρυμάτων
για κοινωφελείς σκοπούς.

Μήνυμα ενότητας. Ο Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος μίλησε στους δημοσιογράφους για ενότητα στην Εκκλησία. Ο Δημητριάδος Χριστόδουλος προκάλεσε τη συνάντηση με την οποία συμφώνησε και ο Θηβών Ιερώνυμος. Και οι τρεις διεκδικούν τον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Λίγο μετά την κηδεία Σεραφείμ αγκαλιάστηκαν και φιλήθηκαν

ΕΝΤΟΝΟ παρασκήνιο άρχισε να αναπτύσσεται εν όψει της διαδοχής του νέου
Αρχιεπισκόπου. Ικανός αριθμός μητροπολιτών ύστερα από επικοινωνία που είχαν
προσπαθούν να πιέσουν τον Μεσσηνίας Χρυσόστομο να είναι μεταξύ των υποψηφίων.
Τις κινήσεις του 80χρονου μητροπολίτη παρακολουθούν με αγωνία οι βασικοί
διεκδικητές του θρόνου, αφού από την στάση του θα εξαρτηθούν πολλά.

Σε περίπτωση που ο κ. Χρυσόστομος είναι υποψήφιος, οι Μητροπολίτες Περιστερίου
και Μεγάρων, που τον τελευταίο καιρό δραστηριοποιούνται για να συγκεντρώσουν
ψήφους ώστε να παίξουν τον δικό τους ρόλο στην διαδοχή, θα αποσυρθούν υπέρ
του. Υπέρ του είναι δυνατόν να αποσυρθεί και ο Ιωαννίνων Θεόκλητος.

Ήδη χθες υπήρχαν συναντήσεις μητροπολιτών λίγο πριν φύγουν για τις περιφέρειές
τους. Σήμερα έχουν προγραμματισθεί νέες συναντήσεις με παράγοντες στους
κόλπους της Ιεραρχίας που αναμένεται να ξεκαθαρίσουν το τοπίο. Πάντως, πολλοί
είναι εκείνοι οι μητροπολίτες που επιδιώκουν να είναι παρόντες στην πρώτη
ψηφοφορία, όχι γιατί πιστεύουν ότι θα εκλεγούν αλλά για να είναι σε θέση να
διαπραγματευτούν ώστε να κερδίσουν όσο το δυνατόν περισσότερα.

Στο μεταξύ, οι τρεις βασικοί διεκδικητές του αρχιεπισκοπικού θρόνου
προσπάθησαν χθες να αλλάξουν στάση σε ό,τι αφορά τη θέση τους. Αγκαλιάστηκαν,
φιλήθηκαν, στέλνοντας έτσι μήνυμα ενότητας λίγο μετά τον ενταφιασμό του
Σεραφείμ οι Μητροπολίτες Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος, Δημητριάδος Χριστόδουλος
και Θηβών Ιερώνυμος, οι οποίοι συναντήθηκαν στην πύλη του Α’ Νεκροταφείου. Την
συνάντηση των τριών προκάλεσε ο κ. Χριστόδουλος όταν έξω από την πύλη
συναντήθηκε με τον Άνθιμο. «Θα πρέπει να δείξουμε προς τα έξω ότι είμαστε
ενωμένοι και ότι η εικόνα της Εκκλησίας δεν είναι αυτή που βγαίνει προς τα
έξω. Με την άποψη αυτή συμφώνησε αμέσως ο Άνθιμος. Το ίδιο έγινε και με τον Ιερώνυμο.

Ύστερα από αυτήν τη συμφωνία παρουσία και των άλλων δύο ο Μητροπολίτης
Αλεξανδρουπόλεως δήλωσε: «Ευχή του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, τον οποίο πριν από
δύο λεπτά ενταφιάσαμε στο Α’ Κοιμητήριο, ήταν πάντοτε η ενότητα και η αγάπη
για την Εκκλησία και την πατρίδα. Θα προσπαθήσουμε να το κάνουμε και εμείς
πράξη και όλοι οι άλλοι αδελφοί». Με το περιεχόμενο της δήλωσης συμφώνησαν
τόσο ο Δημητριάδος όσο και ο Θηβών.

Η κίνηση αυτή των τριών προκάλεσε ανακούφιση σε πολλούς ιεράρχες, οι οποίοι με
την σειρά τους ευχήθηκαν η δέσμευση αυτή να τηρηθεί και τις επόμενες ημέρες
όπου θα κορυφωθεί η μάχη για την διαδοχή.

Παρά την κοινή εμφάνιση όμως και χθες υπήρχαν συναντήσεις και επικοινωνίες
μεταξύ των μητροπολιτών, προκειμένου να καθορίσουν την στάση τους. Πέραν των
υποψηφίων, οι υπόλοιποι μητροπολίτες ήδη έχουν εγκαταλείψει την Αθήνα για τις
περιφέρειές τους εν όψει των εορτών του Πάσχα.

Μετά την Κυριακή του Θωμά θα αρχίσει «ο προεκλογικός αγώνας» που θα διαρκέσει
μέχρι την τελευταία στιγμή. Η εκλογή θα γίνει στις 28 Απριλίου στην Μητρόπολη Αθηνών.