ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ανυπότακτοι και παθιασμένοι

Χάρολντ Πίντερ: «Η πρώτη πολιτική μου πράξη ήταν η άρνηση να κάνω τη στρατιωτική μου θητεία»

Ντάριο Φο και Χάρολντ Πίντερ: δύο μεγάλοι θεατρικοί συγγραφείς αποδεικνύουν
ότι η στρατευμένη τέχνη μπορεί να είναι παθιασμένη, ενδιαφέρουσα και επίκαιρη.

«ΝΑ ελευθερωθεί ο Μαρίνο! Ο Μαρίνο είναι αθώος»: αυτός είναι ο σαρκαστικός
τίτλος του νέου θεατρικού έργου που ανέβασε ο Ντάριο Φο την περασμένη Δευτέρα
στο Εθνικό Θέατρο του Μιλάνου. Το έργο, όπου πρωταγωνιστεί ο ίδιος και η
σύζυγός του Φράνκα Ράμε, πραγματεύεται την ιστορία του Αντριάνο Σόφρι, του
πρώην ηγέτη της αριστερής οργάνωσης «Διαρκής Πάλη» που εκτίει ποινή 22 ετών
για τη δολοφονία ενός αστυνομικού επιθεωρητή τον Μάρτιο του 1972. Ο Σόφρι και
δύο σύντροφοί του καταδικάστηκαν τον Ιανουάριο του 1997 με βάση την κατάθεση
ενός «μετανοημένου», του πρώην συντρόφου τους Λεονάρντο Μαρίνο. Σ’ αυτόν τον
τελευταίο, που θεωρεί «στημένο μάρτυρα», επικεντρώνει ο ιταλός Νομπελίστας το
έργο του. Ελπίζοντας ότι θα συμβάλει στην εκστρατεία για την επανάληψη της δίκης.

Σχετικό αίτημα απερρίφθη εκ νέου αυτή την εβδομάδα. Αλλά ο Φο επιμένει να
υπενθυμίζει κάθε βράδυ ότι ορισμένοι λογαριασμοί από τα «Μολυβένια Χρόνια»
παραμένουν ανοιχτοί.

Το τελευταίο θεατρικό έργο του Χάρολντ Πίντερ με τίτλο «Χους εις Χουν» (Ashes
to Ashes), που ανέβηκε αυτή την εβδομάδα στο Παρίσι, έχει επίσης πολιτικό
χαρακτήρα. Ο συγγραφέας είναι επίσης ένας εξεγερμένος άνθρωπος που πιστεύει
στο πολιτικό θέατρο, ένα θέατρο ­ όπως λέει σε συνέντευξή του στη «Φιγκαρό» ­
που «αντανακλά τον κόσμο μας όπως είναι, απαλλαγμένο από τη διγλωσσία των
μεγάλων δυνάμεων. Τα ψέματα που διοχετεύονται από την κυβέρνηση και από την
τηλεόραση, κυρίως την αμερικανική τηλεόραση, πρέπει να καταγγέλλονται. Κι αυτό
προσπαθώ να κάνω, τόσο με τη ζωή μου όσο και με τα έργα μου. Η ελευθερία της
σκέψης σιγά-σιγά στραγγαλίζεται. Η τηλεόραση που βρίσκεται στα χέρια των
κυβερνήσεων προτείνει προγράμματα που ενθαρρύνουν τους πολίτες να μη
σκέπτονται. Και ταυτόχρονα, οι ίδιες κυβερνήσεις δεν μιλούν παρά για
ελευθερία, δημοκρατία και δικαιοσύνη. Ποιος μπορεί ακόμη να τις πιστέψει;».

Για να στηρίξει τον συλλογισμό του, ο Πίντερ διηγείται μια άγνωστη ιστορία για
το αρχιπέλαγος Ντιέγκο Γκαρσία, κοντά στον Μαυρίκιο. Τα νησάκια αυτά ήταν
βρετανικά και τα κατοικούσαν μερικές χιλιάδες ψαράδες. Μια μέρα, οι Βρετανοί
τους διέταξαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Ο λόγος; Είχαν πουλήσει τα
νησιά στις Ηνωμένες Πολιτείες για να εγκαταστήσουν εκεί μια πυρηνική βάση. Τι
απέγιναν οι ιθαγενείς; Πέθαναν από την πείνα, τους εξευτελισμούς και την
απελπισία. Κανείς δεν κούνησε το δακτυλάκι του για να τους βοηθήσει. Η επίσημη
εκδοχή της Βρετανίας ήταν ότι οι ψαράδες ήθελαν να φύγουν…

Η Βρετανία λέει ακόμη ψέματα. Η Βρετανία κοιμάται. Και μερικοί ανυπότακτοι
συνεχίζουν να μιλούν, να γράφουν, να κάνουν θέατρο. Τα σημαντικότερα πολιτικά
έργα όλων των εποχών, κύριε Πίντερ; «Ο “Κοριολάνος” του Σαίξπηρ. Το “Μάνα
Κουράγιο” του Μπρεχτ. Και το ωραιότερο απ’ όλα: ο “Βυσσινόκηπος” του Τσέχωφ,
που αφηγείται το τέλος ενός κόσμου, την εξαφάνιση μιας κοινωνίας».