ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πράγματι, πολύ ωραίο πλιάτσικο

Εκσυγχρονισμένοι επαίτες. «Τηλεφωνήστε στη μητέρα σας: 2 δολάρια» (από τον Νιού Γιόρκερ)

Πεζό θέμα, καθόλου «γκλάμορους», η φτώχεια. Και άμα τη συνδέσεις και με την
εγκληματικότητα, κινδυνεύεις να σηκώσει τα φρύδια του ο αναγνώστης και να σου
πει βαριεστημένα: «Για νέο μας το λες;»

Η ΘΕΡΙΝΗ ραστώνη δεν εμπόδισε πανεπιστήμια και οργανισμούς της Βρετανίας να
συνεχίσουν να αναθέτουν και να εκπονούν μελέτες γύρω από το σημαντικότερο
πρόβλημα της εποχής: τη φτώχεια. Δύο είναι τα βασικότερα συμπεράσματα των
μελετών που δόθηκαν στη δημοσιότητα αυτό το καλοκαίρι. Το πρώτο είναι ότι η
φτώχεια συνδέεται άρρηκτα με την εγκληματικότητα. Οι νεαροί εγκληματίες
προέρχονται κυρίως από φτωχές οικογένειες, που ζουν εγκαταλελειμμένες από την
Πολιτεία σε φτωχογειτονιές και δεν έχουν να προσφέρουν στα παιδιά τους παρά
πλήξη και απόγνωση. Όταν μεγαλώσουν, τα παιδιά αυτά θα βρουν συχνά καταφύγιο
στα ναρκωτικά και το έγκλημα και θα καταλήξουν στη φυλακή: απ’ αυτά τα παιδιά
είναι κατειλημμένο σήμερα το 25% των κελιών.

Κοινοτοπίες; Ασφαλώς. Μόνο που καμιά κυβέρνηση, σοσιαλιστική ή φιλελεύθερη,
δεν λαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος στη ρίζα του. Η
φτώχεια θεωρείται αναπόφευκτο (ή μήπως αναγκαίο;) προϊόν των νόμων της αγοράς
και η εγκληματικότητα αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με την καταστολή. Οι
πραγματικοί υπεύθυνοι κυκλοφορούν ελεύθεροι. Η Μάργκαρετ Θάτσερ περνάει τον
καιρό της δίνοντας αδρά αμειβόμενες διαλέξεις ανά τον κόσμο. Κανείς δεν θα την
κατηγορήσει για το γεγονός ­ όπως δείχνει έρευνα του Πανεπιστημίου του
Μπρίστολ ­ ότι την τελευταία 15ετία άλλα 3,5 εκατομμύρια Βρετανοί πέρασαν στην
κατηγορία των φτωχών, που φθάνουν σήμερα τα 11 εκατομμύρια. Κανείς δεν σκάει ­
και λιγότερο απ’ όλους βέβαια η «Σιδηρά Κυρία» ­ που την περίοδο 1979-1992 το
εισόδημα του πιο φτωχού 10% του πληθυσμού μειώθηκε κατά 17%, ενώ την ίδια
περίοδο τα κέρδη των πλουσίων πολλαπλασιάστηκαν.

Η κ. Θάτσερ διέλυσε την Αγγλία: αυτό είναι το δεύτερο, εξίσου γνωστό με το
πρώτο, συμπέρασμα των μελετών. Στο συναρπαστικό του βιβλίο «Τι ωραίο
πλιάτσικο!» (εκδ. Πόλις, 1997), ο Τζόναθαν Κόου παραθέτει με γλαφυρό τρόπο
τους μηχανισμούς που χρησιμοποιήθηκαν. Πώς χτυπήθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Με τι τρόπους εξαγοράστηκαν υγιείς επιχειρήσεις από πολυεθνικές που στη
συνέχεια καταλήστεψαν τα συνταξιοδοτικά τους ταμεία για να στηρίξουν άσχετες
δραστηριότητές τους. Πώς άνθησε, με κρατική ενίσχυση ή κάλυψη, το εμπόριο
όπλων. Πώς χρηματοδοτήθηκε η εντατική εκτροφή πουλερικών και βοοειδών, με
αποτέλεσμα να πλουτίσουν επιχειρηματίες εις βάρος της δημόσιας υγείας. Πώς
αλώθηκαν τα μέσα ενημέρωσης και ο χώρος της τέχνης ώστε να πνιγεί κάθε
ενοχλητική άποψη, κάθε φωνή διαμαρτυρίας.

Αυτή η Βρετανία, που ­ όπως αναφέρεται στο επίμετρο του βιβλίου ­ ανέδειξε την
Μάργκαρετ Θάτσερ ως «σύμβολο ενός συλλογικού κακού χαρακτήρα», παρατίθεται εν
τούτοις συχνά ως πρότυπο ανάπτυξης. Διαφορετική στους τύπους, η συνταγή της
ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι επί της ουσίας η ίδια. Όλα για το ευρώ ­ η φτώχεια
και η ανεργία μπορούν να περιμένουν.