Το στοίχημα της ανάπτυξης – Ο νέος χάρτης χρηματοδότησης
Το δύσκολο ερώτημα μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης είναι πώς θα διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική, σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού και ακριβότερου χρήματος

Η απότομη επιβράδυνση των επενδύσεων μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης αναδεικνύεται στη μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία την επόμενη τετραετία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις νέες φθινοπωρινές προβλέψεις της, κατεβάζει τον ρυθμό αύξησης των επενδύσεων από 7,3% το 2026 σε μόλις 2,5% το 2027 και 2,6% το 2028, προβλέποντας παράλληλα επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,5%.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης καλείται πλέον να απαντήσει στο δύσκολο ερώτημα, σχετικά με το πώς θα διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική χωρίς την έκτακτη χρηματοδοτική ώθηση του Ταμείου, σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού και ακριβότερου χρήματος.
Η πρόκληση αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις εάν συνυπολογιστούν οι κυβερνητικοί στόχοι. Από τα 46 δισ. ευρώ συνολικών επενδύσεων που προβλέπονται για το 2026, ο πήχης ανεβαίνει στα 51,7 δισ. ευρώ το 2029 και σε περισσότερα από 60 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030. Η σημαντικότερη αλλαγή, ωστόσο, δεν αφορά μόνο το ύψος των κεφαλαίων, αλλά την προέλευσή τους.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, οι δημόσιες επενδύσεις, που υπολογίζονται στα 18 δισ. ευρώ το 2026, εκτιμάται ότι θα περιοριστούν περίπου στα 11,2 δισ. ευρώ το 2029.
Αντίθετα, οι ιδιωτικές θα πρέπει να αυξηθούν από 28 δισ. σε 40,5 δισ. ευρώ, καλύπτοντας το 78% του συνόλου. Πρόκειται για πρόσθετες ιδιωτικές επενδύσεις 12,5 δισ. ευρώ ετησίως, σε τρέχουσες τιμές, μέσα σε τρία χρόνια.
Οι πηγές χρηματοδότησης
Η Ελλάδα δεν μένει χωρίς ευρωπαϊκά και εθνικά κεφάλαια μετά το 2026, ωστόσο το ζήτημα είναι εάν οι διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης θα μπορέσουν να υποκαταστήσουν την ταχύτητα, την ευελιξία και κυρίως τους προνομιακούς όρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ταυτόχρονα, όμως, μένει ανοιχτό και το ύψος του τελικού πακέτου για το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με παράγοντες που έχουν γνώση των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια που θα μπορούσαν να περιορίσουν έως και κατά 25%-30% τους πόρους που θα αναλογούν στην Ελλάδα, σε σύγκριση με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο
Στον νέο χρηματοδοτικό χάρτη της κυβέρνησης περιλαμβάνονται περίπου 19 δισ. ευρώ από το υφιστάμενο ΕΣΠΑ, τα οποία, σύμφωνα με κυβερνητικό παράγοντα, απομένουν προς αξιοποίηση έως το 2029.
Προστίθεται το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, ύψους περίπου 23 δισ. ευρώ, στο οποίο περιλαμβάνονται και υφιστάμενες δεσμεύσεις, καθώς και ειδικοί ευρωπαϊκοί μηχανισμοί για την ενεργειακή μετάβαση, τον εκσυγχρονισμό και την απανθρακοποίηση των νησιών.
Σημαντικό ρόλο αναμένεται να αναλάβει και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, μέσω δύο νέων προγραμμάτων δανείων και εγγυήσεων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Η ολοκλήρωση του Ταμείου δεν σημαίνει ότι διακόπτονται αυτομάτως όλα τα έργα. Όπως έχει επισημάνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, οι εκταμιεύσεις δανείων προς τους τελικούς δικαιούχους μπορούν να συνεχιστούν έως το 2029. Η δυσκολία εντοπίζεται κυρίως στη χρηματοδότηση των επόμενων επενδυτικών σχεδίων, που δεν θα διαθέτουν το ίδιο έκτακτο εργαλείο.
Το τραπεζικό στοίχημα
Αισιόδοξες εμφανίζονται οι διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών για τη δυνατότητα διατήρησης της πιστωτικής επέκτασης και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου.
Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, παρά την αναμενόμενη επιβράδυνση σε σχέση με την προηγούμενη διετία, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στη διατήρηση της ετήσιας πιστωτικής επέκτασης στη ζώνη του 7%-8%, τουλάχιστον έως το 2028.
Οι τράπεζες θεωρούν ότι διαθέτουν την κεφαλαιακή επάρκεια για να υποστηρίξουν την ζήτηση, με τις επιχειρηματικές χρηματοδοτήσεις να παραμένουν ο βασικός κινητήρας της νέας δανειοδοτικής δραστηριότητας. Ωστόσο, η αύξηση των επιχειρηματικών δανείων δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε νέες παραγωγικές επενδύσεις.
Μέρος των χρηματοδοτήσεων αφορά κεφάλαια κίνησης, αναχρηματοδοτήσεις ή εξαγορές. Επιπλέον, η απουσία των προνομιακών επιτοκίων του Ταμείου μπορεί να αλλάξει τη βιωσιμότητα επενδυτικών σχεδίων, ιδιαίτερα για μικρότερες επιχειρήσεις που διαθέτουν περιορισμένα ίδια κεφάλαια.
Η νέα ενεργειακή κρίση περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εξίσωση. Η Κομισιόν προβλέπει πληθωρισμό 3,2% στην Ελλάδα το 2027, ενώ επισημαίνει ότι το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και οι αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης θα επιβαρύνουν τις επενδύσεις.
Το αυξημένο κόστος κατασκευών, εξοπλισμού και δανεισμού μπορεί να περιορίσει τον αριθμό των σχεδίων που θα φτάσουν τελικά στην υλοποίηση.
Η ευρωπαϊκή αβεβαιότητα
Ένας ακόμη άγνωστος παράγοντας είναι ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός για την περίοδο 2028-2034. Η ελληνική πλευρά υπολογίζει σε σημαντικούς πρόσθετους πόρους, ωστόσο το τελικό ύψος και οι όροι κατανομής τους παραμένουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
«Είναι πολλά μέτωπα ανοιχτά στην Ευρώπη και αυτό δεν μπορεί να οριστικοποιήσει ένα συγκεκριμένο αναπτυξιακό σχέδιο», επισημαίνει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» έμπειρος κυβερνητικός παράγοντας.
Όπως εκτιμά, οι πολιτικές ανακατατάξεις και οι επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις θα επηρεάσουν τις κυβερνήσεις που θα διαπραγματευτούν τον νέο προϋπολογισμό, σε ένα περιβάλλον που ενδέχεται να χαρακτηριστεί από μεγάλες πολιτικές αλλαγές.
Η αβεβαιότητα αυτή έρχεται την ώρα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει δικό της επενδυτικό έλλειμμα. Η έκθεση Ντράγκι έχει αναδείξει τις τεράστιες ανάγκες χρηματοδότησης για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια, την τεχνολογία και την ασφάλεια, ενώ η τελευταία ανάλυση της Κομισιόν επισημαίνει τα διαρθρωτικά προβλήματα που εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυναμική της ευρωπαϊκής μεταποίησης.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο μεταφέρεται στο δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν η Ελλάδα θα αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης και αναμένεται να κορυφωθούν οι διαπραγματεύσεις για τον νέο επταετή προϋπολογισμό.














