Λιγότερη χημεία

Τα τρία τέταρτα του ευρωπαϊκού πληθυσμού εξαρτώνται για την ύδρευσή τους
από τα υπόγεια νερά.

ο ένα τέταρτο αυτών των ανθρώπων είναι αναγκασμένο να πίνει νερό με
περιεκτικότητα σε νιτρικά πάνω από το επιτρεπόμενο όριο των 50 χιλιοστών του
γραμμαρίου ανά λίτρο. Ο λόγος είναι ότι η αυξανόμενη ρύπανση των υπόγειων
νερών από τα κατάλοιπα των χημικών λιπασμάτων και των φυτοφαρμάκων έχει φθάσει
σε επίπεδα που καθιστούν τον καθαρισμό τους τεχνικά δύσκολο και οικονομικά
εξαιρετικά δαπανηρό. Και είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι υπεύθυνοι για τη ρύπανση
αυτή ­ η χημική βιομηχανία και οι αγρότες ­ ουδέποτε θα κληθούν να πληρώσουν
τον λογαριασμό. Αντίθετα, επί δεκαετίες οι ρυπαίνοντες πληρώνονταν και
εξακολουθούν να πληρώνονται: η χρήση χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων στη
γεωργία, στα σημερινά επίπεδα, θα ήταν αδιανόητη και αντιοικονομική αν δεν
υπήρχε η Κοινή Αγροτική Πολιτική να την επιδοτεί με πάνω από 10
τρισεκατομμύρια δρχ. το χρόνο. Σήμερα, όμως, έχει φθάσει στα περιβαλλοντικά
και τα οικονομικά της όρια. Παρά τις επιδοτήσεις, το κόστος για τον αγρότη
είναι συχνά δυσβάστακτο και ο αγροτικός πληθυσμός δεν παύει να συρρικνώνεται.

Λιγότεροι αγρότες παράγουν περισσότερα προϊόντα. Κατά 60% μειώθηκε η
απασχόληση στον γεωργικό τομέα από το 1970 έως το 1990, ενώ η γεωργική
παραγωγή αυξήθηκε πάνω από 40% κατά την ίδια περίοδο. Στα όριά της έχει φθάσει
και η ρύπανση του εδάφους, του νερού και του αέρα από τα κατάλοιπα των
λιπασμάτων και των φυτοφαρμάκων. Την έξοδο από τον φαύλο κύκλο και τα αδιέξοδα
της χημικής γεωργίας επιχειρεί η «οργανική» ή «βιολογική» γεωργία, που
προσπαθεί να ανακαλύψει ξανά την καλλιέργεια της γης χωρίς τα επικίνδυνα
χημικά δεκανίκια. Οι εκτάσεις που καλλιεργούνται σήμερα με οργανικές μεθόδους
είναι ακόμα ελάχιστες και δεν ξεπερνούν το 0,8% των συνολικών γεωργικών
εκτάσεων.

Τη μεγαλύτερη διάδοση έχει η οργανική γεωργία στην Αυστρία, που το 1995
κάλυπτε έκταση 3,8 εκατομμυρίων στρεμμάτων, που αντιστοιχούν στο 11% της
συνολικής γεωργικής γης. Σχετικά υψηλό είναι και το ποσοστό στη Σουηδία (3,6%)
και τη Δανία (3,5%). Στην Ελλάδα οι εκτάσεις που καλλιεργούνται χωρίς χημικά
μέσα είναι μόλις 75.000 στρέμματα και δεν αντιπροσωπεύουν παρά το 0,2% της
συνολικής γεωργικής γης. Από χρόνο σε χρόνο οι εκτάσεις που καλλιεργούνται
χωρίς χημικά στην Ελλάδα αυξάνονται θεαματικά και από το 1994 έως το 1996
σχεδόν επταπλασιάσθηκαν. Η στροφή της ΚΑΠ μετά το 1992 επιτρέπει πλέον τη
χρηματοδότηση των βιοκαλλιεργειών καθώς και των καλλιεργειών με μικρότερη
χρήση χημικών ­ μόνο που προς το παρόν διατίθεται για τον σκοπό αυτόν μόλις το
2% του προϋπολογισμού της ΚΑΠ. Στην Ελλάδα, έστω και καθυστερημένα, έχει
αρχίσει μια προσπάθεια σε 200.000 στρέμματα της Θεσσαλίας για να ελαττωθεί η
χρήση των νιτρικών λιπασμάτων.

Η χημική γεωργία βιάζει τη γη. Δεν την καλλιεργεί. Η χρήση χημικών λιπασμάτων
αυξάνει βέβαια την απόδοση του εδάφους, αλλά έως ένα ορισμένο σημείο. Ύστερα
από αυτό, κάθε πρόσθετο σακί λίπασμα δεν είναι παρά πρόσθετο κόστος για τον
αγρότη. Το ίδιο συμβαίνει και με τα φυτοφάρμακα. Χάρη σε αυτά έγινε δυνατόν να
ελεγχθούν τα ζιζάνια και οι ασθένειες των φυτών, αλλά εξαιτίας τους μολύνθηκαν
το έδαφος, τα νερά, ο αέρας, και εξαιτίας τους εξαφανίσθηκαν ή απειλούνται με
εξαφάνιση ζώα και φυτά. Η χρήση φυτοφαρμάκων δεν μειώνει πλέον τις οικονομικές
απώλειες των γεωργών. Αντίθετα, είναι αναγκαία για την επιβίωση των
«αποδοτικών» ποικιλιών που προωθούνται στην αγορά. Οι εταιρείες που πουλούν
στους αγρότες τους σπόρους για τα «υβρίδια», όπως ονομάζονται οι εκφυλισμένες
βιομηχανικές ποικιλίες, πουλούν ταυτόχρονα και το κατάλληλο «κοκτέιλ»
φυτοφαρμάκων που χρειάζονται τα φυτά για να αναπληρώσουν την μειωμένη τους
ανθεκτικότητα. Τα κατάλοιπά τους, όπως και τα κατάλοιπα των χημικών
λιπασμάτων, καταλήγουν τελικά με το νερό και τα λαχανικά στο τραπέζι μας.

Τα φυτοφάρμακα καταστρέφουν τη ζωή στο έδαφος.

Οι μικροοργανισμοί είναι απαραίτητοι για τη διατήρηση και την αναπαραγωγή
του εδάφους, των φυτών και των ζώων που ζουν από αυτό. Οι αγρότες συχνά
πιστεύουν ότι με τα φυτοφάρμακα καταπολεμούν τα ζιζάνια και ότι αυτό έχει και
ορισμένες δυσάρεστες επιπτώσεις. Στην πραγματικότητα τα φυτοφάρμακα
δηλητηριάζουν το σύνολο του οικοσυστήματος.