Οι 14 «άγνωστες» άδειες

«Γιάννη, το ξέρεις ότι ως γονείς δικαιούμαστε άδεια για να παρακολουθήσουμε τη
σχολική επίδοση των παιδιών μας;», ρώτησα τον φίλο μου. Με κοίταξε με απορία.
«Όχι, φυσικά», μου απάντησε.ΕΚΑΝΑ το ίδιο ερώτημα και σε δυο-τρεις γνωστούς
και διαπίστωσα ότι είχαν πλήρη άγνοια για το θέμα. Κι όμως! Υπάρχουν και οι
«άγνωστες» άδειες.

Άδειες με ή χωρίς αποδοχές, που δεν τις χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι για τον
απλούστατο λόγο ότι δεν τις γνωρίζουν. Και δεν μιλάμε για την κανονική άδεια ­
που συνήθως όλοι την παίρνουμε το καλοκαίρι ­ αλλά για μια σειρά αδειών που
ισχύουν στον ιδιωτικό τομέα. Οι βασικότερες από αυτές τις άδειες είναι:

* Σχολική άδεια: Πρόκειται για άδεια που χορηγείται στους εργαζόμενους γονείς
προκειμένου να παρακολουθήσουν τη σχολική επίδοση των παιδιών τους. Η άδεια
χορηγείται σε εργαζόμενους που έχουν παιδιά ηλικίας μέχρι 16 ετών. Την άδεια
δικαιούνται και οι γονείς των οποίων τα παιδιά πηγαίνουν στο νηπιαγωγείο.

Η άδεια αυτή είναι με αποδοχές. Η άδεια χορηγείται στον ένα από τους δύο
γονείς. Αν και οι δύο γονείς απασχολούνται αποφασίζουν με κοινή συμφωνία κάθε
φορά ποιος από τους δύο θα πάρει την άδεια.

Πάντως η άδεια αυτή και για τους δύο γονείς δεν μπορεί να υπερβαίνει κάθε
χρόνο τις 4 εργάσιμες ημέρες.

* Γονική άδεια ανατροφής παιδιών: Τη γονική άδεια δικαιούται ο εργαζόμενος
γονιός όταν έχει συμπληρώσει ένα έτος εργασίας στον εργοδότη και σε επιχείρηση
η οποία απασχολεί τουλάχιστον 50 εργαζόμενους και ο άλλος γονιός επίσης
εργάζεται.

Στην περίπτωση αυτή δικαιούται να πάρει άδεια μέχρι να συμπληρώσει το παιδί
ηλικία 3 ετών. Η άδεια είναι χωρίς αποδοχές και η διάρκειά της μπορεί να
φθάσει έως 3,5 μήνες για κάθε γονέα. Η άδεια αυτή χορηγείται με βάση τη σειρά
προτεραιότητας των αιτήσεων των ενδιαφερομένων.

Μετά τη λήξη της αδείας ο εργαζόμενος πρέπει να επανέλθει στην εργασία του,
ενώ για το χρόνο της απουσίας του δικαιούται να συνεχίσει την ασφάλισή του
αλλά καταβάλλοντας το σύνολο των εισφορών.

* Άδεια θηλασμού – φροντίδας παιδιών: Οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται για
το θηλασμό και τις υπόλοιπες φροντίδες ανατροφής του παιδιού και για 2 έτη
μετά τον τοκετό, να διακόπτουν την εργασία τους για 1 ώρα την ημέρα ή να
προσέρχονται αργότερα 1 ώρα κάθε ημέρα ή να αποχωρούν νωρίτερα κατά 1 ώρα κάθε
ημέρα. Ύστερα από συμφωνία με τον εργοδότη, η μείωση του χρόνου εργασίας
μπορεί να ορισθεί σε 2 ώρες για 1 χρόνο μετά τον τοκετό. Την άδεια απουσίας
για λόγους φροντίδας παιδιού μπορεί εναλλακτικά να ζητήσει και ο πατέρας,
εφόσον δεν κάνει χρήση η εργαζόμενη μητέρα. Το μειωμένο ωράριο για τη φροντίδα
των παιδιών θεωρείται και αμείβεται ως χρόνος εργασίας.

* Άδεια μαθητών – σπουδαστών: Η άδεια αυτή, διάρκειας 30 εργάσιμων ημερών κατ’
ανώτατο όριο το χρόνο, χορηγείται στους εργαζόμενους μαθητές ή σπουδαστές ή
φοιτητές εκπαιδευτικών μονάδων οποιουδήποτε τύπου και οποιασδήποτε βαθμίδας
του Δημοσίου ή μονάδων που εποπτεύονται με οποιοδήποτε τρόπο από αυτό και
απέχουν από την εργασία τους για συμμετοχή τους στις εξετάσεις. Οι
μαθητές-σπουδαστές-φοιτητές δεν πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 28ο έτος της
ηλικίας τους, ενώ για να πάρουν αυτή την άδεια πρέπει να έχουν συμπληρώσει ένα
έτος συνεχούς απασχόλησης. Αντίθετα, ανεξάρτητα από το χρόνο απασχόλησής τους
χορηγείται η ίδια άδεια με τις ίδιες προϋποθέσεις στους εργαζόμενους μαθητές,
σπουδαστές, φοιτητές νυκτερινών εκπαιδευτικών μονάδων όλων των βαθμίδων.

* Άδεια χωρίς αποδοχές: Η άδεια αυτή χορηγείται ύστερα από συμφωνία εργοδότη
και μισθωτού. Έτσι η χορήγηση αυτής της αδείας δεν μπορεί να επιβληθεί
μονομερώς από τη μία ή άλλη πλευρά.

* Άδεια εκλογών: Όλες οι επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα είναι υποχρεωμένες
να χορηγήσουν στο προσωπικό τους ειδική άδεια με αποδοχές για την άσκηση του
εκλογικού τους δικαιώματος.

Η άδεια αυτή δεν συμψηφίζεται με την κανονική άδεια. Ο αριθμός των ημερών
αδείας εξαρτάται από την απόσταση. Η άδεια αυτή δεν υπερβαίνει τις 3 εργάσιμες ημέρες.

* Άδεια λόγω ασθένειας μελών οικογένειας: Η άδεια αυτή διάρκειας 6 εργασίμων
ημερών (χωρίς αποδοχές) μπορεί να την πάρουν οι μισθωτοί που έχουν πλήρη
απασχόληση σε περίπτωση ασθένειας εξαρτωμένων παιδιών ή άλλων μελών της
οικογένειας. Η άδεια αυτή αυξάνεται σε 8 εργάσιμες ημέρες αν ο δικαιούχος
προστατεύει δύο παιδιά και σε 10 εργάσιμες αν προστατεύει περισσότερα από δύο.

* Άδεια γάμου – γέννησης παιδιού: Από το 1993 με την Εθνική Γενική Συλλογική
Σύμβαση Εργασίας όλοι οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα δικαιούνται να πάρουν
άδεια γάμου 5 εργασίμων ημερών με αποδοχές η οποία δεν συμψηφίζεται με την
ετήσια κανονική άδεια.

Σε περίπτωση γέννησης παιδιού, ο πατέρας δικαιούται μία ημέρα άδεια με
αποδοχές για κάθε παιδί. Μεγαλύτερης διάρκειας άδεια γάμου δικαιούνται
διάφοροι κλάδοι εργαζομένων μέσα από τις συμβάσεις τους.

* Άδεια συνδικαλιστικής επιμόρφωσης: Εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις που
απασχολούν περισσότερα από 100 άτομα, δικαιούνται επιπρόσθετα έως 14 ημέρες
άδεια το χρόνο, με σκοπό τη συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης και
επιμόρφωσης συνδικαλιστικών στελεχών εφόσον επιλέγονται από τη ΓΣΕΕ και έχει
καταρτισθεί από τη ΓΣΕΕ συγκεκριμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης που θα καλύπτει τη
διάρκεια της άδειας. Οι επιλεγέντες δεν μπορεί να είναι λιγότεροι από 3 και
περισσότεροι από 15.

* Άδεια μητρότητας: Οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται άδεια μητρότητας
συνολικής διάρκειας 16 εβδομάδων. Οι 8 εβδομάδες χορηγούνται υποχρεωτικά πριν
από την πιθανή ημερομηνία τοκετού και οι υπόλοιπες 8 μετά τον τοκετό.

* Άδεια αναπήρων: Οι εργαζόμενοι που προστατεύονται από το νόμο 1648/86 (άτομα
με ειδικές ανάγκες κ.λπ.) δικαιούνται να πάρουν από τον εργοδότη τους κάθε
έτος άδεια με αποδοχές διάρκειας 6 εργασίμων ημερών επιπλέον της κανονικής αδείας.

ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

Όσον αφορά το Δημόσιο, ο νέος υπαλληλικός κώδικας, που εντός του Νοεμβρίου
αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή, εισάγει νέο καθεστώς στη χορήγηση των
αδειών. Μεταξύ άλλων προβλέπεται (αναλυτική παρουσίαση του νέου καθεστώτος των
αδειών των δημοσίων υπαλλήλων έγινε από «ΤΑ ΝΕΑ» στις 10.6.1997) η χορήγηση
στον δημόσιο υπάλληλο αδείας άνευ αποδοχών διάρκειας 1 μηνός εντός του ίδιου
ημερολογιακού έτους. Επίσης προβλέπεται στους υπαλλήλους του Δημοσίου, των
ΝΠΔΔ και ΟΤΑ, η χορήγηση αδείας άνευ αποδοχών, συνολικής διάρκειας 2 ετών,
ύστερα από αίτησή τους και γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου για σοβαρούς
ιδιωτικούς λόγους.