Με ευλάβεια στους κανόνες της νηστείας (Εικόνα μεγέθους : 7931 bytes)

Σοφές
χαρακτηρίζουν οι σύγχρονοι επιστήμονες τις διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης
Χριστιανικής Εκκλησίας για τη νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και του Πάσχα.

Η, έστω και ολιγοήμερη, μείωση της καταναλώσεως θερμίδων και ο αποκλεισμός
των ζωικών λιπών και πρωτεϊνών (του κρέατος, του ψαριού, των αυγών, του
γάλακτος και όλων των προϊόντων του) θεωρούνται καλή ευκαιρία για να
αποτοξινωθεί ο οργανισμός ­ ιδίως πριν από το μεγάλο φαγοπότι της Κυριακής του
Πάσχα. Αρκεί να ισχύσουν ορισμένες προϋποθέσεις…

«Είναι γεγονός ότι μετά
τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αυξήθηκε σταδιακά η συχνότητα ασθενειών, όπως η
στεφανιαία νόσος και ο καρκίνος, στις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες,
συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδος», επισημαίνει η διατροφολόγος Αγγελική
Τσαρούχη, διευθύντρια του Συμβουλευτικού Κέντρου Διατροφής στο Γενικό
Περιφερειακό Νοσοκομείο «Σισμανόγλειο». «Και αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων,
στην υπερκατανάλωση τροφής. Η νηστεία, που ουσιαστικά σημαίνει περιορισμό στην
ποσότητα και την ποικιλία των τροφίμων, είναι μια ενδιαφέρουσα πρόταση που θα
μπορούσε να υποστηρίξει τη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας από τα
λεγόμενα “νοσήματα φθοράς”.

Επιπλέον, η ίδια η φύση της νηστείας μάς
στρέφει προς την κατανάλωση τροφών που ουσιαστικά απαρτίζουν την ελληνική
έκδοση της μεσογειακής διατροφής, για την αξία της οποίας τόσος λόγος γίνεται
τελευταία».

ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Εν τούτοις, το να νηστέψει κανείς
δεν είναι απλή υπόθεση. «Κάθε παρέμβαση κατά το δοκούν δεν είναι νηστεία»,
λέει χαρακτηριστικά η κ. Τσαρούχη. «Η αληθινή νηστεία διέπεται από ορισμένους
κανόνες, οι οποίοι αφορούν τόσο τη σύσταση της διατροφής όσο και την ποσότητα
­ πέρα από το στοιχείο της θρησκευτικής λατρείας».

«Η νηστεία είναι ένας
υγιεινός και ωφέλιμος τρόπος διατροφής, μόνον εάν γίνεται σωστά», συμφωνεί και
η Μαρία Κλαδάκη, R.D., Μ.Β.Α, κλινική διαιτολόγος – διατροφολόγος. «Και αυτό
σημαίνει ότι το διαιτολόγιο που θα ακολουθήσει κανείς πρέπει να είναι
ισορροπημένο, από άποψη θερμίδων και θρεπτικών συστατικών. Έτσι, θα πρέπει να
καταναλώνονται θαλασσινά με μέτρο· άφθονα όσπρια, που είναι πλούσια σε
πρωτεΐνες· φρέσκα φρούτα και λαχανικά, που παρέχουν βιταμίνες, ιχνοστοιχεία
και ίνες· πατάτες, ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, ρύζι, καλαμπόκι ή αρακάς,
διότι αποτελούν καλή πηγή υδατανθράκων· και ­ με μέτρο ­ ελαιόλαδο, ξηροί
καρποί, φυτική μαργαρίνη με λίγα κεκορεσμένα λιπαρά και ελιές, για να
εφοδιάζεται ο οργανισμός με τα λίπη που χρειάζεται». Δεν θα πρέπει, επίσης, να
ξεχνάτε το νερό: πρέπει να πίνετε τουλάχιστον έξι έως οκτώ ποτήρια την ημέρα ­
αν και αυτό ισχύει για τους πάντες, είτε κάνουν νηστεία είτε όχι.

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Όπως επισημαίνει η κ. Τσαρούχη, «οι ακραίες διατροφικές
συμπεριφορές κατά τη διάρκεια της νηστείας ενδέχεται να οδηγήσουν σε
υποσιτισμό, τροφοπενίες, υπόταση (αν ήδη υπάρχει ιστορικό χαμηλότερης από το
φυσιολογικό αρτηριακής πίεσης), αναιμία ή ακόμα και κατάθλιψη». Αντιθέτως, «η
σωστή νηστεία όταν γίνεται από υγιείς ανθρώπους τούς ωφελεί, καθώς λ.χ.
μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα, διαφυλάσσοντας
έτσι την καρδιαγγειακή υγεία», προσθέτει. Η κατάχρηση ορισμένων τροφών, όπως
θαλασσινών, τηγανητών, χαλβά, αναψυκτικών ή ελιών, είναι παράδειγμα ακραίας
διατροφικής συμπεριφοράς, κατά την κ. Κλαδάκη. Το ίδιο και η υπερβολική
νηστεία, που αποτελείται λ.χ. μόνο από ψωμί και ελιές.

Οι συνέπειες της
λανθασμένης νηστείας είναι ακόμα πιο σοβαρές για τους πάσχοντες από χρόνια
νοσήματα. «Είναι γεγονός ότι οι ασθενείς εξαιρούνται της νηστείας», λέει η κ.
Τσαρούχη. «Εν τούτοις, αν πραγματικά θέλουν να νηστέψουν, θα πρέπει να
συμβουλευθούν τον γιατρό τους για τη διάρκεια και τον τρόπο της νηστείας. Με
τους κατάλληλους διατροφικούς χειρισμούς θα μπορέσουν αφ’ ενός να εκπληρώσουν
τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, αφ’ ετέρου να διαφυλάξουν την ήδη ταλαιπωρημένη
υγεία τους».

ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

Οι πάσχοντες από διαβήτη, λ.χ., θα
πρέπει να έχουν στον νου τους τον κίνδυνο της υπεργλυκαιμίας, που συνοδεύει
την κατανάλωση μόνον αμυλούχων τροφών, καθώς και αυτόν της υπογλυκαιμίας, που
οφείλεται «στην καταστρατήγηση του αριθμού, του χρόνου και της αξίας των
γευμάτων τους», κατά την κ. Τσαρούχη. Η υπεργλυκαιμία, μάλιστα, μπορεί να
εμφανισθεί μέσα σε μία ημέρα από την έναρξη της λανθασμένης νηστείας.

Οι
ασθενείς με αναιμία, εξ άλλου, μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημά τους, ενώ
όσοι πάσχουν από διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος ενδέχεται να
εκδηλώσουν σοβαρές λοιμώξεις, όπως η πνευμονία. Επιπλέον, οι πάσχοντες από
ψυχιατρικές νόσους μπορεί να υποτροπιάσουν.

Τον γιατρό τους θα πρέπει
επίσης να συμβουλευθούν πριν αρχίσουν να νηστεύουν οι πάσχοντες από στεφανιαία
νόσο ή από νεφρική ανεπάρκεια, καθώς και όσοι υποβάλλονται σε κάποια
φαρμακευτική αγωγή που χρειάζεται ιδιαίτερη διατροφή.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Νηστεία μπορούν να κάνουν για λίγες ημέρες ακόμα και τα παιδιά ­ αρκεί να
καταλαβαίνουν γιατί στερούνται τα αγαπημένα τους φαγητά. «Η νηστεία γίνεται
για ένα συγκεκριμένο λόγο», λέει η κ. Τσαρούχη. «Για να συμμετάσχουμε στα Πάθη
του Κυρίου. Δεν έχει, συνεπώς, νόημα να εξαναγκασθεί ένα παιδί να νηστέψει τη
στιγμή που δεν έχει αντίληψη του τι συμβαίνει και γιατί.

Γενικά, ένα παιδί
πρέπει να έχει περάσει τα 10 του χρόνια, για να μπορέσει να συμμετάσχει
ουσιαστικά στο όλο τελετουργικό». Εν τούτοις, αν οι γονείς εξηγήσουν και στα
μικρότερα παιδιά ότι, λ.χ., «η Μεγάλη Παρασκευή είναι μια μέρα πόνου, γιατί
πέθανε ο Χριστούλης» και γι’ αυτό «σήμερα δεν θα φάμε γαριδάκια, σοκολάτες και
γλυκά», τότε το παιδί μπορεί να συμμετάσχει με τον τρόπο του στο πένθος.
Επιπλέον, «δεν παθαίνει τίποτε ένα παιδί, αν δεν πιει μια μέρα το γάλα του»,
τονίζει η κ. Κλαδάκη. «Και πάλι, όμως, δεν πρέπει να αναλάβουμε καμία
πρωτοβουλία περί νηστείας του παιδιού, αν δεν συμβουλευθούμε πρώτα τον
παιδίατρο. Πάντως, δεν θα συνιστούσα νηστεία σε παιδιά ηλικίας κάτω των 4
ετών».

Οι
κίνδυνοι: Όταν η νηστεία δεν είναι επαρκής σε θερμίδες και θρεπτικά συστατικά,
η υγεία τίθεται σε κίνδυνο, καθώς ενδέχεται να παρουσιασθούν:

* Έλλειψη
πρωτεϊνών, σιδήρου, ιωδίου, ψευδαργύρου, κ.ά.

* Συνήθεις επιπτώσεις, όπως
ανεπιθύμητη απώλεια βάρους, ναυτία, αδυναμία, αναιμία, κατάθλιψη, ουρική
αρθρίτιδα, αμηνόρροια.

* Δυνητικά επικίνδυνες επιπτώσεις, όπως κοιλιακές
αρρυθμίες, νεφρική ανεπάρκεια, γαλακτική οξέωση, λοιμώξεις (πνευμονία, κ.ά.).

* Μείωση της αρτηριακής πιέσεως (υπόταση).

Τα οφέλη: Όταν η
νηστεία είναι επαρκής σε θερμίδες και θρεπτικά συστατικά, παρατηρούνται
βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οφέλη.

Τα βραχυπρόθεσμα οφέλη, είναι:

* Μείωση των επιπέδων χοληστερόλης στο αίμα.

* Μείωση των επιπέδων
τριγλυκεριδίων στο αίμα.

* Βελτίωση της αρτηριακής πιέσεως.

* Μερική
απώλεια βάρους.

Τα μακροπρόθεσμα οφέλη, είναι:

* Μείωση του κινδύνου
αναπτύξεως καρδιαγγειακών νόσων.

* Πρόληψη του καρκίνου του παχέος
εντέρου.

* Καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας και πολλών γαστρεντερικών
διαταραχών.

Η ΝΗΣΤΕΙΑ της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ήταν αυτή που έδινε στους
«παλιούς» το «δικαίωμα» να γλεντήσουν κατ’ αρχήν το βράδυ της Ανάστασης με
μαγειρίτσα και βραστά αυγά και την Κυριακή του Πάσχα με το σουβλιστό αρνί.

Όσο σοφά επιλεγμένη και αν είναι αυτή η σειρά, δεδομένου ότι η μαγειρίτσα και
το αυγό προετοιμάζουν το πεπτικό σύστημα για τα πλούσια

γεύματα που θα
επακολουθήσουν, οι δύο διαιτολόγοι εφιστούν την προσοχή: «Το μέτρο είναι και
σε αυτήν την περίπτωση ο κανόνας», τονίζει η κ. Κλαδάκη. «Πρέπει να είμαστε
εγκρατείς και να αποφύγουμε τις υπερβολές. Αν μετά μια εβδομάδα υγιεινής,
λίγων λιπαρών διατροφής, καταναλώσουμε ανεξέλεγκτα πλούσιες σε λιπαρά τροφές,
όπως κοκορέτσι, γλυκάδια, αρνιά και τηγανητά φαγητά, το πεπτικό μας σύστημα θα
καταπονηθεί. Έτσι, ενδέχεται να εκδηλωθούν γαστρεντερικά προβλήματα, όπως λ.χ.
δυσπεψία».

Εν τούτοις, η δυσπεψία είναι το μικρότερο κακό που μπορεί να
μας βρει.

«Η οξεία μέθη, οι γαστρεντερίτιδες και οι παγκρεατίτιδες είναι
συχνές συνέπειες της κραιπάλης μετά τη νηστεία», επισημαίνει η κ. Τσαρούχη.
«Χώρια τον αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων».

Όσοι από εμάς, εξ άλλου, έχουν
οριακή καρδιακή λειτουργία, κινδυνεύουν άμεσα από ένα έμφραγμα, κατά την κ.
Κλαδάκη. «Το πρόσθετο στρες ενός πλουσίου γεύματος που ακολουθεί τη νηστεία,
ενδέχεται να θέσει τη ζωή τους σε άμεσο κίνδυνο», εξηγεί.

Η κ. Τσαρούχη
συνιστά να αρχίσετε τη γιορτή

με πιο ελαφρά γεύματα, όπως η μαγειρίτσα,
ενώ η κ. Κλαδάκη προτείνει να συνεχίσετε με λαχανικά, σαλάτα, ψωμί ή πατάτες
ψητές ή βραστές και μετά να φάτε κοκορέτσι, αρνί ή τηγανητά φαγητά ­ πάντα,
όμως, με μέτρο.

Η όλη διαδικασία, βεβαίως, δεν είναι κάτι που θα γίνει σε
μία ώρα, αλλά σταδιακά στη διάρκεια της ημέρας.

Απλές συμβουλές για σωστή
νηστεία

* Όχι στις διατροφικές καταχρήσεις.

* Όχι στη στέρηση.

* Μην παραλείπετε γεύματα με σκοπό να φάτε όσο και ό,τι θέλετε το βράδυ της
Ανάστασης και την Κυριακή του Πάσχα.

Για την Κυριακή του Πάσχα:

* Μην «πέσετε με τα μούτρα» στο αρνί. Αρχίστε με μια σαλάτα, λαχανικά, ψητές ή
βραστές πατάτες και στη συνέχεια φάτε λίγο αρνί, κοκορέτσι ή τηγανητά φαγητά.

* Μη φάτε μόνο αρνί ή τηγανητές τροφές. Η διατροφή σας πρέπει και αυτή την
ημέρα να είναι ισορροπημένη.

* Διασκεδάστε! Να είστε κοινωνικοί και να
μιλάτε.

Πιθανές συνέπειες της πολυφαγίας την Κυριακή του Πάσχα:

* Δυσπεψία.

* Οξεία μέθη.

* Γαστρεντερίτιδα.

* Παγκρεατίτιδα.

* Έμφραγμα του μυοκαρδίου.