Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης

Ο διάλογος είναι οικείος. Λέει η ηλικιωμένη νοικοκυρά στον χασάπη:

– Βάλε μου 1,5 κιλό ψαρονέφρι για το μωρό μου τον Μπούμπη.

– Κι, αν επιτρέπεται, πόσων χρονών είναι ο Μπούμπης, κυρία;

– Τριάντα οχτώ.

Ζει βέβαια κι ακόμα στο σπίτι της μαμάς, τον ταΐζει η μαμά, τον περιποιείται, του αγοράζει τσιγάρα απ’ το περίπτερο, τον χαρτζιλικώνει, του σιδερώνει τα πουκάμισα, τον έχει κανακάρη, άνεργο και οικότροφο. Αργότερα μάλλον θα της παίρνει και τη σύνταξη με το ζόρι.

Κι αυτή είναι η καλή εκδοχή – μια από τις πάμπολλες που υπάρχουν εν Ελλάδι, όπου ο γιος είναι αυτό που λέει ο Φρόιντ «πενιχρός εραστής» – κι όχι με την ερωτική έννοια – , σε αυτό το στρεβλό μοντέλο που μάλλον επιβιώνει ακριβώς λόγω της δυσπλασίας του: γιος ή κόρη, σαραντάρηδες, συνήθως άνεργοι ή μισο-άνεργοι, αραχτοί στο σπίτι των γονιών, για να μην πληρώνουν ενοίκιο  και ρεύμα, υποτίθεται. Νοσηρή κατάσταση, είτε λόγω της τεμπελιάς των αχαΐρευτων είτε λόγω της μανίας των γονέων για έλεγχο των παιδιών, για κοντρόλ και διά βίου χειραγώγηση, είτε και για τα δύο που βολεύουν αμφότερους. Κι έτσι επιβιώνει η οικογένεια, κουτσά-στραβά – μάλλον στραβά – αφού μαντράχαλοι – σαραντάρηδες είναι ακόμα μαματζήδες και οι μανούλες πάντα ηρωικές ελληνίδες μάνες μέχρι τέλους. Το θέμα είναι πως το άρρωστο αυτό μοντέλο επιβιώνει ακόμα, είναι σύνηθες εν Ελλάδι και ένα σχήμα προς μελέτη από τους Ευρωπαίους που επιμένουν ότι είναι πιο υγιές να φεύγουν τα παιδιά απ’ το σπίτι μόλις κλείσουν τα 18. (Μα, τόσο μικρό βρέφος, τριάντα χρονών, πώς να βγει στον κόσμο – «ζακέτα να πάρεις»).

Πρόκειται για ένα κυρίως μεσογειακό μοντέλο, ίσως και μόνον ελληνικό, σε τέτοιο βαθμό που καλύπτει και ό,τι δεν μπορεί το κράτος, αλλά και που βολεύει έναν σωρό κόσμο ο οποίος αδυνατεί να επιβιώσει από μόνος του, όντας και καλομαθημένος από τους γονείς που δεν θέλουν να φεύγουν τα παιδιά απ’ το σπίτι, επιθυμούν να τα έχουν εκεί, εσώκλειστα, σε ένα τρυφερό Κωσταλέξι, να γερνούν μαζί τους. Η μια αδυναμία καλύπτει την άλλη και περνούν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. Περίπου το ίδιο που γίνεται στη χώρα με το «μαύρο» χρήμα και τη φοροδιαφυγή: μερικοί λένε πως, αν εξυγιαίναμε την οικονομία εντελώς, τότε το όλο σύστημα θα κατέρρεε, η χώρα θα κατέρρεε.

Ετούτη η παραδοξολογία, όμως, ίσως και να είναι σωστή, διότι τώρα, με όλη αυτή την καθημερινή ανομία, ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, κι ένα σωρό άλλοι μάστορες και μη, που σχεδόν ποτέ δεν κόβουν απόδειξη και δίνουν λογαριασμό σε κανέναν, επιβιώνει ένα σωρό κόσμος και γυρίζει ο τροχός και η αγορά από το «μαύρο», διαφεύγον χρήμα και βολεύεται μέγα μέρος του πληθυσμού στην κούτρα. Πολλοί εξ αυτών είναι και οι πιο επιθετικοί επικριτές του κράτους και της πολιτικής κατάστασης, κι αυτό είναι ένα επιπλέον ελληνικό παράδοξο, δηλαδή συχνά οι κλέφτες της εφορίας να τσιρίζουν πιο πολύ απ’ τους νοικοκύρηδες.

Μάλιστα η σχετική σχιζοφρένεια είναι κυρίαρχη, γι’ αυτό αν δεις κάποιον να διαμαρτύρεται υπερβολικά, μάλλον θα πρόκειται για κάποιο λαμόγιο που θεωρεί ότι ο ίδιος δικαιούται να κάνει κάθε ανομία, αλλά όχι οι άλλοι, τους οποίους σφοδρώς στηλιτεύει και ίσως ο ίδιος να εμφανίζεται και ως άτεγκτος επαναστάτης, Μελανσόν της Κάτω Τούμπας, ή του Αγίου Παντελεήμονα. Επιπλέον, ίσως να εκτρέφει και τον σαραντάχρονο γιο του, ή την κόρη του στο σπίτι – μην του φύγει και χαθεί, το καημένο παιδί, μέσα στον κακό καπιταλιστικό κόσμο.

Αυτό το διεστραμμένο κοινωνικό, οικογενειακό, οικονομικό και εθνικό σχήμα, το ελληνικό μοντέλο, ίσως μοναδικό στον πλανήτη, που επιβιώνει επιτυχώς τους τελευταίους αιώνες, είναι προς επίσημη επιστημονική μελέτη, αν και, βέβαια, μπορεί να το αναλύσει επαρκώς και η Αννίτα Πάνια. Μάλιστα, στο θέμα των συντάξεων των ηλικιωμένων γονέων ή και γιαγιάδων, από τις οποίες ψωμίζονται, ή τα βγάζουνε πέρα ολόκληρες οικογένειες, ή διά βίου ανεπρόκοποι επίγονοι, έχει παρατηρηθεί και το εξής μερικές φορές: να πεθαίνει η συνταξιούχος γιαγιά και οι ψωμιζόμενοι απ’ αυτή να τη βαλσαμώνουν, να την παρκάρουν μέσα σε κανένα ψυγείο, ή και να τη θάβουν, χωρίς να δηλώνουν τον θάνατό της, για να συνεχίσουν να παίρνουν τη σύνταξη. Εφόσον το μόνο που μετρούν είναι η αφασία, η αργία, ο καναπές κι η επιβίωση – και τι έγινε που το κράτος θα συνεχίσει να πληρώνει, με τόσα δημοσιονομικά περισσεύματα;

Κι έτσι, συνεχίζει τη θριαμβική πορεία της η ελληνική οικογένεια. Υπάρχει, συχνά, αυτό το σύστημα εσωτερικής αλληλεγγύης όπου διάφορες γενιές που δεν ανέχεται η μια την άλλη, μπορούν να επιβιώνουν κάτω απ’ την ίδια στέγη, άσχετα το τι χαμός γίνεται κάθε μέρα εντός, λόγω χάσματος των γενεών. Αλλά, εν προκειμένω, το χάσμα που άνοιξε ο καιρός, ευθύς γεμίζει με άνθη αναγκαστικά, και ζούν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα, κι άντε πήγαινε να βρεις μια σωστή κοινωνιολογική ερμηνεία του φαινομένου, που μπορεί να διδάσκεται και ως ελληνική τέχνη της επιβίωσης με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης.