ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Και οι Άραβες έχουν εγκέφαλο…

«Είμαι ένα φαινόμενο». Το νέο θεατρικό έργο του Πήτερ Μπρουκ θα παίζεται στο Παρίσι μέχρι τις 30 Μαΐου

Το θέμα που ενδιαφέρει τα τελευταία χρόνια περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο τον
άνθρωπο είναι ο εγκέφαλος. Κι όταν ασχολείται μ’ αυτόν ένας Πήτερ Μπρουκ,
μπορεί να λυθεί ακόμη και το πρόβλημα του ρατσισμού.

ΟΛΑ ξεκίνησαν μια μέρα της δεκαετίας του ’20 στην αίθουσα σύνταξης μιας
εφημερίδας της Μόσχας. Ο αρχισυντάκτης μοιράζει στους δημοσιογράφους τα θέματα
και τις διευθύνσεις όπου έπρεπε να πάνε για ρεπορτάζ. Όλοι κρατούν σημειώσεις
­ εκτός από έναν, τον Σαλομόν Βενιαμίν Σερεσέφσκι. Όταν ο αρχισυντάκτης του
ζητά να επαναλάβει αυτά που είχε πει, ο δημοσιογράφος το κάνει με ακρίβεια
προκαλώντας αίσθηση στο ακροατήριο. Ο Σερεσέφσκι θα επισκεφθεί στη συνέχεια
ένα νεαρό ψυχολόγο, τον Αλεξάντρ Λούρια, τον οποίο επίσης θα καταπλήξει με το
απίστευτο μνημονικό του. Ο Λούρια θα τον παρακολουθήσει επί τριάντα χρόνια και
θα τον βοηθήσει να ξεκινήσει ένα βιβλίο όπου περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο
μετατρέπει τις λέξεις σε εικόνες και χρώματα ώστε να τις θυμάται.

Ο Πήτερ Μπρουκ δεν γνώρισε ποτέ τον Σερεσέφσκι, ο οποίος πέθανε το 1967
αφήνοντας το βιβλίο του ημιτελές. Από την ιστορία του όμως, την οποία του
διηγήθηκε ο αμερικανός νευρολόγος Όλιβερ Σακς, εμπνεύστηκε το θεατρικό του
έργο «Είμαι ένα φαινόμενο» που ανέβασε την περασμένη εβδομάδα στο θέατρό του,
στο Παρίσι. Ο βρετανός σκηνοθέτης έκανε πολλά ταξίδια στη Μόσχα προσπαθώντας
να μάθει περισσότερα για τον Σερεσέφσκι. Ζήτησε βοήθεια από την KGB και τον
Ερυθρό Σταυρό. Μα δεν κατάφερε τίποτα. Το μόνο που βρήκε ήταν 20 σελίδες από
το βιβλίο του. Και ένα άρθρο του γιου του στην «Πράβντα», την ημέρα που πέθανε
ο πατέρας του, με το οποίο ζητούσε να μην εκμεταλλευθεί κανείς το όνομά του.

Προς τι όμως όλη αυτή η αναζήτηση; Επειδή το ενδιαφέρον για τη λειτουργία του
εγκεφάλου είναι σήμερα μεγαλύτερο από ποτέ, τονίζει ο Πήτερ Μπρουκ σε
συνέντευξή του στη «Μοντ». Όλα τα μεγάλα ζητήματα, φιλοσοφικά, ηθικά,
θρησκευτικά, κοινωνικά, πολιτικά, προσεγγίζονται με τη μεγαλύτερη δυσπιστία.
Στη μεταβατική περίοδο που ζούμε, το ερώτημα που απασχολούσε ανέκαθεν τον
άνθρωπο ­ «Ποιος είμαι;» ­ βρίσκει στον εγκέφαλο τη μοναδική ζώνη που είναι
ταυτόχρονα άγνωστη και αμόλυντη. Ο εγκέφαλος είναι κοινός σε όλους. Και εκτός
των άλλων, μας υποχρεώνει να ξεπεράσουμε τον ρατσισμό. Όταν σκύβουμε να
κοιτάξουμε το μυαλό, διαπιστώνουμε ότι δεν έχει ούτε χρώμα ούτε φυλή. Όλες οι
φυλές είναι γραμμένες στα γονίδια. Ακόμη κι ο Λεπέν δεν μπορεί να αρνηθεί ότι
ένας Άραβας έχει εγκέφαλο.

Και ο ρόλος του θεάτρου σ’ όλα αυτά; «Να ακυρώνει όλες τις διακρίσεις, όλες
τις κατηγορίες. Να ανοίγεται, κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο, στην υπόθεση του
ανθρώπου. Μερικές φορές μπορεί να το κάνει με συνηθισμένα μέσα. Άλλοτε, πρέπει
να προκαλέσει ένα σοκ, χρησιμοποιώντας καινούργιες εικόνες, ερευνώντας
λιγότερο γνωστά εδάφη ­ όπως τη νευρολογία».