ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Με τον Νάρκισσο ή με τον Προμηθέα;

Νέα σκέψη. Ο Χοακίν Εστεφανία (αριστερά) και ο συγγραφέας Αντόνιο Μουνιόθ Μολίνα, κατά την παρουσίαση του βιβλίου του πρώτου στη Μαδρίτη

«Οι παγκοσμιοποιη-μένες ουτοπίες έχουν τελειώσει, μαζί μ’ αυτές και η ενιαία
σκέψη. Καιρός για μια σκέψη εξ επιμειξίας, που θα συγκεντρώνει τα καλύτερα
στοιχεία από κάθε ιδεολογία».

ΣΤΗΝ Ισπανία, γράφει ο Χοακίν Εστεφανία στο νέο του βιβλίο, «πολιτικώς ορθό»
δεν είναι να υποστηρίζεις τις διακρίσεις υπέρ των γυναικών ή τη συνύπαρξη των
πολιτισμών (φαινόμενα που παρατηρούνται σχεδόν αποκλειστικά στις Ηνωμένες
Πολιτείες), αλλά να τάσσεσαι υπέρ της ενιαίας σκέψης. Πολιτικώς ορθές είναι οι
αξίες του οικονομικού φιλελευθερισμού όπως εκδηλώνονται στην καθημερινή ζωή,
στις κυβερνήσεις, στα πανεπιστήμια, στα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στα
εργαστήρια ιδεών και στα μέσα ενημέρωσης. Η ενιαία σκέψη προσπαθεί να κτίσει
μια κλειστή ιδεολογία, που υπερβαίνει τα όρια της οικονομίας και υποστηρίζει
ότι αυτός που κυβερνά είναι η αγορά και έργο των κυβερνήσεων είναι να
διαχειρίζονται αυτά που υπαγορεύει η αγορά.

Ο Χοακίν Εστεφανία είναι πρώην διευθυντής και νυν σύμβουλος έκδοσης της «Ελ
Παΐς» και το βιβλίο του, που παρουσίασε την περασμένη Τρίτη στη Μαδρίτη,
λέγεται «Ενάντια στην ενιαία σκέψη» (εκδ. Taurus). Όπως εξήγησε, στόχος του
είναι να θέσει υπό αμφισβήτηση αυτά που μας σερβίρουν τα τελευταία χρόνια οι
«ειδικοί» ως προφανή. Ένα παράδειγμα: η οικονομική ανάπτυξη οδηγεί αυτομάτως
στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Ή: ο οικονομικός φιλελευθερισμός οδηγεί πάντα
στη δημοκρατία. Είναι κρίμα, είπε ο συγγραφέας, που η Ισπανία εισέρχεται σε
μια «φιλελεύθερη» μεταβατική περίοδο την ώρα ακριβώς που γειτονικές χώρες όπως
η Γαλλία, η Ιταλία και η Βρετανία αρχίζουν να αμφισβητούν τα δόγματα της
ενιαίας σκέψης.

Και ως προς τη Γαλλία, πιθανότατα έχει δίκιο. Δικαιολογείται όμως η αισιοδοξία
του για τις άλλες δύο χώρες; Ή, ας πούμε, για την Ελλάδα; Και δεν είχε δίκιο ο
ισπανός λογοτέχνης Αντόνιο Μουνιόθ Μολίνα, επίσης παρών στην παρουσίαση του
βιβλίου, που επέκρινε τα κόμματα της ευρωπαϊκής Αριστεράς και τα πανεπιστήμια
επειδή δεν ασχολούνται με προβληματισμούς σαν αυτούς που περιέχονται στο
συγκεκριμένο βιβλίο;

Η ενιαία σκέψη έχει φτάσει σε τέτοια επίπεδα εξτρεμισμού, τονίζει ο ισπανός
δημοσιογράφος στο βιβλίο του, ώστε ακόμη και στις τάξεις των συντηρητικών
έχουν υψωθεί φωνές ­ με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Τζωρτζ Σόρος ­ που
προειδοποιούν για τις επιπτώσεις που θα έχει η άτεγκτη εφαρμογή των δογμάτων
της. Αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι να κατακτήσουμε νέες μορφές σκέψης. Να
απελευθερώσουμε τη σκέψη μας από τους ιδεολογικούς σφιγκτήρες του παρελθόντος
­ που είναι χρήσιμοι σε άλλες περιστάσεις ­ και από τη σιγουριά των δογμάτων.
Να διαλέξουμε τα καλύτερα στοιχεία από κάθε δόγμα και να συγκροτήσουμε μια
ιδεολογία εξ επιμειξίας. Γιατί δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να
αντιμετωπίζεις την ενιαία σκέψη με μια άλλη κλειστή σκέψη.

Όσο για τους διανοούμενους, μπορούν να ακολουθήσουν είτε τον Νάρκισσο είτε τον
Προμηθέα. Ο πρώτος ήταν ερωτευμένος με τον εαυτό του, ο δεύτερος επενέβη υπέρ
του ανθρωπίνου γένους.