[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ή ακούγοντας τις τελευταίες ημέρες απόψεις και επιχειρήματα για
την ευρωπαϊκή πολιτική της χώρας ­ απόψεις που εκφράσθηκαν σε διάφορες
κομματικές συναθροίσεις ­ δεν μπορεί παρά να διερωτηθεί κάποιος για την άγνοια
που φαίνεται να υπάρχει γύρω από τις απαρχές της ευρωπαϊκής πολιτικής, της
πολιτικής δηλαδή για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής ενοποίησης με την ενεργό
συμμετοχή της Ελλάδας στη σχετική διαδικασία.

Οι απαρχές της ελληνικής ευρωπαϊκής πολιτικής δεν βρίσκονται στη δεκαετία του
1970, όταν η Ελλάδα υπέβαλε την αίτηση για την ένταξή της ως πλήρες μέλος στην
(τότε) Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ούτε στη δεκαετία του 1950 όταν η Ελλάδα ζήτησε τη
σύναψη συμφωνίας σύνδεσης με τη νεοπαγή τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα
(ΕΟΚ), όσο ιστορικά σημαντικές κι αν είναι οι ημερομηνίες αυτές. Οι απαρχές
τής ευρωπαϊκής πολιτικής, με το περιεχόμενο που προσδιορίσαμε, βρίσκονται στη
δεκαετία του 1920 και συνδέονται με τα ονόματα των Ελευθερίου Βενιζέλου και
Αλέξανδρου Παπαναστασίου.

Το 1929 ο Γάλλος πρωθυπουργός Αρ. Μπριάν παρουσίασε, ως γνωστόν, το πρώτο
συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο για την οικοδόμηση της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας. Το
σχέδιο αυτό υποβλήθηκε με σχετικό υπόμνημα και στην ελληνική κυβέρνηση. Η
αντίδραση της Ελλάδας υπήρξε ιδιαίτερα θετική. Ο πρωθυπουργός Ελ. Βενιζέλος με
δηλώσεις του, στις αρχές του 1930, τάχθηκε κατηγορηματικά υπέρ της ευρωπαϊκής
ενοποίησης, ενώ ταυτόχρονα εργαζόταν για τη συμφιλίωση Ελλάδας – Τουρκίας και
την προώθηση της διαβαλκανικής συνεργασίας. Ο Αλ. Παπαναστασίου, ηγέτης τότε
του Αγροτοεργατικού Κόμματος, σε έκθεσή του στο Συνέδριο Ειρήνης που έγινε το
1929, τόνισε ότι «πρέπει να γίνει πραγματικότητα η ιδέα των Ηνωμένων Πολιτειών
της Ευρώπης που θα συνδέσει τους λαούς αυτής». Υποστηρικτική υπήρξε επίσης η
επίσημη απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης στο υπόμνημα-πρόταση Μπριάν.
Βεβαίως, το σχέδιο αυτό δεν καρποφόρησε. Έχει ενδιαφέρον όμως να σημειωθεί ότι
η υποστήριξη της ευρωπαϊκής ενοποίησης από την πλευρά της Ελλάδας αποτελούσε
μέρος του ευρύτερου σχεδίου για την αναδιάρθρωση και αστικό εκσυγχρονισμό της
χώρας μετά την οδυνηρή εμπειρία της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.