ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Λίγο περισσότερο Χάμπερμας…

«Εσύ. Εσύ. Κι εσύ» (το σκίτσο από τον Νιου Γιόρκερ)

Να που η Αριστερά απασχολεί και τους Αμερικανούς. Ο Γκορ Βιντάλ, που
φιλοξενήσαμε χθες, την προσεγγίζει από την πλευρά του κοσμοπολίτη συγγραφέα. Ο
συμπατριώτης του Ρίτσαρντ Ρόρτυ προσφέρει τη φιλοσοφική διάσταση.

«ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ αριστερά»: έτσι ονομάζει στα τελευταία κείμενά του ο Αμερικανός
φιλόσοφος Ρίτσαρντ Ρόρτυ την Αριστερά που έχει απομείνει στη χώρα του. Ο όρος
ανήκει στον αφροαμερικανό φιλόσοφο Χένρι Λούις Γκέιτς και χαρακτηρίζει μια
ετερογενή κατηγορία κινημάτων διαμαρτυρίας που δρουν κυρίως στα πανεπιστήμια:
φεμινίστριες, ομοφυλόφιλοι, μαύροι, Αμερικανοί ισπανικής καταγωγής. Τα
κινήματα αυτά θίγουν θέματα φυλετικά, εθνικά, σεξουαλικά, αλλά για την
οικονομία δεν έχουν να πουν τίποτα. Έχουν αφήσει στη Δεξιά την πρωτοβουλία
στον οικονομικό τομέα και δίνουν τη μάχη στο πεδίο του πολιτισμού. Ενδιαφέρον,
αναγκαίο, αλλά όχι αρκετό.

Το πρόβλημα της αμερικανικής Αριστεράς, λέει ο Ρόρτυ σε μακροσκελή συνέντευξή
του στο ιταλικό περιοδικό Reset, είναι ότι εμπνέεται από τον Φουκώ αντί για
τον Χάμπερμας. Αν στη Γερμανία οι διανοούμενοι μιλούν περί ισότητας, περί
εξουσίας και περί ελευθερίας, αν στην Ευρώπη η θεωρία και η πολιτική
συμβαδίζουν, ο λόγος που κυριαρχεί στις Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτηρίζεται από
την καχυποψία του Φουκώ απέναντι σε όλους τους θεσμούς. Όπως οι εξεγερμένοι
της δεκαετίας του 60 έλεγαν ότι το σύστημα είναι διεφθαρμένο και περιορίζονταν
στη διαπίστωση αυτή, έτσι και η «πολιτισμική αριστερά» έλκεται περισσότερο από
την υποψία παρά από τη μεταρρύθμιση.

Ο 66χρονος φιλόσοφος εκτιμά την αποφασιστική συμβολή αυτών των κινημάτων στη
βελτίωση της θέσης των γυναικών και των ομοφυλοφίλων. Θα ήθελε, όμως, να τους
απευθύνει μια παράκληση: «Σας παρακαλώ, κάντε μια παύση. Ενδιαφερθείτε λίγο
περισσότερο για τα προβλήματα των λευκών ετεροφυλόφιλων που δεν βρίσκουν
δουλειά και δεν μπορούν να συντηρήσουν τις οικογένειές τους. Οι φτωχοί, λευκοί
ετεροφυλόφιλοι δεν ενδιαφέρονται για τις πολύπλοκες θεωρητικές διατριβές των
αστών διανοουμένων».

Το πρόβλημα, λέει ο Ρόρτυ, χρονολογείται από την εποχή του πολέμου του
Βιετνάμ. Αν και δεν το διατύπωσε ποτέ ανοιχτά, η Αριστερά έφτασε τότε στο
συμπέρασμα ότι υπεύθυνος για τις ωμότητες ήταν ο λευκός ετεροφυλόφιλος άνδρας.
Η ζωή του λευκού μικροαστού έγινε έτσι μετά τον πόλεμο στόχος της
αντιπολεμικής και αντιιμπεριαλιστικής εκστρατείας της «πολιτισμικής αριστεράς»
­ που ξέχασε ότι ο πόλεμος ήταν, σε μεγάλο βαθμό, ένα πολιτικό λάθος του
προέδρου Τζόνσον…

Έχει δίκιο ο Χάμπερμας που υποστηρίζει ότι η λύση των προβλημάτων που θέτει η
παγκοσμιοποίηση θα προέλθει από υπερεθνικές οργανώσεις; «Θεωρητικά, ναι. Είναι
όμως επικίνδυνο να αναβάλουμε τη δράση μας περιμένοντας να δημιουργηθούν οι
οργανώσεις αυτές. Μέχρι να μπορέσει μια τέτοια οργάνωση να παρέμβει, θα έχουν
επικρατήσει οι επαναστάσεις της Δεξιάς. Ο μόνος δρόμος για την αναβίωση της
Αριστεράς είναι η επιστροφή στη λογική του αμερικανικού ονείρου. Του ονείρου
που είχαν εκφράσει ο Λίνκολν, ο Ρούσβελτ και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, και σήμερα
προδίδεται καθημερινά».