Δράση σε 4 μέτωπα

Το αδιέξοδο στο οποίο περιέρχεται το κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα της χώρας
φωτογραφίζει η έκθεση της Επιτροπής Σπράου.

Την έκθεση παρέδωσε χθες ο καθηγητής κ. Γ. Σπράος στα χέρια του Πρωθυπουργού
κ. Κ. Σημίτη. Το βασικό συμπέρασμα της Επιτροπής είναι ότι οι συντάξεις
βρίσκονται στον «αέρα» και ότι από το 2010 τα Ταμεία θα αδυνατούν να πληρώνουν.

Η έκθεση της Επιτροπής για το ασφαλιστικό, σε συνδυασμό με την αντίστοιχη που
έκανε ο ΟΟΣΑ, δημιουργούν ένα βαρύ κλίμα, που εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τις
διεργασίες, οι οποίες θα ξεκινήσουν από τις αρχές του 1998 και θα έχουν στόχο
τη διαμόρφωση ενός συνολικού πακέτου μέτρων για τις παρεμβάσεις στο
ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι τόσο η
έκθεση του ΟΟΣΑ όσο και η έκθεση Σπράου επικεντρώνονται στα προβλήματα που
αντιμετωπίζει το ασφαλιστικό σύστημα στην Ελλάδα, καθώς και στις αιτίες που τα
έχουν δημιουργήσει. Και οι δύο εκθέσεις αποφεύγουν να προτείνουν συγκεκριμένα
μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, αφήνοντάς τα για τον κοινωνικό διάλογο.

ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι απόψεις επικεντρώνονται στο
δημογραφικό, στις επιπτώσεις από τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων, καθώς
και στις στρεβλώσεις (αναπηρικές συντάξεις, βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα),
που υπάρχουν στο ασφαλιστικό σύστημα. Έτσι, χωρίς να εξειδικεύονται
συγκεκριμένα μέτρα, ουσιαστικά υποδεικνύονται οι χώροι στους οποίους θα πρέπει
να υπάρξουν παρεμβάσεις. Πρόκειται δηλαδή για την αύξηση των ορίων
συνταξιοδότησης, την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των συντάξεων, την
κατάργηση χαριστικών ρυθμίσεων, καθώς και την ενίσχυση του ανταποδοτικού
χαρακτήρα του συστήματος (παροχή ασφαλιστικών καλύψεων και συνταξιοδότησης με
βάση τις εισφορές).

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ

Πάντως, χθες, οι οικονομικοί παρατηρητές διατύπωναν την εκτίμηση ότι και η
έκθεση αυτή θα προκαλέσει διαφωνίες και κλίμα αντιπαράθεσης σε όλους τους
εμπλεκόμενους με το ασφαλιστικό φορείς.

Το κεντρικό μήνυμα που στέλνει η έκθεση είναι ότι αν δεν ληφθούν μέτρα για την
επανεξέταση του σημερινού καθεστώτος κοινωνικής ασφάλισης και χορήγησης
συντάξεων, τότε το 2010 τα ασφαλιστικά ταμεία θα αδυνατούν να καταβάλλουν τις
συντάξεις. Σύμφωνα με την έκθεση, κύρια αιτία είναι το οξύ δημογραφικό
πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα και το οποίο έχει ως συνέπεια όλο και
περισσότεροι να βγαίνουν για συνταξιοδότηση, ενώ όλο και πιο λίγοι να είναι οι
εργαζόμενοι που μπαίνουν στην αγορά εργασίας και καταβάλλουν εισφορές για την
κάλυψη των συντάξεων. Έτσι, τα Ταμεία οδηγούνται σταδιακά σε οικονομικό αδιέξοδο.

Ο καθηγητής Γ. Σπράος έχει παραδώσει στον Πρωθυπουργό Κ. Σημίτη την έκθεση της επιτροπής, στην οποία προεδρεύει, για το ασφαλιστικό σύστημα. Τώρα ο Πρωθυπουργός θα μελετήσει τις επισημάνσεις που γίνονται και θα δώσει το «πράσινο φως» για τη δημοσιοποίησή της

ΣΕ Ο,ΤΙ αφορά τις στρεβλώσεις του ισχύοντος συστήματος, οι κυριότερες που
εντοπίζονται στην έκθεση είναι:

1 Ο μεγάλος αριθμός των επαγγελμάτων που έχουν χαρακτηρισθεί βαρέα και
ανθυγιεινά (σχετικό ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε χθες στα «ΝΕΑ») με αποτέλεσμα να
είναι σημαντικά υψηλό το ποσοστό των συνταξιούχων που λαμβάνουν τέτοιες
συντάξεις προκαλώντας αυξημένο κόστος για τα Ταμεία. Υπολογίζεται ότι το 50%
των συνταξιούχων λαμβάνουν συντάξεις ανθυγιεινών επαγγελμάτων. Πρόκειται
δηλαδή για περίπου 950.000 συνταξιούχους από το σύνολο των 1.800.000
συνταξιούχων. Έτσι δίνεται η κατεύθυνση για επανεξέταση των κριτηρίων με τα
οποία γίνεται ο χαρακτηρισμός των επαγγελμάτων ως βαρέων και ανθυγιεινών ή μη.

2Το μεγάλο ποσοστό στο οποίο ανέρχονται οι αναπηρικές συντάξεις. Εκτιμάται ότι
οι αναπηρικές συντάξεις φθάνουν σήμερα στο 35% των συντάξεων από τα Ταμεία
(πλην των συντάξεων του ΙΚΑ) και επισημαίνεται ότι το ισχύον σύστημα χορήγησής
τους χαρακτηρίζεται από χαλαρότητα στα κριτήρια χορήγησης τέτοιων συντάξεων.
Στην ουσία προτείνεται η επανεξέταση του τρόπου χορήγησης των συντάξεων για
λόγους αναπηρίας.

3 Η μεγάλη επιβάρυνση που προκαλείται σε ορισμένα Ταμεία από τον τρόπο
υπολογισμού των συντάξεων. Ετσι δίνεται η κατεύθυνση για αλλαγή του ισχύοντος
συστήματος υπολογισμού του ύψους των συντάξεων. Από τα Ταμεία αυτά δεν
αποκλείεται το Δημόσιο.

4Η σημαντική αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων που έχει προκληθεί από την
εφαρμογή του καθεστώτος πρόωρης συνταξιοδότησης. Αποτέλεσμα αυτού του μέτρου,
που σε κάποιες περιπτώσεις λειτούργησε θετικά, είναι η αύξηση των δαπανών για
συντάξεις με παράλληλη μείωση των εισφορών.

5 Το γεγονός ότι υπάρχουν Ταμεία που οι ασφαλισμένοι τους δεν έχουν καταβάλει
ασφαλιστικές εισφορές με αποτέλεσμα το κόστος να το πληρώνει ο προϋπολογισμός.
Αναφέρεται χαρακτηριστικά η περίπτωση του ΟΓΑ.

6 Η πολυδιάσπαση των Ταμείων με συνέπεια το ισχύον σύστημα κοινωνικής
ασφάλισης να γίνεται περίπλοκο και ευπαθές σε πιέσεις ομάδων ασφαλισμένων για
απόκτηση προνομίων. Αν και στην έκθεση δεν προτείνεται η ενοποίηση των
Ταμείων, αυτή είναι μια από τις κατευθύνσεις των κυβερνητικών προθέσεων, οι
οποίες πάντως θα οριστικοποιηθούν αφού προηγηθεί ο κοινωνικός διάλογος με τους φορείς.