«Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»

Πώς οδηγήθηκε η Ελλάδα στο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν»; Ποιοί φταίνε για τους
συνεχείς δανεισμούς της χώρας που την οδήγησαν στην οικονομική χρεοκοπία, λίγο
πριν από την εθνική καταστροφή του 1897;

Ο Νίκος Μπελογιάννης στο βιβλίο του, που έρχεται για πρώτη φορά στο φως της
δημοσιότητας ­ από τα αρχεία του ΚΚΕ ­ και θα κυκλοφορήσει τη Δευτέρα από τη
«Σύγχρονη Εποχή», τονίζει: «Ύστερα από 60 χρόνια, από τότε που τέλειωσε η
Επανάσταση του ’21, ο λαός υπέφερε, όπως και τον καιρό της τουρκοκρατίας, κάτω
από το βάρος της εκμετάλλευσης των Ελλήνων που αντικατέστησαν τους Τούρκους».
Και η γενική γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα, η οποία προλογίζει το βιβλίο,
το οποίο εκδίδεται με αφορμή τα 80 χρόνια του ΚΚΕ σημειώνει: «Όλα ανεξαιρέτως
τα δάνεια που πραγματοποιήθηκαν στο όνομα της ανάπτυξης της Ελλάδας,
αποτέλεσαν τη μεγάλη ευκαιρία για την πλουτοκρατία και τους ξένους που ήθελαν
να δυναμώσουν την κυριαρχία και εξουσία τους, ώστε να αντλήσουν τεράστια
οικονομικά κέρδη». Στο βιβλίο του ο Νίκος Μπελογιάννης περιγράφει όλη την
κατάσταση που οδήγησε την Ελλάδα στην εθνική και οικονομική χρεοκοπία της
δεκαετίας του 1890. Και όσο και αν οι περιγραφές του αφορούν την Ελλάδα από το
1821 έως το 1940, εν τούτοις πολλά από τα συμπεράσματά του έχουν διαχρονική
αξία. «Διαβάζοντας τα σχετικά κεφάλαια για τις πρωθυπουργικές θητείες του
Χαρίλαου Τρικούπη και του Θεόδωρου Δεληγιάννη, τις σελίδες που έγραψε για το
κίνημα του 1909 και τη δραστηριότητα του Ελευθέριου Βενιζέλου», παρατηρεί η
Αλέκα Παπαρήγα, «βγαίνουν σημαντικά συμπεράσματα για το πραγματικό περιεχόμενο
του καπιταλιστικού εκσυγχρονισμού σε συγκεκριμένες ιστορικές φάσεις που
πέρασε, για τις νέες αντιθέσεις που δημιουργεί η κάθε φάση του, αλλά και τις
μεθόδους και τρόπους διακυβέρνησης σε μια περίοδο που σημειώνεται η εμφανής
παρουσία του εργατικού κινήματος και του κομμουνιστικού κόμματος».

«ΤΑ ΝΕΑ» προδημοσιεύουν σήμερα από το βιβλίο – ντοκουμέντο που έγραψε ο
Νίκος Μπελογιάννης λίγα χρόνια πριν οδηγηθεί μαζί με τους Μπάτση, Καλούμενο
και Αργυριάδη στο εκτελεστικό απόσπασμα της μισαλλοδοξίας του μετεμφυλιακού
κράτους, ορισμένα αποσπάσματα που αφορούν στην πολιτική της Ελλάδας, στις
παραμονές του 20ού αιώνα.

Μετεμφυλιακό κράτος. Αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης βρέθηκαν στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Σπουδαίοι επιστήμονες, όπως ο Μπάτσης – μαζί του ο Μπελογιάννης, ο Καλούμενος και ο Αργυριάδης- εκτελέσθηκαν

Ο ΝΙΚΟΣ Μπελογιάννης περιγράφει στο βιβλίο του, «Το ξένο κεφάλαιο στην
Ελλάδα», πώς «αναγκαζόταν» το ελληνικό κράτος να συνάπτει το ένα δάνειο μετά
το άλλο για να καλύπτει τα χρέη του, κυρίως στη δεκαετία του 1890.

«Οι πλούσιοι φίλοι της κυβέρνησης έκαναν ρεφενέ μεταξύ τους και συγκέντρωσαν
ένα ποσό που διατέθηκε για τα τοκοχρεολύσια. Ασφαλίστηκαν όμως κι αυτοί για τα
λεφτά τους μ’ ένα σωρό εγγυήσεις. Αλλά με σταγόνες δεν ήταν δυνατόν να
γεμίσουν το χάος, που είχε δημιουργήσει στα οικονομικά μας το δημόσιο χρέος».

Ο Μπελογιάννης, αφού αναφέρεται στον Θεόδωρο Δεληγιάννη και την καταστροφική
πολιτική του, «κλείνει» το κεφάλαιο αυτό με τον Χαρίλαο Τρικούπη.

Με τα πολλά ο Τρικούπης αποφάσισε να καταφύγει πάλι στο συνηθισμένο και έσχατο
φάρμακο ­ το εξωτερικό δάνειο… Οι ξένοι όμως ομολογιούχοι, για να μας δώσουν
δάνειο, προβάλανε τέτοιους όρους που ισοδυναμούσαν όχι μόνο με απόλυτο έλεγχο
των οικονομικών της χώρας μας, μα και με σκεπασμένο έλεγχο της κρατικής διοίκησης.

Ακόμα, οι ομολογιούχοι ζήτησαν να κυρωθεί αμέσως επιτόπου η σύμβαση για το
δάνειο μαζί με τους εξωφρενικούς όρους που ‘βαζαν και να μην περιμένουν την
ελληνική Βουλή να δώσει την έγκρισή της! Επειδή με το δάνειο θα πληρώνονταν,
βέβαια, τα τοκοχρεολύσια, μόλις άρχισαν οι διαπραγματεύσεις, οι ομολογίες
ανεβήκανε σε καλές τιμές κι οι περισσότεροι κάτοχοί τους τις μοσχοπούλησαν
αμέσως. Τώρα πια, λίγο τους ένοιαζε αν θα δεχόμασταν ή όχι τους εκβιασμούς τους.

Ο Τρικούπης πρότεινε να συσταθεί μια επιτροπή από Έλληνες με τη συμμετοχή και
ξένων αντιπροσώπων των δανειστών, που θα έλεγχε τη διαχείρηση των δανείων.

Οι τοκογλύφοι δεν δέχτηκαν και τότε ­ Μάης του 1893 ­ ο πρωθυπουργός
παραιτήθηκε. Ο βασιλιάς διόρισε πρωθυπουργό τον Σωτηρόπουλο, με συνεργάτες τον
Ράλλη και τον Ευταξία, όλους ανθρώπους του παλατιού και πρόθυμους να πουλήσουν
όσο-όσο την Ελλάδα. Μόλις ανέβηκαν στην κυβέρνηση, προσπαθήσανε να βολέψουν
τους ομολογιούχους με κάθε τρόπο.

Ακούστε όμως τώρα πώς αποφασίσανε να πληρώσουν τα τοκοχρεολύσια. Πιάσανε και
κεφαλαιοποίησαν τους τόκους, που ήταν απλήρωτοι τούτη τη χρονιά και αντί για
λεφτά δώσανε στους τοκογλύφους 100 εκατ. δραχμές σε ομολογίες!

Η υπόθεση αυτή, αν παραμερίσει κανείς την τραγική για την Ελλάδα πλευρά,
καταντάει κωμική. Αφού δεν μας δάνειζαν οι ξένοι, δανείσαμε εμείς στα ψεύτικα
τον εαυτό μας και τα λεφτά που τάχα δανειστήκαμε, κανονίσαμε να τα χρωστάμε
στους ομολογιούχους, δίνοντάς τους μάλιστα σαν εγγύηση και τις εισπράξεις των
φόρων σε χρυσό. Τελικά οι Σωτηρόπουλος – Ράλλης και Σία με τις κομπίνες τους
μόλις καταφέρανε να πάρουν ένα δάνειο 9,7 εκατ. ονομαστικά και 5,5 πραγματικά,
δηλαδή η τιμή της έκδοσής του κατέβηκε στα 65% κι ο τόκος έφτασε τα 9%. Τον
ίδιο καιρό έρχονται και με τον Χάμπρο σε συνεννόηση για ένα δάνειο από 4 εκατ.
λίρες. Αν ήτανε δυνατό, οι υπουργοί του βασιλιά θα υπογράφανε δάνεια με χέρια
και με πόδια.

Οι θαυμάσιες όμως επιχειρήσεις Σωτηρόπουλου – Ράλλη – Γλύξμπουργκ – Ευταξία
κόπηκαν ευτυχώς στη μέση, γιατί ο Τρικούπης με τη μεγάλη πλειοψηφία της Βουλής
γκρέμισαν από την κυβέρνηση την παρέα του Γεωργίου του Α’. Από ‘δώ και πέρα τα
γεγονότα αρχίζουνε να ξετυλίγονται γοργότερα προς το μοιραίο και αναπόφευκτο
τέρμα τους. Ο Τρικούπης γίνεται πάλι πρωθυπουργός κι αφού προσπάθησε μα δεν
κατάφερε να του δώσει κανείς ένα δάνειο με κάπως υποφερτούς όρους, δήλωσε στη
Βουλή στις 9 με 10 Δεκέμβρη του 1893 ότι η χώρα βρίσκεται σε αδυναμία να
πληρώσει τα τοκομερίδια και ξεστομίζει το «δυστυχώς επτωχεύσαμεν».