ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Όταν η κάμερα σκοτώνει

Πολλά χρόνια πριν ανακαλυφθεί η τηλεόραση, πολλά χρόνια πριν ανθήσει ο
ευγενής κλάδος των «παπαράτσι», ένας λαϊκός ήρωας, ο στρατηγός Πάντσο Βίλλα,
είχε υπογράψει, μες στη φωτιά της Μεξικανικής Επανάστασης, συμβόλαιο με μια
αμερικανική κινηματογραφική εταιρεία.

Το συμβόλαιο παραχωρούσε στους Αμερικανούς κινηματογραφιστές το αποκλειστικό
δικαίωμα να κινηματογραφούν τις μάχες και τις άλλες στρατιωτικές του
επιχειρήσεις. Είχε, μάλιστα, αναλάβει την υποχρέωση να μάχεται κατά το δυνατόν
στη διάρκεια της ημέρας, ώστε οι κάμερες, που τον ακολουθούσαν κατά πόδας, να
μπορούν να καταγράφουν τη δράση. Και ήταν τόσο συνεπής στο συμβόλαιό του ο
Πάντσο Βίλλα, ώστε κάποτε καθυστέρησε την επίθεση για την κατάληψη μιας πόλης,
επειδή το κινηματογραφικό συνεργείο δεν είχε προλάβει να έρθει! Όπως μερικά
χρόνια πριν, ο Τέντι Ρούσβελτ, στη διάρκεια του ισπανο-αμερικανικού πολέμου
του 1898, είχε ανακόψει την προέλαση προς τον Σαν Χουάν της Κούβας για να
ποζάρει για τα συνεργεία της Βίταγκραφ που κατέγραφε τους άθλους του σε
ταινιάκια που παίζονταν στα βόντεβιλ των ΗΠΑ ­ και που συνέβαλαν στο να γίνει
ο Ρούσβελτ δημοφιλής και αργότερα πρόεδρος της χώρας.

Θυμήθηκα τους πρωτοπόρους αυτούς στην ανακάλυψη των ηδονών της δημοσιότητας,
τον Πάντσο Βίλλα και τον Τέντι Ρούσβελτ, ακούγοντας την είδηση που συγκλόνισε
τον κόσμο χθες: Πως η «πιο φωτογραφημένη γυναίκα του κόσμου» σκοτώθηκε, στο
Παρίσι, κυνηγημένη από φωτογράφους που ήθελαν να κλέψουν μια ακόμη πόζα της.
Πως η γυναίκα που προσφέρθηκε στα φώτα των μίντια για να γίνει μία από τις
ισχυρότερες «Εικόνες» της εποχής μας, δολοφονήθηκε κυνηγημένη από τα φώτα
αυτά. Πως οι έμποροι της δημοσιότητας έφθασαν να σκοτώσουν την κότα που
γεννούσε για τα ταμπλόιντ τους τα χρυσά αυγά του γκλάμορ και των βασιλικών σκανδάλων.

Από τον Πάντσο Βίλλα ώς την Λαίδη Ντι ξέρουμε πια πως το παιχνίδι της
δημοσιότητας δεν είναι πάντα ακίνδυνο, πως το ψυχρό φως της κάμερας μπορεί και
κατασπαράζει τα παιδιά του…

Όλη ημέρα χθες, οι τηλεοπτικοί δορυφόροι μετέδιδαν οργισμένες δηλώσεις κατά
του Τύπου και των δημοσιογράφων από πολίτες, υπουργούς ή συγγενείς. Ένας από
αυτούς, ο αδελφός της, δήλωσε, μάλιστα, πως κάθε δημοσιογράφος, αρχισυντάκτης
ή εκδότης, που συνέπραξε στον βιασμό της ιδιωτικής ζωής της νεκρής
πριγκίπισσας, έχει τα χέρια του βαμμένα στο αίμα της.

Οι τηλεοπτικοί δορυφόροι ψηλαφούσαν τα διλήμματα, καθώς μετέδιδαν τα πρώτα τοκ
σόου που έθεταν το ίδιο γνώριμο αίτημα: Χρειαζόμαστε αυστηρότερους νόμους για
να κρατάμε τις κάμερες (που κάποτε γίνονται δολοφόνοι ­ και όχι μόνο διασήμων,
θυμηθείτε το ημέτερο «Κεντρί»…) μακριά από την ιδιωτική ζωή των ανθρώπων.
Και τον εξίσου γνώριμο αντίλογο: Όταν μια σκανδαλιστική φωτογραφία της
Νταϊάνας αποφέρει στον «παπαράτσο» μερικά εκατομμύρια δολάρια, επειδή μερικά
εκατομμύρια άνθρωποι (που κατά τα άλλα… καταδικάζουν τον κυνικό
φωτορεπόρτερ) θα σπεύσουν να αγοράσουν το έντυπο που θα την δημοσιεύσει (όπως
ακριβώς εκατομμύρια μάτια θεατών επιβραβεύουν τις αντιστοίχου περιεχομένου
εκπομπές που μετά βδελυγμίας κατόπιν επικρίνουν), ποιος νόμος μπορεί να
σταματήσει τον φακό;

Οι αισιόδοξοι ελπίζουν πως υπάρχει δημοκρατική διέξοδος, ένας ηθικός
συμβιβασμός ανάμεσα στην εμπορικότητα της πληροφορίας και τους κανόνες που
πρέπει να διέπουν την παραγωγή και δημοσίευσή της. Μα κανείς, στ’ αλήθεια, δεν
ελπίζει πως θα μπορούσε να υπάρξει μια κάθαρση στις μιντιακές τραγωδίες, ή πως
θα μπορούσε να επιβληθεί ένας ηθικός νόμος στη βιομηχανία του θεάματος και την
καταχθόνια μηχανή κατασκευής και ωμοφαγίας Εικόνων, «σταρς»…

Εικόνων, που χρειαζόμαστε, λατρεύουμε, κατασπαράζουμε. Εικόνων, που αστράφτουν
στο γυαλί και στο χαρτί με όλη τη δύναμη των επιθυμιών μας. Εικόνων, που καμιά
φορά αποδίδουν περισσότερο μετά τον θάνατο των φυσικών προσώπων που τις
έφεραν.

Θα συμβεί και με την Νταϊάνα, ασφαλώς. Και ίσως το αίμα να μην είναι στα χέρια
των δημοσιογράφων μόνο. Μα στα χέρια όλων.