Σωρεία αγωγών αποζημιώσεων με αβέβαιο αποτέλεσμα

ΣΩΡΕΙΑ αγωγών κατά του Δημοσίου για αποζημιώσεις λόγω των πλημμυρών και των
εκτεταμένων καταστροφών που προκλήθηκαν σε σπίτια και καταστήματα, αναμένεται
και πάλι στα διοικητικά δικαστήρια. Με άδηλο, όμως, το τελικό αποτέλεσμα, αφού
για να δικαιωθούν οι πλημμυροπαθείς θα πρέπει να αποδεικνύεται αποκλειστική
ευθύνη της κρατικής μηχανής για τις καταστροφές.

Στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθήνας εκκρεμούν ήδη δεκάδες αγωγές για ζημιές από
πλημμύρες των προηγούμενων ετών στην περιοχή του Λεκανοπεδίου. Και η πρώτη
απόφαση που εκδόθηκε (με αφορμή τις πλημμύρες του 1994) ήταν απορριπτική,
καθώς ο πολίτης που προσέφυγε στο δικαστήριο δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι οι
ζημιές που υπέστη οφείλονται σε παραλείψεις των κρατικών υπηρεσιών.

Με την απόφαση (10061/97) απορρίφθηκε η αγωγή που είχε υποβάλει
καταστηματάρχης επί της οδού Πατησίων, το υπόγειο του οποίου πλημμύρισε ύστερα
από πολύωρη καταιγίδα που έπληξε τη βορειοδυτική Αττική τον Οκτώβριο του 1994.
Ο έμπορος (ειδών ρουχισμού) υποστήριζε, μάλιστα, ότι υπήρχε ευθύνη του Δήμου
της Αθήνας γιατί, ανακατασκευάζοντας τα πεζοδρόμια μπροστά στο κατάστημά του,
είχε ανοίξει μεγάλα σκάμματα τα οποία στάθηκαν αφορμή να πλημμυρίσει το
υπόγειό του.

Τη λογική, στην οποία κινούνται τα διοικητικά δικαστήρια, εξηγεί η γενική
γραμματέας της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών Αγγελική Παπαπαναγιώτου: «Για να
θεμελιωθεί η ευθύνη του Δημοσίου ­ τονίζει ­ απαιτείται να κριθεί από το
δικαστήριο ότι η πράξη ή παράλειψη των κρατικών υπηρεσιών είναι παράνομη κι
επιπλέον να αποδειχθεί ότι υπάρχει αντικειμενικός αιτιώδης σύνδεσμος ανάμεσα
στη φερόμενη ως παράνομη συμπεριφορά των κρατικών οργάνων και της ζημιάς που
έχει προκληθεί. Να αποδειχθεί, δηλαδή, ότι συγκεκριμένη παράλειψη του κράτους
επέφερε τη συγκεκριμένη ζημιά…».

Έτσι, μια θεομηνία… δικαιώνει την κρατική μηχανή, ακόμη και στην περίπτωση
που αποδεδειγμένα έχει παραλείψει να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των
πλημμυρών. Πολύ περισσότερο από τη στιγμή που είναι δύσκολο να διαπιστωθεί το
ύψος των καταστροφών που θα προκαλούσε η θεομηνία, εάν είχαν ληφθεί μέτρα.
Και, βέβαια, δεν έχει καμία τύχη μία αγωγή από πλημμυροπαθείς που είχαν κτίσει
αυθαίρετα και… πνίγηκαν από την καταιγίδα.

«Μπροστά σε καταστάσεις ανωτέρας βίας είναι δύσκολο να αποδειχθεί η ευθύνη
συγκεκριμένων κρατικών λειτουργών ή υπηρεσιών», σημειώνει και ο καθηγητής της
Νομικής Αλ. Μητρόπουλος. Στην περίπτωση, πάντως, που μπορέσει ένας πολίτης να
αποδείξει ότι η ζημιά που υπέστη οφείλεται αποκλειστικά σε παράλειψη του
Δημοσίου, τότε η αποζημίωσή του μέσω των δικαστηρίων θα πρέπει να θεωρείται
δεδομένη. Ενδεικτική γι’ αυτό είναι απόφαση του Διοικητικού Εφετείου
Θεσσαλονίκης (86/96) που επιδικάζει περίπου τέσσερα εκατ. δραχμές σε
επιχειρηματία, το κατάστημα του οποίου είχε πλημμυρίσει από ένα σπασμένο αγωγό
του Οργανισμού Ύδρευσης Θεσσαλονίκης. Το δικαστήριο δέχθηκε ότι οι υπηρεσίες
του ΟΥΘ παρέλειψαν να συντηρήσουν τον αγωγό κι επειδή η ζημιά οφείλεται
αποκλειστικά σε αυτήν την παράλειψη, ο επιχειρηματίας δικαιούται αποζημίωση.
Σε αυτήν την υπόθεση, όμως, υπάρχει πλημμύρα, αλλά δεν υπάρχει νεροποντή, ώστε
να την επικαλεστούν οι πλημμυροπαθείς των τελευταίων ημερών…