Τα δισ. που έγιναν τρισ. στη Σοφοκλέους

Δεν πέρασαν δύο εβδομάδες από την υποτίμηση και στο Χρηματιστήριο έχουν ήδη
μπει κεφάλαια που αντιπροσωπεύουν το 15% των εσόδων του προϋπολογισμού.

Μέσα σε 13 συνεδριάσεις, από τη Δευτέρα 16 Μαρτίου έως την προηγούμενη
Παρασκευή, είχε γίνει στη Σοφοκλέους συνολικά τζίρος μεγαλύτερος από ένα
τρισεκατομμύριο δρχ. (1,082 τρισ. δρχ.).

Αυτό σημαίνει ότι μέσα στο γενικευμένο κλίμα ευφορίας άλλαξαν χέρια μετοχές
αξίας ενός τρισεκατομμυρίου και πλέον, ενώ η συνολική χρηματιστηριακή αξία
όλων των μετοχών εκτοξεύθηκε και έφθασε την Παρασκευή 4 Απριλίου στα 14,117
τρισεκατομμύρια δρχ.

Οι ίδιες μετοχές άξιζαν την Παρασκευή 13 Μαρτίου, τελευταία ημέρα πριν από την
υποτίμηση, 10,876 τρισεκατομμύρια δρχ. Με άλλα λόγια οι μετοχές στη Σοφοκλέους
ακρίβυναν κατά 3,241 τρισεκατομμύρια δρχ. σε λίγες ημέρες. Η αξία των μετοχών
σήμερα είναι πλέον ίση με το 42,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Χαρακτηριστικό είναι ότι τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου, πριν από την
υποτίμηση, έγιναν εννέα συνεδριάσεις και σε αυτές άλλαξαν χέρια μετοχές αξίας
μόλις 172 δισ. δρχ. Από τα δισεκατομμύρια δηλαδή πριν από την υποτίμηση,
περάσαμε στα τρισεκατομμύρια.

Ο μέσος τζίρος μίας χρηματιστηριακής ημέρας μόλις ξεπερνούσε τα 19 δισ. δρχ.
Αντίθετα στις 13 συνεδριάσεις που ακολούθησαν την υποτίμηση ο μέσος τζίρος
κάθε χρηματιστηριακής ημέρας υπερβαίνει στα 83 δισ. δρχ. Δηλαδή η αξία των
ημερήσιων συναλλαγών τετραπλασιάστηκε.

Οι τιμές των μετοχών αυξάνονταν καθημερινά ιλιγγιωδώς. Την Παρασκευή 13
Μαρτίου ο Γενικός Δείκτης για τις τιμές των μετοχών ήταν στις 1.537,37
μονάδες. Όμως μετά την υποτίμηση εκτινάχθηκε στο υψηλότερο σημείο στην ιστορία
του Χρηματιστηρίου, σημειώνοντας νέο ρεκόρ, στις 2.063,50 μονάδες. Αυξήθηκε
δηλαδή μέσα σε 13 συνεδριάσεις κατά 526,13 μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές
των μετοχών που αντιπροσωπεύονται στον Γενικό Δείκτη αυξήθηκαν κατά μέσο όρο
κατά 34,22% μέσα σε δύο εβδομάδες.

Η ΕΝΤΑΞΗ της δραχμής στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών άναψε το πράσινο
φως για πρωτοφανείς εισροές ξένων κεφαλαίων στη χώρα.

Σύμφωνα με υπολογισμούς της Τραπέζης της Ελλάδος, από τις 16/3/1998 μέχρι την
περασμένη Παρασκευή (σε 18 ημέρες) εισέρρευσε στη χώρα συνάλλαγμα αξίας πάνω
από 4 δισ. δολάρια. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 1,3 τρισ. δρχ. ή είναι περίπου
ίσο με το σύνολο των χρηματοδοτήσεων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για
το 1998. Να σημειωθεί ότι το ποσό αυτό των ξένων κεφαλαίων τοποθετήθηκε είτε
στο Χρηματιστήριο είτε σε άλλες επενδύσεις που μετά την υποτίμηση της δραχμής
έγιναν πιο ελκυστικές. Αποτελεί δε δείγμα εμπιστοσύνης προς την ελληνική
οικονομία ευθύς μετά την ένταξη της δραχμής στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών.

Οι ΜΙΚΡΟΤΕΡΕΣ ή μεγαλύτερες αυξήσεις που έφερε η υποτίμηση της δραχμής στις
τιμές πολλών αγαθών ανατρέπουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ανατιμήθηκαν τα περισσότερα από τα εισαγόμενα τρόφιμα ή βιομηχανικά προϊόντα,
χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι αυξήσιες θα σταματήσουν εδώ. Ως την ώρα, πάντως,
οι τιμές σε 10 διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων αυξήθηκαν από 2,5% μέχρι 20%. Ειδικότερα:.

* Σε βενζίνες και βιομηχανικά προϊόντα, από 2,5% μέχρι 11%.

* Στα τρόφιμα από 5,5% μέχρι και 20%.

Οι ανατιμήσεις ανάλογα με τις κατηγορίες των αγαθών και των προϊόντων
εξειδικεύονται ως εξής.

1Οι νέες τιμές στα αυτοκίνητα Ι.Χ., όπως τις ανακοίνωσαν οι εταιρείες,
είναι αυξημένες κατά μέσο όρο από 5% μέχρι και 10%. Αυτές, όμως, είναι οι
προσωρινές τιμές, καθώς δεν αποκλείονται και νέες ανατιμήσεις, που σύμφωνα με
εκτιμήσεις θα απογειώσουν τις τιμές σε επίπεδα κατά μέσο όρο, 11%-12%
υψηλότερα από τις τιμές πριν από την υποτίμηση.

2 Στα ανταλλακτικά των αυτοκινήτων παρουσιάστηκαν ήδη ανατιμήσεις, που
φθάνουν κατά μέσον όρο το ποσοστό 10%. Όπου δεν εμφανίσθηκαν έως τώρα
ανατιμήσεις δεν φαίνεται ότι θα αποφευχθούν τελικά. Μέχρι την τελευταία
εβδομάδα του Απριλίου, θα έχουν και εκεί εμφανισθεί.

3 Οι βενζίνες αυξήθηκαν και αυτές, αλλά λιγότερο. Όμως η επίδραση από
την άνοδο των καυσίμων και ιδιαίτερα του πετρελαίου είναι ιδιαίτερα
επιβαρυντική για την τιμή όλων των προϊόντων. Πάντως οι καταναλωτές, αγοράζουν
τώρα τις βενζίνες από 2,5%-3,5% ακριβότερα.

4Οι λευκές ηλεκτρικές συσκευές (κουζίνες, πλυντήρια, ψυγεία κ.λπ.)
έχουν ανατιμηθεί στις περισσότερες φίρμες. Οι εταιρείες έχουν εμφανίσει τις
νέες χονδρικές τιμές, αυξημένες κατά 10%-11%, οι οποίες αναμένεται να
εμφανισθούν και στα περισσότερα καταστήματα από τις 10 μέχρι και 30 Απριλίου.

5 Στις μαύρες ηλεκτρικές συσκευές (τηλεοράσεις, βίντεο, στέρεο κ.λπ.)
αναμένεται να αυξηθούν επίσης, αλλά λιγότερο. Ιαπωνική εταιρεία, από τους
ηγέτες του χώρου, ανακοίνωσε, όπως συνηθίζει κάθε χρόνο, τις νέες τιμές της
στο τέλος Μαρτίου. Οι νέες τιμές της, που αναμένεται να φθάσουν από 17 μέχρι
και 30 Απριλίου στα περισσότερα καταστήματα, θα είναι κατά 4% αυξημένες.
Εικάζεται ότι το συγκρατημένο ποσοστό της αύξησης θα επηρεάσει και τις άλλες
εταιρείες, οι οποίες θα ακολουθήσουν.

6 Οι τιμές στα εισαγόμενα κρέατα (μοσχάρι και χοιρινό) έχουν ήδη
αυξηθεί κατά 5%-8%. Οι νέες ακριβότερες τιμές, έχουν ήδη εμφανισθεί στην
αγορά. Μετά τις ημέρες του Πάσχα, που οι Έλληνες καταναλώνουν κυρίως άλλα
κρέατα, δεν αποκλείεται, σύμφωνα με τις επιδιώξεις των μεγαλοεισαγωγέων και
χονδρεμπόρων, να αυξηθούν κι άλλο. Αν συμβεί αυτό, οι μέσες αυξήσεις θα
φθάσουν το 9%-11%.

7Οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις έχουν παρατηρηθεί στα κηπευτικά, όπως η
τομάτα, τα μαρούλια, οι πιπεριές και τα χορταρικά και γενικά τα «πράσινα»
κηπευτικά. Οι ανατιμήσεις εδώ, οφείλονται κατά κύριο λόγο στις καταστροφές των
προηγούμενων ημερών, αλλά και εν μέρει στην υποτίμηση. Οφείλονται επίσης στα
ακριβότερα μεταφορικά, στα έξοδα διατήρησης στο ψυγείο και, κυρίως, στην
έλευση του Πάσχα, που αποτελεί αφορμή ακόμα και για αδικαιολόγητες
ανατιμήσεις. Οι νέες τιμές είναι από 15%-20% ακριβότερες.

8 Οι ανατιμήσεις στα άλλα φρούτα και λαχανικά δεν ξεπερνούν συνήθως το
5%-8%. Οφείλονται και εδώ εν μέρει στο αυξημένο κόστος των μεταφορικών, στα
έξοδα διατήρησης των προϊόντων στο ψυγείο και στις αυξημένες τιμές των
εισαγόμενων που ωθούν και τα εγχώρια προϊόντα, σε ανατιμήσεις.

9Στα εισαγόμενα γαλακτοκομικά προϊόντα οι ανατιμήσεις είναι
μεγαλύτερες. Φθάνουν από 5% μέχρι και 15% για εισαγόμενα γάλατα τυριά, βούτυρα
και μαργαρίνες.

10 Οι εισαγόμενες κονσέρβες ανεξάρτητα από το τυποποιημένο προϊόν,
είναι πλέον ακριβότερες στα ράφια των σούπερ μάρκετ από 12,5% μέχρι και 15%.

ΟΙ ΔΕΚΑΔΕΣ χιλιάδες μικροαποταμιευτές είναι κι αυτή τη φορά οι μεγάλοι χαμένοι
από τις αλλαγές που προκαλεί η υποτίμηση στα επιτόκια.

Όσοι είχαν και έχουν καταθέσεις ταμιευτηρίου ­ σ’ αυτές είναι τοποθετημένο το
μεγαλύτερο ποσοστό των λαϊκών αποταμιεύσεων ­ πληρώνουν ήδη ένα σημαντικό ποσό
από τον λογαριασμό της υποτίμησης. Η ζημιά προήλθε από τη μείωση των επιτοκίων
στις καταθέσεις ταμιευτηρίου που αποφάσισαν αρκετές τράπεζες αμέσως μετά την υποτίμηση.

Έτσι, αυτή τη στιγμή σε μεγάλες τράπεζες το επιτόκιο στις καταθέσεις
ταμιευτηρίου έχει μειωθεί στο 8,75%. Πριν από την υποτίμηση της δραχμής το
κατώτατο επιτόκιο στις καταθέσεις ταμιευτηρίου στην τραπεζική αγορά ήταν 9%,
όπως προκύπτει και από τον πίνακα που παρατίθεται.

Στα έντοκα

Στη μείωση των επιτοκίων καταθέσεων προχώρησαν οι τράπεζες μετά την υποτίμηση
και λόγω της πτώσης των επιτοκίων στους κρατικούς τίτλους. Ειδικότερα,
μειώθηκαν περίπου 2 μονάδες τα επιτόκια στα έντοκα γραμμάτια ετήσιας
διάρκειας, τα οποία περιορίσθηκαν στο 10,8% από 12,9% που ήταν πριν από την
αλλαγή στη συναλλαγματική ισοτιμία της δραχμής. Η μείωση αυτή προήλθε από το
γεγονός ότι δεν χρειάζεται πλέον να διατηρούνται τόσο υψηλά τα επιτόκια, όπως
πριν, για να στηρίζεται η ισοτιμία της πάλαι ποτέ σκληρής δραχμής. Έτσι η
μείωση στα επιτόκια στους κρατικούς τίτλους άναψε πράσινο φως στις τράπεζες να
μειώσουν κι άλλο τα επιτόκια καταθέσεων, χωρίς να φοβούνται μια φυγή των
καταθέσεων από τα ταμεία τους προς τα έντοκα γραμμάτια ή τα κρατικά ομόλογα.
Από τις κινήσεις αυτές κερδισμένο βγήκε το Δημόσιο, που αναμένει τώρα ότι
μέχρι το τέλος του έτους θα εξοικονομήσει επιπλέον 80 δισ. δρχ. από τη μείωση
στα επιτόκια των κρατικών τίτλων τα οποία προβλέπεται να πέσουν γύρω στο 9%
τον Δεκέμβριο.

Οι χαμένοι

Από την άλλη πλευρά όμως χαμένοι από την πτώση αυτή είναι όσοι μέχρι τώρα
τοποθετούσαν τις αποταμιεύσεις τους στους κρατικούς τίτλους απολαμβάνοντας
υψηλά επιτόκια.

Η πτώση των επιτοκίων στη διατραπεζική αγορά μετά την υποτίμηση, που μείωσε το
κόστος χρήματος για τις τράπεζες, οδήγησε και σε μείωση των επιτοκίων
δανεισμού. Έτσι, όπως φαίνεται και στον παρατιθέμενο πίνακα, τα δάνεια για
κεφάλαια κίνησης προς τις επιχειρήσεις μετά την υποτίμηση μειώθηκαν σημαντικά.
Αυτή τη στιγμή το χαμηλότερο επιτόκιο στην αγορά για κεφάλαια κίνησης είναι
0,75 μονάδες χαμηλότερα από ό,τι πριν από την υποτίμηση. Έχει πέσει στο
15,25%, από 16% που ήταν πριν.

Στεγαστικά

Μείωση παρουσίασαν και τα επιτόκια στα στεγαστικά δάνεια, με αποτέλεσμα να
κυμαίνονται τώρα από 11% μέχρι 16%, έναντι 11,25% μέχρι 16,75% που ήταν πριν
από την αλλαγή της ισοτιμίας.

Μόνο στα καταναλωτικά δάνεια δεν υπήρξαν «καλά νέα». Οι τράπεζες δεν
προχώρησαν σε μείωση, δείχνοντας έτσι ότι συνεχίζουν να θεωρούν την εξόφλησή
τους όχι και τόσο «σίγουρη». Γι’ αυτό και κρατούν τα επιτόκια υψηλά.

ΤΑ «ΣΥΝ» και τα «πλην» πρέπει να σταθμίσουν καλά τώρα όσοι θέλουν να πάρουν
δάνειο, πριν λάβουν την απόφαση για το νόμισμα στο οποίο θα συνάψουν το δάνειο
αυτό. Αν δεν υπολογίσουν καλά τα υπέρ και τα κατά, τα πιθανά οφέλη αλλά και
τους ενδεχόμενους κινδύνους, μπορεί να βρεθούν προ εκπλήξεων ή να πάρουν
αποφάσεις, που στο τέλος θα τους ζημιώσουν. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, είτε
πρόκειται για στεγαστικό δάνειο είτε για επιχειρηματικό ή οτιδήποτε άλλο, σε
δραχμές ή σε οποιοδήποτε ξένο νόμισμα, ο υποψήφιος δανειολήπτης πρέπει να
γνωρίζει εκ των προτέρων το ρίσκο που αναλαμβάνει. Δηλαδή, πόσο μεγάλος είναι
ο κίνδυνος ή αν η οικονομική του κατάσταση το επιτρέπει ή αν πρέπει να
οδηγηθεί σε μία πιο προσεκτική λύση.

Οι επιλογές

Οι επιλογές που έχει ο δανειολήπτης, είναι οι παρακάτω:

* Η χορήγηση του δανείου σε συνάλλαγμα. Όπως προκύπτει από τον πίνακα, στην
περίπτωση αυτή μπορεί να εξασφαλισθεί για το δάνειο ένα ιδιαίτερα χαμηλό
επιτόκιο. Πολλοί θα έλεγαν ότι με ένα τέτοιο δάνειο σε συνάλλαγμα και με
επιτόκιο γύρω στο 5-6%, ο δανειολήπτης θα έχει από τώρα (2, 3 ή 4 χρόνια πριν)
το επίπεδο των επιτοκίων που θα υπάρχουν στο ευρώ, όταν και η δραχμή θα έχει
εισαχθεί σ’ αυτό. Δηλαδή, θα έχει αποφύγει όλα αυτά τα χρόνια τη ζημιά από τα
υψηλότερα επιτόκια που έχουν τα δάνεια σε δραχμές. Να σημειωθεί ότι η
κυβέρνηση έχει ως στόχο την είσοδο της δραχμής στο ευρώ το 2001. Πάντως, με
βάση τα σημερινά δεδομένα, που η δραχμή ανατιμάται σε σχέση με τα ξένα
νομίσματα, φαίνεται συμφέρουσα η επιλογή του δανείου σε συνάλλαγμα.

Η διολίσθηση

Όμως, ο υποψήφιος δανειολήπτης θα πρέπει να γνωρίζει ότι στο επόμενο διάστημα,
μέχρι την ένταξη της δραχμής στο ευρώ, είναι ενδεχόμενο να υπάρξουν και
διαστήματα κάποιας διολίσθησης της δραχμής, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει
και μέσα στον μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών, που βρίσκεται τώρα το
εθνικό νόμισμα. Όσο είναι το ποσοστό της διολίσθησης τόσο, κατά μέσον όρο, θα
είναι το επιπλέον κόστος, που θα επωμίζεται όποιος έχει πάρει δάνειο σε ξένο νόμισμα.

Αυτό το υποθετικό ποσοστό διολίσθησης θα πρέπει να υπολογίζεται ως ένα
επιπλέον «καπέλο» στο αρχικό επιτόκιο.

Το κυμαινόμενο

* Η χορήγηση του δανείου σε δραχμές, αλλά με κυμαινόμενο επιτόκιο. Αυτό θα
μπορούσε να αποδειχθεί μία καλή επιλογή, στην περίπτωση που θα επιτευχθεί
περαιτέρω πτώση του πληθωρισμού, γιατί θα μειώνεται αντίστοιχα και το
επιτόκιο. Όμως, αν ο πληθωρισμός ακολουθήσει ανοδική πορεία, θα μεγαλώσει και
ο λογιαριασμός του χρέους στην τράπεζα, καθώς θα αυξάνεται ανάλογα και το
επιτόκιο του δανείου. Πάντως, η κυβέρνηση έχει θέσει στόχο, στο τέλος του
1999, ο πληθωρισμός να έχει πέσει στο 2% από 4,3% σήμερα και να διατηρηθεί στο
επίπεδο αυτό μέχρι το 2001. Αυτό, άλλωστε, αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη
της δραχμής στο ευρώ.

* Η χορήγηση του δανείου σε δραχμές αλλά με σταθερό επιτόκιο. Η επιλογή αυτή
θα μπορούσε να αποδειχθεί καλή λύση, αν ο πληθωρισμός τα επόμενα χρόνια
ακολουθούσε ανοδική πορεία και εκτινασσόταν στα ύψη

ΣΗΜΕΡΑ, το τοπίο στην αγορά ξένων νομισμάτων κάθε άλλο παρά μοιάζει με αυτό
την πρώτη μέρα της υποτίμησης της δραχμής. Το εθνικό νόμισμα από τότε μέχρι
σήμερα δεν έμεινε εκεί που έπεσε με την υποτίμησή του, αλλά άρχισε σιγά σιγά,
μέρα με τη μέρα, να ανεβαίνει και να γίνεται ακριβότερο σε σχέση με τα ξένα
νομίσματα. Από τις 16 Μαρτίου, που ήταν η πρώτη μέρα μετά την υποτίμηση, η
δραχμή εμφανίζεται σήμερα ανατιμημένη κατά 3,6% σε σχέση με το ECU, 4,1% σε
σχέση με το μάρκο Γερμανίας, 1,9% σε σχέση με το δολάριο ΗΠΑ, 4,3% σε σχέση με
το φράγκο Γαλλίας, 4,1% σε σχέση με το φράγκο Βελγίου, αλλά και 7,5% σε σχέση
με το γιεν Ιαπωνίας. Επίσης, σε σχέση με το φράγκο Ελβετίας η ανατίμηση της
δραχμής φτάνει το 5,9%.

Αυτό σημαίνει ότι από την υποτίμησή της μέχρι σήμερα, η δραχμή ανέκτησε ένα
τμήμα από το «χαμένο έδαφος» του 14%, που ήταν η εφάπαξ απώλεια στη
συναλλαγματική της ισοτιμία σε σχέση με τα ευρωπαϊκά κυρίως νομίσματα. Αυτό
οφείλεται περισσότερο στις αυξημένες εισροές ξένου συναλλάγματος από την
υποτίμηση και μετά, γεγονός που αύξησε τη ζήτηση για δραχμές, τις οποίες ξένοι
επενδυτές τοποθετούν στο Χρηματιστήριο ή σε άλλες επικερδείς επιλογές. Έτσι, η
αύξηση της ζήτησης για δραχμές οδήγησε στην ανατίμησή της, την οποία δεν
εμπόδισε η Τράπεζα της Ελλάδος. Το γεγονός αυτό βέβαια είχε επίσης ως
αποτέλεσμα να περιορισθούν ανάλογα οι απώλειες που είχαν όσοι είχαν πάρει
δάνεια σε ξένο νόμισμα πριν από την υποτίμηση της δραχμής. Από την υπερτίμηση,
οφέλη προκύπτουν όσον αφορά τη μάχη για τη συγκράτηση του πληθωρισμού, καθώς
περιορίζεται αντίστοιχα η εισαγόμενη ακρίβεια.