[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η ΑΝΑΓΚΗ για ένα «νέο κοινωνικό συμβόλαιο» στην Ευρώπη και για μια νέα,
καλύτερη «σχέση» ανάμεσα στην ευρωπαϊκή κοινωνία και την Ευρωπαϊκή Ένωση
(Ε.Ε.) υπογραμμίζεται και πάλι με δύο κύρια γεγονότα: τη νέα κοινωνική έκρηξη
που σημειώνεται σε χώρες-μέλη της Ένωσης (Γαλλία και άλλες) και τα προβλήματα
που έθεσε για την Ευρώπη η εισβολή εκατοντάδων Κούρδων προσφύγων στα
«εξωτερικά σύνορα» της Ένωσης.

Η κοινωνική αναταραχή αποδίδεται στην προσπάθεια επιβολής των «κριτηρίων
σύγκλισης», που προβλέπει η Συνθήκη του Μάαστριχτ (ελλείμματα, πληθωρισμός,
χρέος, επιτόκια, κ.λπ.), στην ευρωπαϊκή κοινωνία προκειμένου να διασφαλισθεί η
ομαλή είσοδος στην τρίτη φάση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) με
την εγκαθίδρυση του ενιαίου νομίσματος (ευρώ). Η παρουσία των Κούρδων
προσφύγων στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης έθεσε σε κρίση το σύστημα ελεύθερης
διακίνησης προσώπων στο εσωτερικό της Ένωσης και σε αμφισβήτηση τη δυνατότητα
επίτευξης του στόχου της Συνθήκης του Άμστερνταμ για «την εγκαθίδρυση ενός
χώρου ελευθερίας, δικαιοσύνης και ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Η κρίση και οι αμφισβητήσεις συνιστούν, από πολιτική άποψη, δημιουργικά
φαινόμενα. Εκφράζουν την αγωνία της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Βεβαίως, ούτε η ΟΝΕ
ούτε ο στόχος της εγκαθίδρυσης ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και
δικαιοσύνης μπορούν, πρέπει ή πρόκειται να εγκαταλειφθούν. Το μέλλον της
ευρωπαϊκής ενοποίησης εξαρτάται από την επίτευξη των στόχων αυτών.

Αλλά το θεμελιακό πολιτικό αίτημα παραμένει: οι στόχοι της Ε.Ε. θα πρέπει «να
συμβιβασθούν» με τη λογική του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου ­ το οποίο θα
πρέπει βεβαίως να προσαρμοσθεί στα νέα δεδομένα ­ αλλά και με την ανάγκη η
Ευρώπη να παραμείνει «ανοιχτή» και καταφύγιο (αλλά όχι «ξέφραγο αμπέλι») για
κάθε διωκόμενο. Αυτό σημαίνει ότι θέματα όπως αυτό των Κούρδων δεν μπορεί να
αντιμετωπισθεί ριζικά με «μέτρα ελέγχου», αλλά με μια πολιτική στρατηγική
επίλυσης του προβλήματος. Με άλλα λόγια, εξακολουθεί να παραμένει ως αίτημα η
καλύτερη «σύνδεση» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο με την ευρωπαϊκή κοινωνία όσο
και με το παγκοσμιοποιημένο, διεθνές σύστημα.

* Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.