Οι γυναίκες οργανώνονται…

Οι θεωρίες «πεθαίνουν», ζήτω η δράση… Το γυναικείο κίνημα πέρασε
δύσκολους καιρούς, αναβιώνει όμως μέσα από μικρές επαγγελματικές ομάδες,
συλλόγους και σωματεία γυναικών. Γιατί «όταν τα προβλήματα γίνονται
συγκεκριμένα και απτά, είναι ευκολότερο για τις γυναίκες να πιστέψουν πως
μπορεί να βρεθεί λύση».

Ελληνίδες νομικοί. Μέσα από την Ένωσή τους αγωνίζονται για τα προβλήματα του κλάδου τους

ΤΟ μωσαϊκό του γυναικείου κινήματος αναδιαμορφώνεται, καθώς οι ψηφίδες του, οι
μικρές ­ επαγγελματικές κυρίως ­ ομάδες γυναικών ανακτούν δυνάμεις και
προχωρούν σε δυναμικές παρεμβάσεις. Σε γυναικείες οργανώσεις που ιδρύθηκαν
πρόσφατα, όπως η Ένωση Διπλωματούχων Ελληνίδων Μηχανικών, αλλά και σε άλλες,
με μακρά ιστορία και παρουσία, όπως η Ένωση Ελληνίδων Νομικών, η συμμετοχή
αυξάνεται με γεωμετρικούς ρυθμούς.

«Φαίνεται πως ξεπερνάμε σιγά σιγά την κρίση των αρχών του ’90, την
αποστασιοποίηση και την έλλειψη συμμετοχής που αντιμετώπισε έντονα το
γυναικείο κίνημα», λέει η πρόεδρος του Συλλόγου Ελληνίδων Νομικών, κ. Ελένη
Ζαφειρίου. Τριάντα έξι χρόνια παρουσίας μετρά ο σύλλογος, τα δύο τελευταία
χρόνια όμως γνωρίζει πρωτόγνωρη εισροή νέων μελών. «Είναι στο σύνολό τους
γυναίκες νέες σε ηλικία, απόφοιτοι Νομικής, που αντιμετωπίζουν τα ίδια, ίσως
και περισσότερα από τα προβλήματα που ζήσαμε εμείς στην αρχή της καριέρας
μας», λέει η αντιπρόεδρος του Συλλόγου, κ. Χρυσηίδα Σπανδού.

ΝΕΑ ΜΕΛΗ

Πολλά είναι επίσης τα νέα μέλη της Ένωσης Διπλωματούχων Ελληνίδων Μηχανικών
(ΕΔΕΜ) και σύμφωνα με την πρόεδρό της, κ. Ντάνυ Αντανασιώτου – Παπαβασιλείου,
«οι γυναίκες συνάδελφοί μας έρχονται κοντά γιατί έχουν την αίσθηση πως μπορούν
πια να βρεθούν λύσεις, καθώς η δράση μας είναι εξειδικευμένη, οι προτάσεις μας
είναι σε μικρότερη κλίμακα κι έτσι υλοποιούνται ευκολότερα». Για την κ.
Αντανασιώτου, το «κλειδί» βρίσκεται στο πέρασμα από το γενικό στο ειδικό, από
τη θεωρία στην πράξη.

«Όχι μόνο στο κομμάτι του γυναικείου κινήματος, αλλά και γενικότερα, τα
θεωρητικά μοντέλα καταρρέουν.

Οι γυναίκες κουράστηκαν από τη θεωρία, αναζητούν συγκεκριμένες και θετικές
δράσεις. Απαιτούνται μικρά αλυσιδωτά βήματα, τα οποία είναι ευκολότερο να
γίνουν μέσα σε μια ομάδα με κοινά χαρακτηριστικά, όπως η δική μας. Ιδανικό
παράδειγμα είναι τελευταίο συνέδριο της ΕΔΕΜ, σχετικά με τις ίσες ευκαιρίες
για μηχανικούς, ανεξάρτητα από το φύλο τους. Στο συνέδριο διατυπώθηκαν
συγκεκριμένες προτάσεις, για κάθε μια εκ των οποίων συστάθηκε ειδική ομάδα
εργασίας. Είναι ευκολότερο να κάνεις έρευνα και να προτείνεις λύσεις, όταν το
πρόβλημα είναι συγκεκριμένο».

Στο ίδιο μήκος κύματος, οι γυναίκες νομικοί, επιδιώκουν να αγγίξουν την καρδιά
των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες συνάδελφοί τους. «Σε πείσμα της
μεγάλης κάμψης των προηγούμενων χρόνων, προσπαθούμε να έχουμε συστηματική και
συνεπή δράση», λέει η κ. Νίκη Λαουτάρη, γενική γραμματέας της Ένωσης Ελληνίδων
Νομικών. «Αυτό που θέλουμε είναι να αναδεικνύουμε τα αίτια των όποιων
προβλημάτων και να αναζητούμε από κοινού λύσεις».

Από τα νεώτερα μέλη της Ένωσης των… γυναικών της Θέμιδος, η 29χρονη Αγγελική
Ζήση, θεωρεί πως «αν και μένει ακόμη πολύς δρόμος να διανύσουμε, νομίζω πως
προχωράμε καλά. Ανάμεσα στις νέες συναδέλφους, ίσως να μην υπάρχει η
επιδιωκόμενη διάθεση για συλλογική προσπάθεια, υπάρχει όμως μεγάλη αγανάκτηση,
κι αυτή δείχνει τον δρόμο προς τη δράση».

Η… ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ των γυναικών σε ομάδες που αναπτύσσονται στους χώρους εργασίας
τους, οφείλεται, ως ένα βαθμό, και στην πολιτική που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή
Ένωση. «Κατά κάποιον τρόπο», επισημαίνει η κ. Βάσω Βογιατζόγλου, γραμματέας
Ισότητας της ΟΤΟΕ, «οι αντιλήψεις του γυναικείου κινήματος έχουν περιορισθεί
στο πεδίο της εργασίας, κι αυτό γιατί οι πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
με κοινοτικά προγράμματα και επιχορηγήσεις, συνήθως εξαντλούνται εκεί».

Ωστόσο, όταν η κινητικότητα αυτή δίνει νέα πνοή στο γυναικείο κίνημα,
αντιμετωπίζεται με πολλή αισιοδοξία. «Μέσα από τους μικρούς, επαγγελματικούς
συλλόγους γυναικών μπορεί και πρέπει να αναβιώσει το γυναικείο κίνημα»,
επισημαίνει η κ. Ελένη Βαρουφάκη, γενική γραμματέας του Συλλόγου Ελληνίδων
Επιστημόνων. «Αυτό είναι το πρώτο βήμα. Οι γυναίκες σήμερα έχουν ανάγκη από
άμεση πληροφόρηση για τα προβλήματα του επαγγελματικού τους κλάδου και μπορούν
ευκολότερα να βρουν λύσεις όταν βρίσκονται όλες μαζί». Θετική χαρακτηρίζει την
τάση αυτή και η κ. Άννα Αναγνωστοπούλου, δημόσιος υπάλληλος και μέλος του
Συλλόγου Γυναικών που εργάζονται στο Δημόσιο: «Στα τέλη της δεκαετίας του ’80,
οι γυναίκες στράφηκαν στον συνδικαλισμό, σήμερα συσπειρώνονται στον
επαγγελματικό τους χώρο».

ΑΝ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ οργανώσεις του εξωτερικού δείχνουν το δρόμο, τότε ο Νέος
Φεμινισμός, μια κίνηση που ξεκίνησε πρόσφατα στη Μ. Βρετανία, έχει λόγους να
υποστηρίζει πως οι γυναίκες ζουν την αρχή μια νέας εποχής, διεκδικούν θέση στα
κέντρα λήψης των αποφάσεων, πιστεύουν στην ομορφιά, τη θηλυκότητα, τη γοητεία.

«Η διαφορά μας είναι πως, αντί να συγκεντρώνουμε όλη μας την ενέργεια στο πώς
μιλάμε ή συμπεριφερόμαστε, είμαστε έτοιμες να χτυπήσουμε το πρόβλημα στη ρίζα
του: στην πραγματική οικονομική, κοινωνική και πολιτική ανισότητα μεταξύ
ανδρών και γυναικών». Τα λόγια της Βρετανίδας Νατάσας Γουόλτερ, μιας από τους
βασικούς «αρχιτέκτονες», του Νέου Φεμινισμού, βρίσκουν σύμφωνες πολλές από τις
Ελληνίδες που δραστηριοποιούνται για τα δικαιώματα των γυναικών.

«Οι νόμοι υπάρχουν, στα χαρτιά και στη θεωρία η ισότητα έχει επιτευχθεί», λέει
η κ. Κατίνα Καραμάνου, γενική γραμματέας της Ομοσπονδίας Γυναικών Ελλάδας και
μέλος της Ένωσης Ελληνίδων Νομικών. «Στην πράξη όμως, η ανισότητα είναι
εμφανέστατη, σε όλους τους τομείς και σε όλους τους επαγγελματικούς κλάδους.
Τελικά, αυτό που έχουμε ανάγκη είναι το να επιβληθεί ένας νέος νόμος: εκείνος
της εφαρμογής των νόμων».

Σε ό,τι αφορά την εμφάνιση πάντως, η εικόνα της σύγχρονης φεμινίστριας έχει
αλλάξει ριζικά. «Οι σημερινές γυναίκες δεν μοιάζουν με τις φεμινίστριες της
δεκαετίας του ’70», σημειώνει η κ. Βάσω Βογιατζοπούλου, υπεύθυνη του Τομέα
Γυναικών της ΟΤΟΕ. «Ξέφυγαν από τη λογική της “στεγνής” εμφάνισης και
υιοθετούν μια πιο γοητευτική εικόνα, διασφαλίζουν τη θηλυκότητά τους και
συγχρόνως μπορούν άνετα να προβάλουν την προσωπικότητά τους, χωρίς να
κινδυνεύουν να παρεξηγηθούν».