ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα μυστικά των ηρώων

Τζο Σλόβο. Είχε να διαλέξει ανάμεσα στο κομμουνιστικό κόμμα και τις κόρες του

Οι γονείς της υπήρξαν μάρτυρες του αγώνα για την ελευθερία. Κι εκείνη
αναγκαζόταν να τους μοιραστεί με μια ολόκληρη χώρα. Μεγάλωσε, κατάλαβε, συγχώρησε.

Η ΤΖΙΛΙΑΝ ήταν 11 ετών ­ θυμάται ­ και βρισκόταν στο υπνοδωμάτιο των γονιών
της στο Γιοχάνεσμπουργκ, παρακολουθώντας τη μητέρα της να τοποθετεί ακριβά
μεταξωτά εσώρουχα σε μια βαλίτσα. «Να προσέχεις την αδελφή σου», της είπε
φεύγοντας. Έλειψε τέσσερις μήνες, για την ακρίβεια 117 μέρες, τη μεγαλύτερη
διάρκεια των οποίων πέρασε στην απομόνωση, όπου και αποπειράθηκε μια φορά να
αυτοκτονήσει. Γιατί η Ρουθ Φερστ και ο σύζυγός της Τζο Σλόβο ήταν από τα πρώτα
λευκά ζευγάρια της Νότιας Αφρικής που έσπασαν το φυλετικό ταμπού και
αγωνίστηκαν για την κατάργηση του απαρτχάιντ. Παραμελώντας αναγκαστικά τα
παιδιά τους για τις ανάγκες του αγώνα.

«Πιστεύω πραγματικά ότι, αν η ιστορία του 20ού αιώνα μάς διδάσκει κάτι, είναι
η επανεξέταση των ηρώων μας», λέει η Τζίλιαν Σλόβο, που έπειτα από οκτώ
μυθιστορήματα αποφάσισε να γράψει την ιστορία της οικογενείας της. «Δεν θα
μπορούσα να αρνηθώ ποτέ ότι οι γονείς μου έπαιξαν έναν ηρωικό ρόλο στον αγώνα
κατά του απαρτχάιντ. Ήταν όμως και ανθρώπινα πλάσματα. Κι αν δεν μπορούμε να
επιτρέπουμε στους ήρωές μας να είναι ανθρώπινα πλάσματα, αντιμετωπίζουμε ένα
σοβαρό πρόβλημα». Η Ρουθ Φερστ διηύθυνε μια κομμουνιστική εφημερίδα στις
δεκαετίες του ’50 και του ’60 και ο Τζο Σλόβο διηύθυνε το παράνομο
Κομμουνιστικό Κόμμα. Η ζωή τους ήταν γεμάτη συγκεντρώσεις, παράνομες
αποστολές, καταδιώξεις, εξορίες. Και πολλή μυστικότητα. Τα παιδιά το ήξεραν.
Και δεν έκαναν ερωτήσεις, για να μη θέσουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.

Η Ρουθ έφυγε νωρίς: το 1982 ανατινάχτηκε στον αέρα στη Μοζαμβίκη από
παγιδευμένη επιστολή που της έστειλαν οι ρατσιστές. Ο Τζο πέθανε πριν από τρία
χρόνια από καρκίνο. Μόνο στο τέλος κατάφερε να παραμερίσει τις αντιρρήσεις του
για το βιβλίο της κόρης του και άρχισε να της αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της
ζωής του. Λίγες ώρες μετά τον θάνατό του, ήλθε να συλλυπηθεί τις αδελφές ο
Νέλσον Μαντέλα. Και τους είπε ότι είχε προσπαθήσει μια μέρα να αγκαλιάσει την
κόρη του κι εκείνη τον απώθησε ξεσπώντας σε λυγμούς: «Είσαι πατέρας όλου του
λαού, αλλά δεν βρήκες ποτέ τον χρόνο να είσαι δικός μου πατέρας.» Κι είναι
αυτή η μοναδική του τύψη, είπε. Ότι τα παιδιά του και τα παιδιά των συντρόφων
του πλήρωσαν το τίμημα της αφοσίωσης στον αγώνα.

Το βιβλίο της Τζίλιαν Σλόβο κυκλοφόρησε πρόσφατα στο Λονδίνο ­ το οποίο
επέλεξε συνειδητά ως τόπο αυτοεξορίας της ­ με τον τίτλο «Όλα τα μυστικά: Η
Οικογένειά μου, η Χώρα μου» (εκδ. Little, Brown). Πολλοί βετεράνοι του αγώνα
αντέδρασαν. Μα, η συγγραφέας αισθάνεται απελευθερωμένη. Και ήσυχη, που από το
δικό της παιδί δεν χρειάζεται πια να έχει μυστικά.