ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Αιρετικοί και πρόδρομοι

Νέα πολιτική σεζόν ξεκίνησε και η πρεμιέρα επιφύλασσε στο φιλοθεάμον κοινό
«χάπενιγκ» που έμοιαζαν με περίληψη προηγουμένων. Τουτέστιν, το έργο το έχουμε
ξαναδεί: Στη Ν.Δ. ένας από τους βουλευτές, που δεν κοινωνούν της αγαλλιάσεως
για τα ηγετικά χαρίσματα του Κ. Καραμανλή, τον απεκάλεσε… Έβερτ.

Και εσχίσθη το καταπέτασμα και εκινήθησαν οι αψίκοροι περί τα πειθαρχικά και
προέκυψαν και μερικά πρωτοσέλιδα.

Από την άλλη δε πλευρά, στο ΠΑΣΟΚ, ο συνασπισμός των, παντί τρόπω και για
διάφορους λόγους, αντι-εκσυγχρονιστών άδραξε την πρώτη ευκαιρία που του εδόθη
για να δείξει τα δόντια του στις κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες και να τσαλακώσει
τις υποψηφιότητες που είχαν το χρίσμα της ηγεσίας.

«Σιγά τα αίματα» ­ θα έλεγαν πολλοί. Και σιγά την είδηση. Όντως: από μόνα τους
τα «χάπενινγκ» της πρεμιέρας μοιάζουν επεισόδια ανάξια λόγου. Αντιπροσωπεύουν,
όμως, αυτό που μοιάζει να γίνεται, τα τελευταία χρόνια, κανόνας, τρόπος ζωής,
«λάιτ μοτίφ» στο πολιτικό μας πράγμα.

Όσο η κυβερνητική πράξη ­ στα όρια που την περιορίζει ο στενός κορσές του
διεθνούς περιβάλλοντος ­ κάνει τα δύο μεγάλα κυβερνητικά κόμματα να μοιάζουν
σαν δύο σταγόνες νερό, όσο τα σύνορα ανάμεσά τους γίνονται δυσδιάκριτα, όσο
προσεγγίζουν μέχρι πλήρους συμπτώσεως οι κυβερνητικές πρακτικές, τόσο
μεγεθύνονται τα εσωκομματικά προβλήματα και χαλαρώνει η συνοχή και η πειθαρχία
στις τάξεις του πολιτικού τους προσωπικού.

Όσο δυσκολεύονται οι ψηφοφόροι να διακρίνουν διαφορές ­ στην κυβερνητική
πράξη, όχι στον εξαγγελτικό λόγο, την εικόνα, το κλίμα ­ τόσο διευκολύνονται
οι βουλευτές να διαλέγουν φυγόκεντρες τροχιές και τόσο πληθαίνουν οι
αιρετικοί. Αυθεντικοί αιρετικοί και ερζάτς. Γνήσια διαφωνούντες και υψώνοντες
σημαία αιρετικής ευκαιρίας, χάριν δημοσιότητας και, γενικώς, ντόρου.

Το πράγμα μοιάζει, από πρώτη ματιά, αντιφατικό και παράδοξο. Αφού οι μεγάλες
διαχωριστικές γραμμές ξεθωριάζουν, αφού ο ανταγωνισμός των κομμάτων δεν
θυμίζει πια συγκρούσεις «σκότους και φωτός», αφού η εναλλαγή των κομμάτων στην
εξουσία δεν έχει πια τον αλλοτινό δραματικό της χαρακτήρα, δεν θα ήταν λογικό
να περιμένει κανείς και στο εσωτερικό των κομμάτων να βασιλεύει η ομόνοια, η
ομοιομορφία, η απέραντη πλήξη;

Συμβαίνει το αντίθετο… Και η τηλεόραση, με τα παράθυρά της και την ακόρεστη
δίψα της για εφήμερα και εύπεπτα σκάνδαλα, για εφήμερους και εύπεπτους ήρωες,
κατηγορείται συχνά ως η αιτία του κακού. Κατηγορείται, δηλαδή, άλλοτε ότι
μεγαλοποιεί ασήμαντα επεισόδια, άλλοτε ότι κεντρίζει τη ματαιοδοξία των
πολιτευτών, παρασύροντάς τους στην εφήμερη δόξα του αιρετικού «κιου», και
άλλοτε ­ σοβαρότερα ­ ότι επιβάλει στην πολιτική διαδικασία, αφυδατώνοντάς
την, τους νόμους, του κανόνες, τα ήθη και τους ρυθμούς της βιομηχανίας του
θεάματος. Ότι κάνει την πολιτική ­ όπως είπε κάποτε ένας Αμερικανός ειδικός ­
«κάτι μεταξύ δραματικού σίριαλ και κωμωδίας καταστάσεων». Έτσι ώστε να
φθάνουμε στο παράδοξο των δημοσκοπήσεων ­ να έχουμε «δημοφιλείς» πολιτικούς
και «αντιπαθή» κόμματα, να έχουμε δύο πολιτικούς αρχηγούς, Σημίτη και
Καραμανλή, με υψηλή δημοτικότητα, την ώρα που τα κόμματά τους και οι πολιτικοί
θεσμοί βυθίζονται στην αναξιοπιστία ή μαραζώνουν στην γενική αδιαφορία.

Θα ήταν, όμως, υπερβολή και απλοποίηση να αποδοθούν όλες οι μεταλλάξεις του
πολιτικού πράγματος στην επίδραση των μίντια. Ίσως να είναι η ίδια η
ομοιομορφία των πολιτικών που προκαλεί τις φυγόκεντρες τάσεις των πολιτευτών:
Παγώνοντας το ενδιαφέρον των πολιτών και αιχμαλωτίζοντας την πολιτική
διαδικασία σε μια έρημο αδιαφορίας, απ’ όπου οι πιο ανήσυχοι επιχειρούν να αποδράσουν.

Ίσως, ακόμη, να είναι αυτά τα φαινόμενα εσωκομματικής ανυπακοής οι ενδείξεις
βαθύτερων τεκτονικών μετατοπίσεων που κάνουν τις ουσιαστικές και κρίσιμες
διαχωριστικές γραμμές να μην περνούν πια ανάμεσα στα κόμματα, αλλά να τα
διασχίζουν. Και να διαμορφώνονται κρίσιμα πολιτικά μέτωπα (στα εθνικά θέματα
π.χ. ή σε μεγάλα κοινωνικά προβλήματα, όπως τα ναρκωτικά) που φέρνουν σε
αντιπαράθεση όχι πια κομματικά μπλοκ αλλά νέους συνασπισμούς που σχίζουν τα
κόμματα στα δύο.

Ίσως, τέλος, να μπορεί να διακρίνει κανείς πίσω από το επεισοδιακό και συχνά
γελοίο των εσωκομματικών τριβών που τροφοδοτούν καθημερινά την πολιτική μας
ειδησεογραφία, την αγωνία για ένα νέο τύπο πολιτικής, διαφοροποιημένο από τα
πρότυπα της δεκαετίας του ’70, που να ανταποκρίνεται σε μια νέα «ζήτηση»
πολιτικής από την κοινωνία. Αν είναι έτσι, τα εσωκομματικά δράματα και οι
κωμωδίες που καθημερινά παρακολουθούμε μπορεί να αποδειχθούν πρόδρομα
φαινόμενα μεγάλων αλλαγών που επίκεινται.