Στον δρόμο για τη «νέα Γιάλτα» – Το μεγάλο παζάρι Τραμπ, Πούτιν και Σι και η θέση της Ευρώπης στο μοίρασμα του κόσμου
Τι σηματοδοτεί η πρώτη στην ιστορία σύνοδος μεταξύ των τριών ηγετών, οι ιστορικοί παραλληλισμοί με τη Γιάλτα του 1945 και τα εμπόδια σε μια συμφωνία για τις νέες σφαίρες επιρροής

REUTERS/Andrei Bok/File Photo/File Photo
Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι οι φωτογραφίες από την – πρώτη στην ιστορία – τριμερή συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ θα κυριαρχούν στα πρωτοσέλιδα των μεγάλων εφημερίδων και τα πρώτα θέματα των σημαντικότερων ιστοσελίδων του κόσμου την ερχόμενη Τετάρτη και Πέμπτη.
Θα μπορούσαμε, μάλιστα, να θεωρήσουμε από τώρα δεδομένο ότι θα συνοδεύονται από τίτλους που θα παραπέμπουν στη «Νέα Γιάλτα», όπως ακριβώς έγινε από τη στιγμή που επιβεβαιώθηκε επισήμως ότι η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί (πιθανότατα την Πέμπτη) και οι τρεις ηγέτες θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, η οποία διεξάγεται το συγκεκριμένο διήμερο στην πόλη Σενζέν.
«Οι προετοιμασίες για τη σύνοδο έχουν προκαλέσει συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, το 1945, όπου οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Σοβιετικής Ενωσης συμφώνησαν να μοιράσουν τη Γερμανία και το Βερολίνο σε τέσσερις ζώνες στρατιωτικής κατοχής, οριστικοποιώντας και τα σχέδια για τη δημιουργία των Ηνωμένων Εθνών», σημειώνει στο σχετικό ρεπορτάζ της η γαλλική «le Monde», αιτιολογώντας έτσι και την ανησυχία που έχουν εκφράσει τόσο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι όσο και αρκετοί Ευρωπαίοι.

«Στο μυαλό του Πούτιν βρίσκεται μια νέα Γιάλτα, στην οποία οι τρεις κυρίαρχες δυνάμεις θα επιδιώξουν να μοιράσουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής, με πρώτη και καλύτερη την Ευρώπη», τόνισε από την πλευρά της η ιταλική «la Repubblica», αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι είναι κατά βάση ο πρόεδρος της Ρωσίας αυτός που θέλει να δώσει τέτοιον χαρακτήρα στην επικείμενη συνάντηση της Πέμπτης.
Η αλήθεια, όμως, είναι ότι οι συγκρίσεις είναι τουλάχιστον παρακινδυνευμένες, μια και κάθε άλλο παρά δεδομένο είναι ότι οι τρεις… συνδαιτυμόνες θα πετύχουν να κάνουν τη μοιρασιά του κόσμου. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι έτσι κι αλλιώς την επιδιώκουν και θα ήθελαν να κλείσουν τα τεφτέρια τους αποφεύγοντας μια γενικευμένη κατά μέτωπο αναμέτρηση, που μπορεί να αποβεί μοιραία για την ανθρωπότητα.
«Εκκρεμότητα»
«Η Γιάλτα παραμένει μια υπόθεση που δεν έχει κλείσει, μια εκκρεμότητα. Εχει πιο μακρύ παρελθόν από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι και ενδεχομένως να έχει και πιο δυσοίωνο μέλλον». Αυτά έγραφε στο περιοδικό «Foreign Affairs» ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, ένας από τους μεγαλύτερους γκουρού της αμερικανικής και διεθνούς διπλωματίας. Το έκανε δε στα τέλη του 2024, περίπου τέσσερις δεκαετίες μετά τη Διάσκεψη των νικητών του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία «κλείδωσε» τον μεταπολεμικό χάρτη του πλανήτη – μέχρι, τουλάχιστον, τη στιγμή που έπεσε με πάταγο το Τείχος του Βερολίνου.
Από τότε, βεβαίως, που ο Μπρεζίνσκι διατύπωνε τις παραπάνω σκέψεις έχουν περάσει άλλα τόσα χρόνια. Μόνο που η Ιστορία δείχνει να κάνει κύκλους και ο πλανήτης μυρίζει ξανά μπαρούτι από άκρου εις άκρον.
Οσο για τις μεγάλες δυνάμεις του – δηλαδή ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία και, σε έναν βαθμό, Ευρώπη – βρίσκονται εδώ και χρόνια σε κατάσταση πολεμικής εμπλοκής ή καθεστώς πολεμικής ετοιμότητας. Δεν είναι λίγοι, μάλιστα, εκείνοι που θεωρούν πως ο Τρίτος Παγκόσμιος δεν είναι απλώς προ των πυλών, αλλά έχει ήδη ξεκινήσει, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να τελειώσει εάν δεν τα βρουν μεταξύ τους οι πρωταγωνιστές του, χαράζοντας τις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές διαχωριστικές γραμμές.
Τα πράγματα, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλά. Οχι μόνο επειδή ο Τραμπ προέρχεται από μια βαριά εκλογική ήττα και οι συνομιλητές του θα το σκεφτούν διπλά προτού συμφωνήσουν μαζί του κάτι το οποίο σύντομα μπορεί να αναθεωρηθεί. Ούτε απλώς διότι στο παζάρι δεν θα μετέχουν ούτε οι άμεσα ενδιαφερόμενοι ούτε οι Ευρωπαίοι, οι οποίοι, παρά τις εμφανείς αδυναμίες τους, παραμένουν μια υπολογίσιμη δύναμη.
Η βασική αιτία είναι ότι της «ορίτζιναλ» Γιάλτας είχε προηγηθεί ένας πόλεμος, ο οποίος ανέδειξε καθαρά νικητές και ηττημένους, κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα. Κατά συνέπεια, η σύνοδος της Σενζέν το πολύ να μοιάζει με εκείνη της Τεχεράνης, που είχε πραγματοποιηθεί στο τέλος του 1943, όταν είχε αρχίσει να διαφαίνεται στον ορίζοντα ότι ο Αξονας δεν θα επικρατούσε. Αλλά κι αυτό ακόμη το σενάριο μοιάζει πολύ μακρινό.











