Το καλώδιο και η παγίδα του εθνικισμού

Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έχει βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, όχι τόσο για την ενεργειακή του σημασία, όσο για όσα υποτίθεται ότι συμβολίζει για την εθνική μας ισχύ.

Πρόκειται για ένα έργο με σοβαρά ερωτήματα οικονομικής βιωσιμότητας, μεγάλες τεχνικές δυσκολίες και σημαντικές γεωπολιτικές εκκρεμότητες. Οι καταναλωτές Ελλάδας και Κύπρου θα επιβαρυνθούν με μέρος του κόστους μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, πριν ακόμη ολοκληρωθεί το έργο. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και συστημάτων αποθήκευσης στην Κύπρο δημιουργεί νέες δυνατότητες που πρέπει να συνεκτιμηθούν.

Η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου είναι πραγματικό πρόβλημα. Δεν συνεπάγεται, όμως, ότι οποιαδήποτε επένδυση παρουσιάζεται ως λύση πρέπει να εξαιρείται από τον οικονομικό και κοινωνικό έλεγχο. Υπάρχει, επιπλέον, μια ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση. Η Ανατολική Μεσόγειος έχει μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνιστικών ενεργειακών και στρατιωτικών σχεδιασμών. Η ελληνική εξωτερική πολιτική επενδύει ολοένα περισσότερο σε περιφερειακούς άξονες, ιδιαίτερα στη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ. Ομως η ασφάλεια της χώρας δεν μπορεί να εξαρτάται από τη συμμετοχή της σε ανταγωνισμούς ισχύος, ούτε από την πρόσδεσή της σε κυβερνήσεις που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Χρειαζόμαστε μια διαφορετική στρατηγική περιφερειακής συνεργασίας, όχι τη διαρκή αναπαραγωγή των εντάσεων.

Αντί γι’ αυτή τη συζήτηση, παρακολουθούμε μια κλιμάκωση της εθνικιστικής ρητορικής. Η υλοποίηση του έργου αναγορεύεται σε απόδειξη πατριωτισμού και η αμφισβήτησή του σε ένδειξη υποχωρητικότητας απέναντι στην Τουρκία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με τις πρόσφατες αναφορές του στο συνέδριο Greece Talks, συνέβαλε σε αυτό το κλίμα, αφήνοντας αιχμές για την εθνική αξιοπιστία όσων αμφισβητούν κυβερνητικούς χειρισμούς.

Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να περιορίσει τις εκλογικές διαρροές προς την Ακροδεξιά, υιοθετώντας ολοένα περισσότερο τη δική της ατζέντα. Η εξωτερική πολιτική μετατρέπεται έτσι σε εργαλείο εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης.

Ακόμη πιο προβληματική είναι η στάση δυνάμεων της προοδευτικής αντιπολίτευσης και της Αριστεράς, που συχνά απαντούν με ακόμη μεγαλύτερη πατριωτική πλειοδοσία. Αντί να αμφισβητούν τους όρους της συζήτησης, αποδέχονται το πλαίσιο που επιβάλλει η Δεξιά.

Η Αριστερά οφείλει να ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο. Οι τουρκικές απειλές και οι στρατιωτικές πιέσεις είναι απαράδεκτες. Η υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου είναι αυτονόητη. Ομως η διαρκής επίκληση της αποτροπής δεν μπορεί να υποκαθιστά μια στρατηγική ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.

Γιατί, αντί να συζητάμε διαρκώς για πολεμικά πλοία, δεν συζητάμε για την προοπτική προσφυγής στη Χάγη; Για διαπραγματεύσεις και συνυποσχετικό που θα επιτρέψουν την επίλυση της διαφοράς οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στη βάση του διεθνούς δικαίου; Η Ανατολική Μεσόγειος δεν έχει ανάγκη από περισσότερους εξοπλισμούς και ανταγωνιστικούς γεωπολιτικούς άξονες. Χρειάζεται συνεργασία, διπλωματία και ειρήνη.

Αυτή είναι η πολιτική που οφείλει να υπερασπιστεί η Αριστερά. Οχι μια ακόμη εκδοχή εθνικής πλειοδοσίας, αλλά μια πραγματική εναλλακτική απέναντι στον εθνικισμό και στη διαρκή αναπαραγωγή της έντασης.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης είναι γραμματέας της Νέας Αριστεράς