ΛΟΥΚΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ Όλα με το σταγονόμετρο…

Λουκάς Παπαδήμος: Οι επί μέρους πολιτικές που εφαρμόζονται πρέπει να οδηγούν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και στη διασφάλιση της προόδου που έχει επιτευχθεί στη μείωση του πληθωρισμού

Αυξήσεις στους μισθούς με το σταγονόμετρο, ιδιωτικοποιήσεις, περιορισμένα στα
επίπεδα του πληθωρισμού τα επιπλέον δάνεια και σταθερή συναλλαγματική πολιτική
είναι η συνταγή οικονομικής πολιτικής που θα πρέπει να ακολουθηθεί στα επόμενα
δύο χρόνια προκειμένου να ενταχθεί η ελληνική οικονομία στην Οικονομική και
Νομισματική Ένωση.

Αυτό είναι το μείγμα της οικονομικής πολιτικής που πιστεύει ο διοικητής της
Τραπέζης της Ελλάδος Λουκάς Παπαδήμος ότι πρέπει να εφαρμοσθεί· προειδοποιεί
όμως ότι για να εξασφαλισθεί από εδώ και πέρα η σταθερότητα της δραχμής θα
πρέπει να «ασκηθεί η κατάλληλη οικονομική πολιτική, ώστε να επιτευχθούν οι δύο
κύριες επιδιώξεις της». Αυτές είναι, όπως λέει χαρακτηριστικά, η τιθάσευση των
πληθωριστικών πιέσεων και η συνέχιση της προόδου προς «τη δημοσιονομική
εξυγίανση και τη βελτίωση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας».

ΣΤΗ συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ» ο κ. Παπαδήμος επισημαίνει ότι:

Πρώτον: Οι συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί στις αγορές χρήματος και
συναλλάγματος δημιουργούν περιθώρια για περαιτέρω πτώση των επιτοκίων, εκτός
και αν υπάρξει σημαντική επιτάχυνση του πληθωρισμού. Αλλά από το 1999 και μετά
θα υπάρξει σαφώς πτωτική τάση.

Δεύτερον: Η νομισματική και πιστωτική πολιτική για το 1998 θα είναι
συγκρατημένη σε επίπεδα συνεπή με την επιδιωκόμενη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Τρίτον: Οι ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων επιχειρήσεων είναι αναγκαίες, προκειμένου
το κράτος και η οικονομία να λειτουργήσουν ανταγωνιστικά.

Τέταρτον: Στην εισοδηματική πολιτική θα πρέπει οι αυξήσεις να είναι λογικές
και συγκρατημένες, για να αντιμετωπισθούν τα ελλείμματα και να ενισχυθεί η
ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος χαρακτηρίζει την αντίδραση των αγορών
στην υποτίμηση της δραχμής και στην ένταξή της στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών
Ισοτιμιών ως ιδιαίτερα θετική. Τονίζει μάλιστα ότι οι εισροές συναλλάγματος
από τις 16 Μαρτίου έως την 3η Απριλίου ξεπέρασαν τα 4 δισ. δολάρια, ενώ η
δραχμή έχει ανατιμηθεί σε σχέση με την ισοτιμία που καθορίστηκε για την ένταξή
της στον Μηχανισμό κατά 3% – 4%.

Τέλος, θεωρεί ότι από το 1998 θα αρχίσουν να σημειώνονται σημαντικές
ανακατατάξεις στο τραπεζικό σύστημα με κύριο χαρακτηριστικό τις
ιδιωτικοποιήσεις, τις συγχωνεύσεις ή τις εξαγορές ελληνικών πιστωτικών
ιδρυμάτων και τις στρατηγικές συμμαχίες με ξένα πιστωτικά ιδρύματα.

ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ

ΕΡ.: Πώς βλέπετε την πορεία των επιτοκίων έως το τέλος του 1998; Υπάρχουν
περιθώρια να πέσουν και πόσο;

ΑΠ.: Ο κύριος παράγοντας που θα καθορίσει την πορεία των επιτοκίων έως το
τέλος του 1998 θα είναι η εξέλιξη του πληθωρισμού. Από το τέλος του Οκτωβρίου
του 1997 έως τα μέσα Μαρτίου τα επιτόκια γενικώς διατηρήθηκαν σε υψηλά
επίπεδα, παρά την υποχώρηση του πληθωρισμού στη διάρκεια αυτής της περιόδου,
προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις στην αγορά συναλλάγματος.

Μετά την ένταξη της δραχμής στον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών
και την προσαρμογή της ισοτιμίας της οι πιέσεις αυτές έχουν εκτονωθεί. Η
αντίδραση των αγορών στην ένταξη της δραχμής στον Μηχανισμό ήταν ιδιαίτερα
θετική και αυτό επέτρεψε την υποχώρηση των τραπεζικών επιτοκίων καθώς και των
αποδόσεων των τίτλων του Δημοσίου. Οι νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στις
αγορές συναλλάγματος και χρήματος δημιουργούν περιθώρια για περαιτέρω πτώση
των επιτοκίων.

Από την άλλη πλευρά όμως η υποτίμηση της δραχμής έχει δημιουργήσει
ανατιμητικές πιέσεις και ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί για κάποιο
χρονικό διάστημα πριν αρχίσει πάλι να υποχωρεί. Η νομισματική πολιτική που θα
ασκήσει η Τράπεζα της Ελλάδος στο 1998 θα επιδιώξει να συγκρατήσει τις
πληθωριστικές πιέσεις και να επαναφέρει τον πληθωρισμό σε πτωτική τροχιά.
Επομένως η πορεία των επιτοκίων στη διάρκεια του 1998 θα αντανακλά κυρίως την
άσκηση της αντιπληθωριστικής νομισματικής πολιτικής και την εξέλιξη του
πληθωρισμού. Κατά συνέπεια δεν είναι δυνατόν να γίνουν ακριβείς προβλέψεις για
την πορεία των επιτοκίων στη διάρκεια του 1998. Μεσοπρόθεσμα, στο 1999 και στα
επόμενα έτη, η τάση των επιτοκίων θα είναι σαφώς πτωτική καθώς ο πληθωρισμός
θα υποχωρήσει σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο και τα ελλείμματα του Δημοσίου θα
περιοριστούν περαιτέρω. Επιπλέον η ενίσχυση του ανταγωνισμού στον τραπεζικό
τομέα θα οδηγήσει σε συμπίεση της διαφοράς μεταξύ των επιτοκίων χορηγήσεων και καταθέσεων.

ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΙΜΩΝ

ΕΡ.: Ποια θα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της νομισματικής και της πιστωτικής
πολιτικής του 1998;

ΑΠ.: Όπως ανέφερα, πρωταρχικός σκοπός της νομισματικής πολιτικής το 1998 θα
είναι ο έλεγχος των πληθωριστικών πιέσεων που συνδέονται με την υποτίμηση της
δραχμής και η επάνοδος του πληθωρισμού σε πτωτική τροχιά ώστε να επιτευχθεί η
σταδιακή μείωσή του σε ρυθμό χαμηλότερο του 2% έως το τέλος του 1999. Η
επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας
της δραχμής εντός του Μηχανισμού Συναλλαγματικών Ισοτιμιών και συγκράτηση της
νομισματικής πιστωτικής επέκτασης σε επίπεδα συνεπή με την επιδιωκόμενη
αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της νομισματικής
πολιτικής θα ανακοινωθούν τις επόμενες εβδομάδες. Οι πρόσφατες θεσμικές
αλλαγές στην Τράπεζα της Ελλάδος, με τη θέσπιση της ανεξαρτησίας της Τράπεζας
από την εκτελεστική εξουσία και με τη δημιουργία του Συμβουλίου Νομισματικής
Πολιτικής τον Μάρτιο, καθώς και η ένταξη της δραχμής στον Μηχανισμό
Συναλλαγματικών Ισοτιμιών τον περασμένο μήνα είχαν ως συνέπεια την αναβολή των
σχετικών ανακοινώσεων για κάποιο χρονικό διάστημα. Πάντως τόσο η πολιτική των
επιτοκίων της Τράπεζας όσο και οι παρεμβάσεις της στις αγορές χρήματος και
συναλλάγματος το 1998 και τα επόμενα χρόνια θα αποσκοπούν στη σταδιακή
επίτευξη της σταθερότητας των τιμών που αποτελεί και την ουσιαστική προϋπόθεση
για την υιοθέτηση από την Ελλάδα του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, του ευρώ,
το 2001.

ΟΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

ΕΡ.: Θεωρείτε ότι οι ιδιωτικοποιήσεις και η σφικτή εισοδηματική πολιτική θα
πρέπει να χαρακτηρίζουν την πολιτική του 1998 και του 1999;

ΑΠ.: Για να επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι της οικονομικής πολιτικής, που είναι
η οικονομική ανάπτυξη και η νομισματική σταθερότητα, η ελληνική οικονομία
πρέπει να λειτουργήσει αποτελεσματικά και ανταγωνιστικά. Οι επί μέρους
πολιτικές που εφαρμόζονται πρέπει να οδηγούν στην ενίσχυση της
ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και στη διασφάλιση της προόδου που έχει
επιτευχθεί στη μείωση του πληθωρισμού.

Οι ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων επιχειρήσεων είναι αναγκαίες επειδή συμβάλλουν
προς αυτήν την κατεύθυνση. Οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι αυτοσκοπός. Ούτε
πρέπει να αποφασίζονται και να αξιολογούνται δογματικά και με ιδεολογικά
κριτήρια. Η ιδιωτικοποίηση πολλών ­ όχι όλων ­ δημοσίων επιχειρήσεων είναι
σκόπιμες και αναγκαίες προκειμένου το κράτος και η οικονομία να λειτουργήσουν
πιο αποτελεσματικά. Το κράτος πρέπει να απαλλαγεί από τη συσσώρευση
ελλειμμάτων που τελικά καλύπτονται με τη φορολόγηση των πολιτών και κυρίως των
μισθωτών. Ταυτόχρονα το κράτος πρέπει να διασφαλίσει ότι οι βασικές υπηρεσίες
που παρέχονται από τις επιχειρήσεις αυτές χαρακτηρίζονται από χαμηλό κόστος
και υψηλή ποιότητα. Δυστυχώς έχει αποδειχτεί στην πράξη ότι πολλές δημόσιες
επιχειρήσεις δεν λειτουργούν αποτελεσματικά: είτε δημιουργούν ελλείμματα
επιβαρύνοντας το κοινωνικό σύνολο είτε προσφέρουν υπηρεσίες υψηλού κόστους και
χαμηλής ποιότητας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δημιουργούν ελλείμματα
παρέχοντας ανεπαρκούς ποιότητας υπηρεσίες.

Όσον αφορά την εισοδηματική πολιτική, η ανάγκη για λογικές και συγκρατημένες
αυξήσεις συνδέεται με την επίτευξη βασικών επιδιώξεων της οικονομικής
πολιτικής καθώς και με τους οικονομικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζει το
κράτος λόγω των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Στον δημόσιο τομέα τα δημόσια
ελλείμματα αποτελούν κύριο περιοριστικό παράγοντα, ενώ πρέπει να ληφθεί υπόψη
ότι στο Δημόσιο κατά τα προηγούμενα δύο έτη οι μέσες αποδοχές των υπαλλήλων,
μετά τις ασφαλιστικές κρατήσεις, εκτιμάται ότι αυξήθηκαν κατά 15% και 13,3%
αντιστοίχως, δηλαδή με ρυθμούς σημαντικά υψηλότερους από τον πληθωρισμό. Στον
ιδιωτικό τομέα οι αυξήσεις των αποδοχών πρέπει να είναι συμβατές με την αύξηση
της παραγωγικότητας στη χώρα μας καθώς και με την εξέλιξη του κόστους εργασίας
και της παραγωγικότητας στις ανταγωνίστριες χώρες. Με αυτόν τον τρόπο θα
διασφαλιστεί η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας που
πραγματοποιήθηκε με την υποτίμηση της δραχμής και θα βελτιωθούν οι προοπτικές
για σταθερή αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων των εργαζομένων.

Θα ήθελα να τονίσω ότι η συνετή πολιτική αμοιβών στην αγορά εργασίας, που
είναι συνεπής με τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής
οικονομίας, δεν συνεπάγεται συρρίκνωση των πραγματικών εισοδημάτων των
εργαζομένων. Αντιθέτως, επειδή συμβάλλει στην ταχύτερη και μονιμότερη
οικονομική ανάπτυξη, θα οδηγήσει σε άνοδο των πραγματικών εισοδημάτων
μεσοπρόθεσμα, καθώς και σε μείωση του ποσοστού ανεργίας, που εξακολουθεί να
διατηρείται σε υψηλό επίπεδο.

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ

ΕΡ.: Βλέπετε ανακατατάξεις στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα με εξαγορές και συγχωνεύσεις;

ΑΠ.: Κατά το 1998 και τα επόμενα χρόνια θα σημειωθούν σημαντικές ανακατατάξεις
στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα κάτω από την πίεση του διεθνούς ανταγωνισμού,
της συνεχιζόμενης τεχνολογικής προόδου στο χρηματοοικονομικό τομέα και της
δημιουργίας της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης. Τα προηγούμενα χρόνια το
ελληνικό τραπεζικό σύστημα, παρά την ουσιαστική πρόοδο που συντελέστηκε με τη
βελτίωση της ποιότητας και του εύρους των παρεχομένων υπηρεσιών, δεν
χαρακτηρίστηκε από το κύμα των συγχωνεύσεων και εξαγορών που παρατηρήθηκε σε
άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνώς. Οι συνθήκες όμως μεταβάλλονται,
ο εντεινόμενος ανταγωνισμός και η εισαγωγή του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος
θα επηρεάσουν καταλυτικά τις εξελίξεις. Επίσης η πιθανολογούμενη
ιδιωτικοποίηση της Ιονικής και ενδεχομένως και της Εμπορικής θα συμβάλει στην
προβλεπόμενη αναδιάρθρωση. Παράλληλα αυξάνονται οι πιθανότητες για
συγχωνεύσεις ή εξαγορές ελληνικών τραπεζών και για ανάπτυξη στρατηγικών
συμμαχιών με ξένα πιστωτικά ιδρύματα. Οι αναμενόμενες ανακατατάξεις στο
ελληνικό τραπεζικό σύστημα οδηγούν σε δύο κυρίως συμπεράσματα: Πρώτον, οι
προοπτικές περαιτέρω βελτίωσης της ποιότητας των τραπεζικών υπηρεσιών και της
μείωσης του κόστους χρηματοδότησης της οικονομίας διαγράφονται ευνοϊκές, και,
δεύτερον, η επιτάχυνση των διαρθρωτικών αλλαγών σε ορισμένα, υπό κρατικό
έλεγχο, πιστωτικά ιδρύματα καθίσταται επιτακτική προκειμένου να αντιμετωπίσουν
με επιτυχία τις νέες, περισσότερο ανταγωνιστικές, συνθήκες που θα διαμορφωθούν
στα αμέσως επόμενα χρόνια.

ΕΡ.: Πιστεύετε ότι υπάρχει ενδεχόμενο και νέων πιέσεων εις βάρος της δραχμής
και πώς θα τις αντιμετωπίσετε;

ΑΠ.: Μετά την ένταξη της δραχμής στον ευρωπαϊκό μηχανισμό συναλλαγματικών
ισοτιμιών και την προσαρμογή της ισοτιμίας της, οι προοπτικές για τη
σταθερότητα του εθνικού νομίσματος είναι ευοίωνες, εφόσον, βεβαίως, ασκηθεί η
κατάλληλη οικονομική πολιτική.

Οι θετικές προοπτικές για τη δραχμή συνδέονται με δύο γεγονότα: Πρώτον, με την
υποτίμηση της δραχμής ενισχύθηκε η διεθνής ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, η
οποία είχε διαβρωθεί τα προηγούμενα έτη, και σταδιακά θα διαμορφωθούν συνθήκες
ισορροπίας στο ισοζύγιο πληρωμών. Η κεντρική ισοτιμία της δραχμής στον
μηχανισμό είναι ρεαλιστική και συνεπής, με ισορροπία στις εξωτερικές
συναλλαγές της χώρας.

Δεύτερον, η συμμετοχή της δραχμής στον μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών
υπογραμμίζει τη δέσμευση της Κυβέρνησης και της Τραπέζης της Ελλάδος να
ασκήσουν οικονομική και νομισματική πολιτική που θα αποσκοπούν στην επίτευξη
και διασφάλιση της σταθερότητας και τη συμμετοχή της χώρας στην ευρωπαϊκή
νομισματική ένωση.

Η αντίδραση των αγορών στην ένταξη της δραχμής στον μηχανισμό ήταν ιδιαίτερα
θετική. Στη διάρκεια των προηγούμενων τριών εβδομάδων, δηλαδή από τις 16
Μαρτίου έως τις 3 Απριλίου, σημειώθηκαν σημαντικές εισροές κεφαλαίων που
ξεπέρασαν τα 4 δισεκ. δολάρια. Λόγω των εισροών αυτών καθώς και άλλων
παραγόντων, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της Τραπέζης της Ελλάδος έφθασαν τα 20
δισεκ. δολάρια. Η δραχμή έχει ανατιμηθεί κατά 3-4% περίπου έναντι των
κεντρικών ισοτιμιών της στον μηχανισμό που καθορίστηκαν στις 14 Μαρτίου.
Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι η μέση τιμή fixing της ισοτιμίας της δραχμής έναντι
του ECU στις 3 Απριλίου διαμορφώθηκε στις 344,5 δρχ. /ECU, δηλαδή κατά 3,5%
υψηλότερα από την κεντρική ισοτιμία των 357 δρχ. /ECU. Την ίδια περίοδο, τα
επιτόκια στην αγορά χρήματος σημείωσαν σημαντική πτώση κατά 3 εκατοστιαίες
μονάδες περίπου, ενώ θεαματική ήταν η ανάκαμψη της αγοράς κρατικών ομολόγων
και η άνοδος των τιμών του Χρηματιστηρίου Αθηνών.

Πιέσεις στη δραχμή δεν θα υπάρξουν εφόσον επιτύχουμε δύο κύριες επιδιώξεις:
την τιθάσευση των πληθωριστικών πιέσεων και, στη συνέχεια, την αποκλιμάκωση
του πληθωρισμού και, παράλληλα, τη συνέχιση της προόδου προς τη δημοσιονομική
εξυγίανση και τη βελτίωση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας. Με
αυτόν τον τρόπο θα διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας στο νέο
περιβάλλον, που διαμορφώνεται με την παγκοσμιοποίηση των αγορών και την
εισαγωγή του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η
εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής που έχει εξαγγείλει η Κυβέρνηση έχει
ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της οικονομίας και της δραχμής.