ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αριστερά σημαίνει μοίρασμα

Το ανέλπιστο έγινε πραγματικότητα. Η γαλλική Αριστερά θριάμβευσε, οι
Ευρωπαίοι σοσιαλιστές πανηγυρίζουν, οι αγορές ανησυχούν. Και ο διάλογος
ανάμεσα στους «εξεγερμένους» και τους «ρεαλιστές» συνεχίζεται.

ΠΡΩΤΑ απ’ όλα ο απαραίτητος ορισμός. «Αριστερά», για τον Πιερ Βιντάλ-Νακέ,
σημαίνει μοίρασμα. Το να είσαι αριστερός σημαίνει να επιθυμείς το μοίρασμα του
πλούτου, ώστε ο Τρίτος Κόσμος να μην είναι περιορισμένος στο σημερινό ισχνό
εισόδημά του. Σημαίνει να μάχεσαι κατά της ανισομερούς κατανομής των αγαθών,
κατά του άγριου, θατσερικού φιλελευθερισμού, που ενισχύει αυτή την ανισότητα.
Ο Αλαίν Τουραίν προτιμά να χρησιμοποιήσει μια παρομοίωση. «Η Δεξιά λέει: ας
λύσουμε τα χαλινάρια, ας καταργήσουμε τους ελέγχους και ας αφήσουμε το άλογο
να τρέξει. Η Αριστερά, από την πλευρά της, λέει: ας ζέψουμε το άλογο και ας το
διατάξουμε να οδηγήσει το κάρο»

Η κοινή συνέντευξη των δύο διανοουμένων στο περιοδικό «LΈvenement du jeudi»
παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί αποκαλύπτει δύο προσεγγίσεις. Ο
ιστορικός δίνει έμφαση στην ηθική και αντιαυταρχική διάσταση της Αριστεράς.
Εκτός από την καθεστηκυία αριστερά (σοσιαλιστές, κομμουνιστές και οικολόγοι),
επισημαίνει ο Βιντάλ-Νακέ, υπάρχει και μια μειοψηφική αριστερά που είχε
ανέκαθεν σημαντικό ρόλο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η υπόθεση Ντρέυφους, που
ξεκίνησε από μια μικρή μειοψηφία. Το Λαϊκό Μέτωπο. Η Αντίσταση ­ περιθωριακό
κίνημα στην αρχή ­ ο Μάης του ’68, οι απεργίες του ’95, το δίκτυο αλληλεγγύης
προς τους λαθρομετανάστες.

Για τον κοινωνιολόγο, ο αντιαυταρχισμός είναι η μια μόνο πλευρά της Αριστεράς.
Υπάρχουν άλλες δύο: η γαλλική παράδοση, που επιμένει στη σύνδεση των πολιτικών
και των κοινωνικών δυνάμεων και η αμερικανική παράδοση, που περνάει από τον
σεβασμό του Συντάγματος και του δικαίου. Η Αριστερά με κεφαλαίο «Α», λέει ο
Τουραίν, αντιστοιχεί στις στιγμές όπου αυτές οι τρεις διαστάσεις
αλληλοεπικαλύπτονται. Σ’ ένα πρόβλημα όπως το Εθνικό Μέτωπο και οι νόμοι κατά
των ξένων, για παράδειγμα, είναι αναμενόμενο τα κόμματα να μην αντιδρούν
αμέσως. Την πρωτοβουλία αναλαμβάνουν τότε οι οργανώσεις των πολιτών. Το κίνημα
δείχνει στο κόμμα τι είναι απαράδεκτο, τι είναι σκανδαλώδες.

Η αποτυχία της Αριστεράς το 1993, συνεχίζει ο Τουραίν, οφείλεται στην
προσκόλλησή της στο κρατικό μοντέλο. Η παλιά, «μιτερανική» αριστερά είχε βρει
καταφύγιο πίσω από μια μαγική συνταγή: την υπεράσπιση του δημόσιου τομέα,
δηλαδή των κρατικών μονοπωλίων. Το ίδιο έγινε με τις απεργίες του 1995, όπου
οι μικροαστοί των κρατικών σιδηροδρόμων σφετερίστηκαν ένα λαϊκό κίνημα από το
οποίο θα έπρεπε να ωφεληθούν οι φτωχοί. Ε, όχι κι έτσι, αναφωνεί ο
Βιντάλ-Νακέ. Οι απεργοί μάχονταν τότε λιγότερο για τους ίδιους και περισσότερο
για εκείνους που θα έρχονταν μετά απ’ αυτούς. Οι πιλότοι της Αιρ-Φρανς, που
πληρώνονται πολύ καλά, θέλουν το ίδιο να συμβαίνει και με τους αυριανούς
πιλότους. Γιατί δηλαδή να κατηγορούμε συνέχεια τις κρατικές υπηρεσίες; Δεν
είδαμε πού οδήγησαν οι ιδιωτικοποιήσεις στην Αμερική και τη Βρετανία;