ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το μεγαλείο των ανέργων

Περνούν οι άνεργοι: παραμερίστε! (του Σεργκέι, από τη «Μοντ»)

Τους ειρωνεύονται. Τους λοιδορούν. Προσπαθούν να τους πείσουν ότι είναι
τελειωμένοι, ανύπαρκτοι, κακώς αναπνέουν. Μα εκείνοι επιμένουν. Και οι
διαυγείς, οι καθαρές φωνές της Γαλλίας, τους υπερασπίζονται.

ΕΧΟΥΜΕ καταλάβει τη σημασία ­ και το μεγαλείο ­ του κινήματος των ανέργων; Το
ερώτημα αυτό θέτει με σημείωμά της στη «Φιγκαρό» η Βιβιάν Φορεστέρ, συγγραφέας
του περίφημου βιβλίου «Η Οικονομική Φρίκη» που κυκλοφόρησε πέρυσι και στα
ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη. Άνθρωποι, ζωντανά όντα ­ γράφει ­ απολύτως
αξιοπρεπείς και διαυγέστατοι, ξεπροβάλλουν έξω από τις στατιστικές που τους
είχαν μεταμφιέσει σε αριθμούς. Γνωρίζουν ότι έχουν δικαιώματα και τα
διεκδικούν. Το Σύνταγμα ορίζει ότι έχουν δικαίωμα στην εργασία, και κατά
συνέπεια δικαίωμα στο εισόδημα. Οι άνεργοι δεν προβάλλουν την απελπισία τους,
αλλά καταγγέλλουν την αδικία της οποίας είναι θύματα. Δεν ζητούν τον οίκτο και
τη συμπόνια που δεν παραλείπουμε να τους προσφέρουμε: όχι, ακόμη μια φορά,
απαιτούν τα δικαιώματά τους. Υπερασπίζονται τη δημοκρατία. Διαφεύγουν από τον
φαύλο κύκλο μιας κοινωνίας που υποτίθεται ότι στηρίζεται στην εργασία ­ την
οποία πλέον δεν παράγει.

Αυτό που παρακολουθούμε δεν είναι μια «κρίση της εργασίας», παρατηρεί η
γαλλίδα συγγραφέας, αλλά μια πολιτισμική μεταβολή. Τα κριτήρια όμως που
διέπουν την εργασία (και άρα την ανεργία) παραμένουν τα ίδια μ’ εκείνα του
19ου αιώνα. Και ενθαρρύνουν έτσι την ντροπή που (αδίκως) αισθάνονται οι
άνεργοι, καθώς και τον φόβο εκείνων που έχουν δουλειά ότι θα μεταπηδήσουν στην
ανεργία. Αυτή η ντροπή, αυτός ο φόβος, οδηγούν στην αποδοχή οιωνδήποτε όρων
για την εύρεση ή τη διατήρηση μιας δουλειάς. Αυτή η ντροπή, αυτός ο φόβος, θα
έπρεπε να εισαχθούν στο Χρηματιστήριο ως σημαντικά στοιχεία κέρδους. Εναντίον
τους, απαλλαγμένο απ’ αυτά, συνεχίζεται το κίνημα των ανέργων.

Ο φιλελευθερισμός θεωρεί την «οικονομία της αγοράς» (που τόσο συχνά κρύβει μια
οικονομία καθαρά κερδοσκοπική) ως το μόνο δυνατό μοντέλο κοινωνίας που
υπάρχει. Να μια σταλινική ιδέα, που οδηγεί σε μια αφόρητη απαισιοδοξία ­ όποιο
μοντέλο κι αν είναι αυτό στο οποίο αναφέρεται. Τα συστήματά μας, συνεχίζει η
Φορεστέρ, συγχέουν τη «χρησιμότητα» με την «αποδοτικότητα». Σε όλο τον κόσμο,
ευνουχιστικές οικονομίες λειτουργούν εις βάρος των κονδυλίων για την υγεία και
την παιδεία που θεωρούνται «άχρηστα», ως «μη αποδοτικά»! Μας λείπουν δάσκαλοι,
γιατροί, αναισθησιολόγοι. Τέτοιες θέσεις, όμως, καταργούνται ή δεν
δημιουργούνται ή κακοπληρώνονται. Νοσοκομεία κλείνουν επειδή χαρακτηρίζονται
«άχρηστα» ­ ως «μη αποδοτικά».

Η παγκοσμιοποίηση, καταλήγει η Βιβιάν Φορεστέρ, αποτελεί ιστορικό γεγονός, που
εκδιώκει όμως από την Ιστορία τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων. Θα μπορούσε να
αποβεί ευεργετική αν ήταν αντικείμενο της πολιτικής και δεν είχε εγκαταλειφθεί
στον κόσμο των επιχειρήσεων. Τα συστήματά μας δίνουν προτεραιότητα στους
ισολογισμούς, όχι στα άτομα. Τα άτομα όμως αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι δεν
εξαρτώνται πια από τους ισολογισμούς, ότι μια τέτοια «οικονομία» έχει πάρει
διαζύγιο από την κοινωνία.