«Επαγγελματική εκπαίδευση κλειστών ή ανοικτών οριζόντων»;

Η ΨΗΦΙΣΗ του Ν. 2525/97 θεσμοθέτησε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στον χώρο
της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στη χώρα μας.

Αναμφισβήτητα ο νέος νόμος αποτελεί πλαίσιο θετικών αλλαγών και γενικής
αποδοχής, πέρα από τις επιμέρους αντιρρήσεις εκπαιδευτικών φορέων.

Οπωσδήποτε η έλλειψη ανάλογης προετοιμασίας για την προώθηση του όλου
μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος από το υπουργείο Παιδείας, καθώς επίσης και η
έλλειψη ενός εσωτερικού, αλλά και ευρύτερου διαλόγου που θα συνέβαλλε τόσο
στην ενίσχυση της αποδοχής από την κοινωνία όσο και στη βελτίωση
εξειδικεύσεων, προκαλεί παλινδρομήσεις και ρυθμίσεις που δημιουργούν σύγχυση,
αλλά και εγκυμονούν κινδύνους.

Ο τρόπος καθορισμού της δομής του Ενιαίου Λυκείου, αποκλίνει ισχυρά από τη
βασική παιδαγωγική θέση ­ αλλά και θέση του ΠΑΣΟΚ ­ για Ενιαίο
(διαφοροποιημένο) Λύκειο που θα παρείχε γενικές γνώσεις και τεχνολογικά
εφόδια, καθώς και πολλαπλότητα διαδρομών.

Έτσι ο Νόμος 2525/97 δεν έλαβε υπόψη την αναγκαιότητα παροχής από το τυπικό
εκπαιδευτικό σύστημα επαγγελματικού τίτλου επιπέδου 2 και 3 για νέους που
επιθυμούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας ως μεσαία στελέχη παραγωγής, κάτι
που συμβαίνει σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.

Ως εκ τούτου δημιουργείται η ανάγκη συμπλήρωσης του Νόμου 2525/97 με νέο
νομοθέτημα που θα αντιμετωπίζει το θέμα της Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής
Εκπαίδευσης και Κατάρτισης.

Στην προοπτική και στον στόχο της «Κοινωνίας Ανοικτών Οριζόντων» θα πρέπει να
προσδιορίσουμε τις πολιτικές αρχές που θα λάβουμε υπόψη μας, για να χτίσουμε
το νέο νομοθέτημα. Πολιτικές αρχές και στόχοι που, κατά τη γνώμη μου, πρέπει
να είναι:

* Δημιουργία Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που να αντιστοιχεί σε εκπαιδευτικό
επίπεδο με αυτήν του Ενιαίου Λυκείου, με τα ίδια ποιοτικά χαρακτηριστικά,
ικανή να στρέψει τους νέους προς αυτή αλλάζοντας τα ποσοστά συμμετοχής τους σε
επίπεδα, ανάλογα με αυτήν των άλλων κρατών της Ε.Ε. Σήμερα στη χώρα μας έχουμε
το 36% των νέων να παρακολουθούν Επαγγελματική Εκπαίδευση, ενώ στις άλλες
χώρες είναι: στη Γερμανία 79%, στη Γαλλία 55%, στην Ιταλία 72%, στην Αγγλία
55% κ.λπ.

* Δημιουργία «ανοικτού» συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που να
χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα ίσων ευκαιριών, δυνατότητα ελεύθερης επιλογής
και κοινωνικής δικαιοσύνης, παράλληλα με κοινωνικά αποδεκτές και εφικτές λύσεις.

* Περιεχόμενο επαγγελματικής εκπαίδευσης που να διασφαλίζει την ποιοτική
παροχή γνώσεων και ικανοτήτων, ώστε να διευκολύνει την επαγγελματική
κινητικότητα, την καλλιέργεια της δημιουργικότητας του ατόμου ως βασικού
συντελεστή ανταγωνιστικότητας και την αποτύπωση προσόντων και
δεξιοτήτων-«κλειδιά» ώστε να διασφαλίζει την προσαρμογή των γνώσεων και των
δεξιοτήτων τους στην εκάστοτε αλλαγή του περιεχομένου της απασχόλησής τους.

* Κοινωνική καταξίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και συνειδητοποίηση των
πολιτών ότι η επιτυχημένη επαγγελματική αποκατάσταση, η επαγγελματική ανέλιξη,
η πρόσβαση σε ανώτερα επαγγελματικά προσόντα και γνώσεις που αναφέρονται στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και εν τέλει η κοινωνική τους κατάληξη επιτυγχάνεται
ισότιμη και μέσα από την επαγγελματική εκπαίδευση και όχι μόνο μέσω του
Ενιαίου Λυκείου.

*Δυνατότητα διαπλοκής με το σύστημα της αρχικής κατάρτισης, ώστε να υπάρχει η
αναγκαία συμπληρωματικότητα και επικουρικότητα μεταξύ τους.

Με βάση αυτά τα ιδιαίτερα πολιτικά χαρακτηριστικά και αρχές, πρέπει να
συνταχθεί ο νέος νόμος για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση,
παρουσιάζοντας μια νέα δομή, σαφώς αναβαθμισμένη από αυτήν των ΤΕΛ και ΤΕΣ,
συμβατή με τις απαιτήσεις της κοινωνίας μας.

Μια εκπαίδευση με τις παραπάνω προϋποθέσεις δεν πρέπει να έχει, ούτε και
ελάχιστο, ποιοτικό έλλειμμα σε επίπεδο γενικών και ειδικών γνώσεων,
ικανοτήτων, δεξιοτήτων και επαγγελματικών στάσεων.

Και ενώ το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο εισηγείται πρόταση με αυτές τις πολιτικές
αρχές, θέσεις και δομές, στο φως της δημοσιότητας έρχεται ανεπίσημα η απόφαση
του υπουργείου Παιδείας που διαφέρει σε ουσιώδη σημεία, αποστεώνει και
υποβαθμίζει την αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Έτσι παύει να
υπάρχει η ισότιμη και παράλληλη επιλογή ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά με
το Ενιαίο Λύκειο, καταστρατηγεί τη βασική πολιτική θέση για εκπαίδευση
«ανοικτών οριζόντων» των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής καταξίωσης της
Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

Πρέπει όλοι να αντιληφθούμε το βάρος της ευθύνης, τόσο ως πρόσωπα όσο και ως
κυβέρνηση. Δεν έχουμε το δικαίωμα πειραματισμών και απλουστεύσεων με σκοπό
γρήγορη ολοκλήρωση πολιτικών διαδικασιών χωρίς τεκμηριωμένες απόψεις,
κοινωνική συναίνεση και στήριξη όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Έτσι ο νέος νόμος για τη Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση θα πρέπει να
οδηγεί και να θεσμοθετεί κίνητρα και όχι προθέσεις. Κίνητρα όπως:

* Δυνατότητα άμεσης απασχόλησης μετά την αποφοίτηση και διευκόλυνση των
αποφοίτων στη μετάβασή τους στην ενεργό επαγγελματική ζωή.

* Θεσμοθέτηση Επαγγελματικής κατοχύρωσης και επαγγελματικών δικαιωμάτων των
ειδικοτήτων που παράγει το εκπαιδευτικό σύστημα.

* Άμεση πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση όσων πληρούν ορισμένα αξιολογικά
κριτήρια με σκοπό τη συνέχισή τους σε ανώτερα επαγγελματικά προσόντα.

Έτσι είναι δεδομένο ότι με αυτή ­ και όχι άλλη ­ εκπαιδευτική μεταρρύθμιση
δημιουργούμε συστήματα και προϋποθέσεις πάνω στις οποίες όλες οι επόμενες
γενιές θα χτίσουν την επαγγελματική ζωή, την προσωπική και οικογενειακή τους
ευτυχία και ευημερία.

Ο Χρήστος Σμυρλής – Λιακατάς είναι βουλευτής γραμματέας Τομέα Παιδείας ΠΑΣΟΚ.