ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Φόρος στην κερδοσκοπία

Φρένο στα αρπακτικά. Η πρόταση Τόμπιν κερδίζει έδαφος (το σκίτσο από το «Νιούζγουικ»)

Η πρόταση είναι εξοργιστικά απλή: να φορολογηθούν οι διεθνείς συναλλαγές ώστε
να λυθεί το πρόβλημα της φτώχειας. Ποιος θα πάρει την πρωτοβουλία για τη
συγκρότηση της ελληνικής επιτροπής;

Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ οικονομολόγος Τζέημς Τόμπιν γεννήθηκε το 1918 στο Ιλλινόι και το
1981 τιμήθηκε με το Νόμπελ Οικονομίας. Εννέα χρόνια νωρίτερα είχε διατυπώσει
μια θεωρία τόσο απλή όσο και φιλόδοξη: να επιβληθεί ένας ταπεινός φόρος σε
όλες τις συναλλαγές που γίνονται στα χρηματιστήρια και τις χρηματαγορές. Ένα
τέτοιο μέτρο θα είχε ως αποτέλεσμα αφενός να σταθεροποιηθούν οι αγορές και
αφετέρου να συγκεντρωθεί ένα σεβαστό ποσό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί
από τη διεθνή κοινότητα για την καταπολέμηση της φτώχειας, την προώθηση της
ειρήνης και την προστασία του περιβάλλοντος.

Στον «φόρο Τόμπιν» έχουν αναφερθεί κατά καιρούς διάφοροι οικονομολόγοι απ’ όλο
τον κόσμο, χωρίς ποτέ να πάρει κανείς στα σοβαρά αυτή την πρόταση. Ώσπου, τον
περασμένο Δεκέμβριο, ο διευθυντής της «Μοντ Ντιπλοματίκ» Ιγκνάσιο Ραμονέ
αποφάσισε να προσεγγίσει το ζήτημα με οργανωμένο τρόπο. Άλλωστε αξίζει τον
κόπο: όπως υπολογίζουν οι οικονομολόγοι, η επιβολή ενός φόρου της τάξης του
0,1% στις διεθνείς συναλλαγές (το 80% των οποίων έχουν διάρκεια μικρότερη των
επτά ημερών) θα απέφερε κάθε χρόνο 166 δισεκατομμύρια δολάρια. Το διπλάσιο του
ετήσιου ποσού που απαιτείται για την παντελή εξάλειψη της φτώχειας στον κόσμο
μέχρι τις αρχές του επόμενου αιώνα.

Γιατί λοιπόν ­ έγραφε ο Ραμονέ ­ να μην ιδρυθεί σε παγκόσμια κλίμακα η Μη
Κυβερνητική Οργάνωση «Δράση για τον Φόρο Τόμπιν προς Ενίσχυση των Πολιτών»
(Attac), που σε συνεργασία με κοινωνικές και οικολογικές οργανώσεις θα ασκήσει
πίεση στις κυβερνήσεις για την επιβολή αυτού του φόρου αλληλεγγύης; Αυτή τη
φορά η ανταπόκριση ήταν θερμή. Έντυπα όπως το «Charlie Hebdo» και το «Politis»
αποφάσισαν να στηρίξουν αυτή την ιδέα, ενώ ενώσεις και ιδιώτες απ’ όλο τον
κόσμο εξέφρασαν ενδιαφέρον να εργαστούν στις χώρες τους για την
«παγκοσμιοποίηση» της πρωτοβουλίας. Η διεύθυνση που δημιουργήθηκε στο Internet
(http://www.attac.org) παρουσιάζει μεγάλη κίνηση. Και στις 16 Μαρτίου έγινε η
πρώτη συνάντηση στο Παρίσι, με τη συμμετοχή όλων των συνδικάτων της Γαλλίας.

Η δεύτερη συνάντηση ήταν προγραμματισμένη για χθες, στην ίδια πόλη, και με
διευρυμένη ημερήσια διάταξη. Ποιος θα διαχειρίζεται το προϊόν της φορολόγησης;
Ο Τόμπιν είχε προτείνει μια στενή συνεργασία ανάμεσα στις δυτικές κυβερνήσεις
και οργανισμούς όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενώ στις αναπτυσσόμενες
χώρες η διαχείριση των χρημάτων θα γινόταν απευθείας από τις κυβερνήσεις.
Εκτός από την καταπολέμηση της φτώχειας, η Attac θα μπορούσε ακόμη να
χρηματοδοτήσει ειρηνευτικά ή περιβαλλοντικά προγράμματα, αλλά και να στηρίξει
τη μάχη κατά των «φορολογικών παραδείσων» ή της προκλητικής «Πολυμερούς
Συμφωνίας για τις Επενδύσεις».

Ο επόμενος στόχος είναι η οργάνωση τον επόμενο χρόνο ενός «αντι-Νταβός». Με τη
συμμετοχή, ως εκλεκτού προσκεκλημένου, του 80χρονου πλέον Τζέημς Τόμπιν.