Ενέσεις ζωής στους πρόσφυγες

Λίγη χαρά. Αυτό θέλησαν να προσφέρουν στους πρόσφυγες και τα προσφυγόπουλα της Κένυας η Γεωργία Παπαδημητρίου και οι υπόλοιποι φοιτητές που έζησαν στον καταυλισμό

Το ζεστό καλοκαιρινό πρωινό του περασμένου Ιουλίου, όταν το αεροπλάνο
προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ναϊρόμπι, τίποτε δεν προμήνυε τις δύσκολες
ημέρες που θα ακολουθούσαν στον προσφυγικό καταυλισμό της περιοχής Νταντάμπ. Η
Γεωργία ήταν από την πρώτη στιγμή εξαιρετικά απασχολημένη.

«ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ μέρες, λεπτό προς λεπτό, έδινα έναν αγώνα για να γίνω κι
εγώ κομμάτι της αφρικανικής ερήμου. Δεν ήταν εύκολο να συνηθίσεις τα κουνούπια
και τη μαλάρια ούτε να βρεις τους κώδικες επικοινωνίας. Πόσο μάλλον, όταν η
ζωή εκτυλισσόταν και απλωνόταν σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου και σταματούσε εκεί
που άρχιζε η περίφραξη. Όταν η κάθε μετακίνηση απαιτούσε αστυνομική
συνοδεία… » Σιγά – σιγά, η Γεωργία Παπαδημητρίου εγκλιματίστηκε. Η πρώτη
«παθητική» και «εξ αποστάσεως» εικόνα που είχε για τους πρόσφυγες, έγινε βίωμα.

«Αρχικά ένιωθα μετέωρη. Σαν να είχα μπροστά μου ένα παζλ, με τα κομμάτια του
να έχουν μόλις βγει από το κουτί και να περιμένουν εμένα…».

Συμπαραστάτες της σε αυτή τη δύσκολη προσπάθεια είχε, εκτός από την Ύπατη
Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες (UNHCR), το Πρόγραμμα Παροχής
Τροφίμων (WFP), τη Unicef, την Care ­ τον κύριο συνεργάτη της Ύπατης
Αρμοστείας, τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (MSF), τη γερμανική οργάνωση «Διάσωση»
(GTZ), την κυβέρνηση της Κένυας.

Στον καταυλισμό του Νταντάμπ ζούσαν 120.000 πρόσφυγες, Σομαλοί οι
περισσότεροι, Αιθίοπες, Σουδανοί και κάποιοι από την Ουγκάντα και το Ζαΐρ.
«Εμείς οι οκτώ φοιτητές έπρεπε να χρησιμοποιούμε τις αισθήσεις μας, να ακούμε
και να βλέπουμε. Να δώσουμε λίγη χαρά με την παρουσία μας, να ασχοληθούμε μαζί
τους. Ως ελάχιστη συμβολή, ως ένα πολύ μικρό λιθαράκι στον μεγάλο στόχο της
Αρμοστείας: να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες για τον επαναπατρισμό
των ανθρώπων αυτών, να διασφαλίσουμε πως θα έχουν σωστές βάσεις για μια
καινούργια αρχή, θα είναι ασφαλείς», εξηγεί η Γεωργία. «Φυσικά, για όσους
είναι αδύνατη η επιστροφή, η Ύπατη Αρμοστεία διαπραγματεύεται την εγκατάστασή
τους σε τρίτη χώρα».

Οι συνθήκες στον καταυλισμό είναι δύσκολες. Από τις αρχές του χρόνου,
μαστίζεται από την έλλειψη τροφής. «Οι προσφορές μειώνονται, τα προβλήματα στη
μεταφορά τροφίμων είναι συχνά, οι καλλιέργειες στο ξηρό έδαφος δύσκολες. Τα
προβλήματα έχουν να κάνουν και με την κοινωνική οργάνωση, τις φυλετικές
διαφορές. Οι γυναίκες που βγαίνουν από τον καταυλισμό για να κόψουν ξύλα και
βιάζονται από τους ληστές και τρομοκράτες της ερήμου, δεν έχουν θέση πουθενά
στην ομάδα. Για τη σομαλική κοινωνία είναι ήδη νεκρές».

Η Γεωργία εργάστηκε σε μια από τις αδερφές οργανώσεις της Αρμοστείας, την Care
(Φροντίδα), στην οποία βρίσκουν στήριξη οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. «Όλοι
μας έπρεπε να αναλάβουμε κάποια δραστηριότητα, να εργαστούμε σε κάτι
συγκεκριμένο. Εγώ συνδέθηκα με την Care, στο πρόγραμμα “Συμμετοχικό Μορφωτικό Θέατρο”».

Θέατρο γνώσης. Με την ενθάρρυνση της Care και μέσα από το θέατρο η Γεωργία προσπάθησε να περάσει σημαντικά μηνύματα επιβίωσης στους πρόσφυγες της περιοχής Νταντάμπ

«Μέσα από το θέατρο περνούσαμε μηνύματα για την αξία της υγιεινής, της
προστασίας του περιβάλλοντος, την εξοικονόμηση ενέργειας, το πρόβλημα του
αναλφαβητισμού, των διαδεδομένων ασθενειών. Το να βρεθούν λύσεις για μια τόσο
διαφορετική και υπανάπτυκτη κοινωνία δεν είναι απλή υπόθεση. Απαιτεί χρόνο και
στρατηγική. Έτσι, μέσα από μία παράσταση, προσπαθούσαμε να περάσουμε μηνύματα
όπως: “Μην πηγαίνετε, όταν είστε άρρωστοι, στους παραδοσιακούς γιατρούς που
σας καίνε με ξύλα και πεθαίνετε, αλλά στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα” ή “μην
πετάτε τα φάρμακα που σας δίνουν, σας κάνουν καλό”».

ΜΕΧΡΙ ΧΘΕΣ ήταν φωτογραφίες, εικόνες στην τηλεόραση, ιστορίες ανθρώπων που
ζουν στη φτώχια και την αθλιότητα, σε χιλιάδες προσφυγικούς καταυλισμούς ανά
τον κόσμο. Σήμερα είναι προσπάθεια και δράση, εμπειρία, περιστατικά, στιγμές
και σκέψεις. Μια αφήγηση που ξετυλίγει σε λέξεις τη ζωή 23 εκατομμυρίων
προσφύγων (τόσοι κατεγράφησαν στις αρχές του 1997) και αποτυπώνει τα
συναισθήματα πολλών χιλιάδων ανθρώπων ακόμη, εκείνων που βρίσκονται δίπλα
τους, για να τους βοηθήσουν να σταθούν στα πόδια τους, να ξαναβρούν δύναμη και
ελπίδα για τη ζωή. Με την ενθάρρυνση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους
πρόσφυγες, η 20χρονη Γεωργία Παπαδημητρίου, φοιτήτρια στο Τμήμα Διεθνών
Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου, έζησε 45 ημέρες στους καταυλισμούς
προσφύγων στην αφρικανική έρημο, στην Κένυα. Αγωνίστηκε για να δει τη ζωή από
τη δική τους σκοπιά, πάλεψε για να τους βοηθήσει να δουν και να αντιμετωπίσουν
τις ανάγκες τους ώριμα και ορθολογιστικά. Οι αναμνήσεις και οι εντυπώσεις που
έχουν χαραχθεί ανεξίτηλα στο νου της, ξεδιπλώνονται σήμερα, 24 ώρες μετά την
Πανελλήνια Ημέρα για τους Πρόσφυγες, σε μια απόπειρα να φωτίσουν το δράμα των
ανθρώπων που αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω ζωή, πατρίδα, φίλους και συγγενείς,
για ένα αβέβαιο μέλλον σε μια ξένη χώρα και που, από όποια γωνιά της γης κι αν
βρίσκονται, συνεχίζουν να μάχονται για ένα καλύτερο μέλλον.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ έχει υπό την προστασία της εκατομμύρια πρόσφυγες σε
κάθε σημείο του πλανήτη. Οκτώ εκατομμύρια από αυτούς ζουν στην Αφρική,
επτάμισι εκατομμύρια στην Ασία και πεντέμισι εκατομμύρια

στην Ευρώπη.