ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κεντροαριστερά και κατενάτσιο

Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε εδώ στα «ΝΕΑ». Ο δημοσιογράφος έκανε τη συνήθη
ερώτηση ­ και για την Κεντροαριστερά τι γνώμη έχετε; Και ο πολιτικός έδωσε μια
ασυνήθη απάντηση ­ πως αντί της Κεντροαριστεράς η καρδιά του διαλέγει σκέτη Αριστερά.

Το γεγονός ότι τη γενναία αυτή απάντηση δεν έδωσε κάποιος εκ των Ταλιμπάν της
ορθοδοξίας, αλλά στέλεχος ενός κατ’ εξοχήν «κεντρώου» στην πολιτική μας
γεωγραφία κόμματος και, επιπλέον, επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέλος
δηλαδή της γκρίζας και ήκιστα αριστερής ευρω-γραφειοκρατίας, θα μπορούσε να
είναι μια περαιτέρω υπογράμμιση της γενναιότητος της απάντησής του. Ή θα
μπορούσε να είναι μία ακόμη απόδειξη ότι αυτή η περί Κεντροαριστεράς συζήτηση,
που επί δύο χρόνια μας ταλαιπωρεί, εξελίσσεται εν πλήρη συγχύσει…

Τι, τέλος πάντων, είναι αυτή η περιλάλητη Κεντροαριστερά;

Είναι, προφανώς, εν πρώτοις, ένα σχέδιο πολιτικής συμμαχίας. Κατά το πρότυπο
της Ιταλίας, όπου με κορμό τους πρώην κομμουνιστές, με πρωθυπουργό έναν
κεντρώο, και λαϊκό σταρ έναν «απολιτί» εισαγγελέα, συγκροτείται ένα
κυβερνητικό μπλοκ. Είτε, κατά το πρότυπο της Γαλλίας, όπου οι κομμουνιστές
μετέχουν σε μια κυβέρνηση υπό τον σοσιαλιστή Ζοσπέν, που ιδιωτικοποιεί τις
τηλεπικοινωνίες. Είτε, τέλος, κατά το γερμανικό πρότυπο, όπου η εκεί εκδοχή
ριζοσπαστικής Αριστεράς, οι Πράσινοι, προσανατολίζονται σε εκλογική σύμπραξη
με τους δεξιότερους παρά ποτέ Σοσιαλδημοκράτες, για να εκπαραθυρώσουν τον
αιωνόβιο καγκελάριο Κολ.

Θα μπορούσε κάποιο από αυτά τα πρότυπα να εισαχθεί και στην Ελλάδα; Θεωρητικά,
ναι. Μεταξύ Συνασπισμού και σημιτικού ΠΑΣΟΚ, οι πραγματικές διαφορές έχουν από
καιρό γίνει δυσδιάκριτες. Μα είναι προφανές ότι οι συμμαχίες γίνονται όταν και
οι δύο πλευρές έχουν κάτι να κερδίσουν. Και ο ΣΥΝ, προς το παρόν, φαίνεται να
πιστεύει ότι έχει περισσότερα να κερδίσει αν περιμένει να εισπράξει,
συναγωνιζόμενος Τσοβόλα και ΚΚΕ, τη φθορά του κυβερνώντος κόμματος, παρά αν
συμμεριστεί τις ευθύνες του.

Υπ’ αυτήν την έννοια η Κεντροαριστερά αποτελεί για τα καθ’ ημάς μια χίμαιρα.
Μα με μια άλλη έννοια, η Κεντροαριστερά είναι ήδη μια πραγματικότητα στη ζωή μας.

Γιατί η Κεντροαριστερά δεν είναι μόνον, και δεν είναι κυρίως, μια τακτική
συμμαχιών. Με αμιγή και άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο Τονι Μπλερ (όπως ο
Φελίπε Γκονζάλες, πριν απ’ αυτόν) είναι σήμερα ο πρωτομάστορας μιας ευρωπαϊκής
Κεντροαριστεράς ­ όπου ο όρος υποδηλώνει όχι συμμαχίες, μα ένα πολιτικό
πρόγραμμα.

Ένα πρόγραμμα με κοινά, πανευρωπαϊκά χαρακτηριστικά, που θα μπορούσε εύκολα να
συνοψιστεί στο ευφυολόγημα «να κυβερνούν οι αριστεροί, μα με το πρόγραμμα των
δεξιών». Μοιάζει, πράγματι, οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι να αποφάσισαν να αναθέσουν
στους «αριστερούς» τη διαχείριση μιας κατάστασης, που οι δεξιοί ευαγγελίστηκαν
και προφήτευσαν: τη μετάβαση από το παλιό, σοσιαλδημοκρατικό κατά βάσιν,
μοντέλο, που είχε για κέντρο και κινητήριο μοχλό του το κράτος, σ’ ένα νέο
μοντέλο όπου οι παραδοσιακές, κρατικοκεντρικές πολιτικές ανάπτυξης ή
κοινωνικής πρόνοιας αποδομούνται.

Και δεν τους ψηφίζουν για να εμποδίσουν ή να ανατρέψουν τις αναπότρεπτες
αλλαγές. Μα για να τις διαχειριστούν, με έναν τρόπο που να αμβλύνει τις πιο
ακραίες και διαλυτικές της κοινωνικής συνοχής επιπτώσεις τους, και να
συγκρατήσουν κάπως την τάση για όλο και μεγαλύτερο άνοιγμα της ψαλίδας των
ανισοτήτων. Ένα «κατενάτσιο», δηλαδή, είναι αυτή η Κεντροαριστερά ­ κι όπως
στο ποδόσφαιρο, έτσι και στην πολιτική, το κατενάτσιο είναι η λύση ανάγκης των αδυνάτων.

Όποιος το θεωρεί αυτό ασήμαντο, θα πρέπει να αγνοεί (ή να περιφρονεί) τη
δυστυχία που σωρεύει η άλλη, η φιλελεύθερη, θατσερική διαχείριση αυτών των
ίδιων διαδικασιών αλλαγής που υφίστανται οι ευρωπαϊκές κοινωνίες. Ή θα πρέπει
να ξεχνά ότι με το κατενάτσιο, η Ίντερ ήταν κάποτε η βασίλισσα της Ευρώπης.

Όταν, λοιπόν, κάποιος αντιπαραθέτει την Αριστερά στην Κεντροαριστερά, και
εννοεί ότι θα έπρεπε οι σοσιαλιστές να κυβερνούν όχι με τον νέο,
«εκσυγχρονιστικό», αλλά με τον παλιό, τον «παπανδρεϊκό» τρόπο, λέει μια
ανοησία ή απλώς δημαγωγεί. Μα όταν κάποιος αντιπαραθέτει στην ανάγκη της
διαχείρισης, της κοινωνικής άμυνας, την υπέρτερη ανάγκη ενός νέου ονείρου,
ενός νέου κινούντος οράματος, όταν αντιπαραθέτει μιαν επιθετική Αριστερά του
μέλλοντος, στη σημερινή Κεντροαριστερά του κατενάντσιο, τότε ναι, η
αντιπαράθεση έχει νόημα.