ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η Ζωή ως μελόδραμα

Το ταμ-ταμ των κακών ειδήσεων χτυπά αδιάκοπα, πέντε ημέρες τώρα. Η διπλή
συμφορά στον αέρα έκανε τη μικρή οθόνη να πάρει φωτιά, τα ραδιόφωνα να
μεταδίδουν νον-στοπ, τα πρωτοσέλιδα να πλημμυρίσουν δραματικούς τίτλους.

ΚΙ ΟΜΩΣ, σε ένα σύστημα επικοινωνίας που ζει από τη συστηματική δραματοποίηση
του καθημερινού και του ασήμαντου, υπάρχει τόπος για την καταγραφή του αληθινά
σημαντικού, του αληθινά δραματικού, της αληθινής συγκίνησης;

Γιατί έχω τον φόβο ότι η δημοσιότητα ακυρώνει το πένθος, η περιγραφή μιας
συμφοράς, σε ένα σύστημα επικοινωνίας εκ συστήματος μελοδραματικού, την
ισοπεδώνει και την αφομοιώνει; Ότι η καθημερινή υπερβολή των συγκινήσεων
παράγει, εν τέλει, ανοσία, αδιαφορία;

Γιατί έχω την εντύπωση, κάθε φορά που τα Μέσα στύβουν μέχρις υπερβολής τα
μικρά ή μεγάλα δράματα της καθημερινότητας, για να πιουν τους χυμούς της
υψηλής τηλεθέασης, ότι οι πολίτες που καταβροχθίζουν το μελόδραμα γίνονται όλο
και πιο αδιάφοροι στο γεγονός, όλο και πιο άτρωτοι στη συγκίνηση;

Γιατί έχω την εντύπωση ότι όσο οι ειδήσεις και η ζωή η ίδια αναπαρίσταται στον
καθρέφτη των μίντια με όρους μελοδράματος, όσο η σημασία μιας είδησης
αποτιμάται με μέτρο τη συγκίνηση που μπορεί να εκλύσει, τόσο η κοινωνία
γίνεται ανθεκτικότερη στα σοκ και οι συναισθηματικές μας αντιδράσεις όλο και
πιο δυσκίνητες;

Ότι όσο η μικρή οθόνη πλημμυρίζει στον πόνο και τη δραματοποιημένη υπερβολή ­
όταν πέφτει ένα αεροπλάνο ή όταν σκοτώνεται μια πριγκίπισσα στη θωρακισμένη
Μερσεντές της, όταν ο Άκης Πάνου γίνεται άθελα φονιάς ή όταν ο εισαγγελέας
ερωτεύεται την τρανσέξουαλ σταρ, όταν ο Νεμπιόλο αμφισβητεί τους αθλητικούς
αγώνες μας ή όταν ο Καρανταγί αμφισβητεί τις βραχονησίδες μας, όταν ένας
μαθητής συλληφθεί με ένα τσιγάρο χασίς στην τσέπη ή όταν οι τρελές αγελάδες
χτυπούν την πόρτα του χασάπη μας, όταν η κάμερα αποκαλύπτει αλυσοδεμένα παιδιά
με ειδικές ανάγκες ή όταν μια μάνα διηγείται κλαίγοντας στον Μάρκου πώς η κόρη
της έγινε πόρνη επειδή τη βίαζε ο αλκοολικός της πατέρας ­ όσο η αφήγηση της
ζωής γίνεται μόνον με όρους δράματος τόσο πιο αδιάφοροι γινόμαστε απέναντι στη
ζωή των άλλων;

Το υποστηρίζουν κάποιοι θεωρητικοί: ότι στο σύγχρονο περιβάλλον επικοινωνίας,
όχι μόνον τίποτε δεν μας σοκάρει πια, αλλά και ότι απέναντι και στα πιο ακραία
της ζωής λειτουργεί σαν ασπίδα και εμβόλιο η βεβαιότητα ότι η αναπαράστασή
τους στην τηλεόραση τα εκλογικεύει, τα σιδερώνει, τα κάνει ανεκτά… Κι ας μη
βιαστούν οι συνήθεις κυνηγοί μαγισσών να ρίξουν το φταίξιμο όλο στα μίντια,
στην τηλεόραση, στον Ευαγγελάτο… Το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο. Μέρος της
υστερίας του fin de siecle…

Πιο χειροπιαστή και άμεσα αντιμετωπίσιμη είναι μια άλλη, περισσότερο
«δημοσιογραφική» διάσταση του φαινομένου: Καθώς η ανάγκη παραγωγής όλο και πιο
έντονων συγκινήσεων καταπίνει τη συγκεκριμένη δημοσιογραφική έρευνα, τη
συγκεκριμένη αποκάλυψη, την εκλογικευμένη εξήγηση· και καθώς η υπερβολή των
εμπορεύσιμων συγκινήσεων αναζητεί την κάθαρσή της, μοιραία, σε κάποιον εύκολο
αποδιοπομπαίο τράγο ­ οι τραγωδίες έρχονται και παρέρχονται και τίποτε δεν
αλλάζει, κανείς υπεύθυνος στ’ αλήθεια δεν πληρώνει, κανένα συμπέρασμα δεν
βγαίνει. Παράδειγμα και η αεροπορική τραγωδία της Θεσσαλονίκης.

Όπου κινδυνεύουμε, πλέοντας στην υπερβολή, να φθάσουμε γρήγορα στον κορεσμό
και να περάσει και πάλι απαρατήρητο το κορυφαίο δίδαγμα αυτής της ιστορίας:
ότι και οι τραγωδίες και οι μεγάλες καταστροφές δεν πέφτουν από τον ουρανό.
Συντίθενται λίγο – λίγο, από την αδιαφορία ενός από εμάς, τη φυγοπονία κάποιου
άλλου, την αναβλητικότητα του ενός και τη διαφθορά του άλλου, από τη μοιραία
διαπλοκή ενός διεφθαρμένου και αναποτελεσματικού μηχανισμού διοίκησης με τη
συντεχνιακή ασυλία όποιου μικροσυμφέροντος θίγεται κάθε φορά και τη φίλαυτη
αφοσίωση των πολιτικά υπευθύνων στην αποφυγή κάθε «πολιτικού κόστους». Μια
διαπλοκή, που είχε κάνει κάποιον, κάποτε, να πει πως η Ελλάδα, απλώς, δεν
είναι χώρα κυβερνήσιμη…